Specjalne ostrzeżenia
Arpixor

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu leczniczego Arpixor

Podczas stosowania arypiprazolu, substancji czynnej produktu Arpixor, należy zachować szczególną ostrożność oraz monitorować pacjentów pod kątem szeregu potencjalnych zagrożeń. Efekty kliniczne leczenia mogą pojawić się dopiero po kilku dniach lub tygodniach terapii, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta w początkowym okresie leczenia¹.

Ryzyko zachowań samobójczych

U pacjentów z chorobami psychicznymi i zaburzeniami nastroju istnieje podwyższone ryzyko podejmowania prób samobójczych. Przypadki zachowań samobójczych były zgłaszane zarówno po rozpoczęciu, jak i po zmianie terapii przeciwpsychotycznej, włączając leczenie arypiprazolem. Dlatego pacjenci z grupy wysokiego ryzyka powinni pozostawać pod ścisłym nadzorem medycznym podczas całego okresu terapii².

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Arpixor należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak:

• zawał mięśnia sercowego lub choroba niedokrwienna w wywiadzie
• niewydolność serca
• zaburzenia przewodzenia
• choroby naczyń mózgowych
• stany predysponujące do niedociśnienia (np. odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej, leczenie przeciwnadciśnieniowe)
• nadciśnienie tętnicze, w tym postępujące lub złośliwe

³

U pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi odnotowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u tych pacjentów, przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka i wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze⁴.

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość wydłużenia odstępu QT podczas stosowania arypiprazolu była porównywalna z obserwowaną w grupie placebo. Mimo to, u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania leku Arpixor⁵.

Zaburzenia pozapiramidowe

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających do roku odnotowano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagających interwencji podczas terapii arypiprazolem. W przypadku pojawienia się objawów przedmiotowych lub podmiotowych późnych dyskinez u pacjentów leczonych produktem Arpixor, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub całkowite odstawienie leku. Warto zaznaczyć, że objawy te mogą czasowo nasilić się lub nawet wystąpić dopiero po zakończeniu terapii⁶.

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. Jeżeli u pacjenta przyjmującego Arpixor pojawią się objawy przedmiotowe lub podmiotowe innych zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć zmniejszenie dawki i wdrożyć ścisłą kontrolę kliniczną⁷.

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny jest potencjalnie śmiertelnym zespołem objawów, który może wystąpić w związku ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS podczas terapii tym lekiem⁸.

Typowe objawy kliniczne NMS obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

⁹

Mogą także wystąpić dodatkowe objawy, takie jak:

• zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej
• mioglobinuria (rabdomioliza)
• ostra niewydolność nerek

¹⁰

Należy zaznaczyć, że obserwowano również zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomiolizę niekoniecznie związane z NMS. W przypadku wystąpienia wyżej wymienionych objawów świadczących o NMS lub niewyjaśnionej wysokiej gorączki bez innych objawów zespołu, należy przerwać leczenie wszystkimi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym produktem Arpixor¹¹.

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawkowych u pacjentów przyjmujących arypiprazol. Z tego powodu produkt Arpixor należy stosować ze szczególną ostrożnością u osób, u których w przeszłości występowały napady drgawek lub u których diagnozowano choroby predysponujące do ich wystąpienia¹².

Ryzyko upadków

Arpixor może powodować senność, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność ruchową i czuciową, co zwiększa ryzyko upadków. Należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia pacjentów z podwyższonym ryzykiem upadków oraz rozważyć zmniejszenie dawki początkowej, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku oraz pacjentów osłabionych¹³¹⁴.

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

U starszych pacjentów z psychozą związaną z chorobą Alzheimera, leczonych arypiprazolem, stwierdzono zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n=938, średnia wieku: 82,4 lata; zakres 56-99 lat) częstość zgonów w grupie leczonej arypiprazolem wynosiła 3,5% w porównaniu do 1,7% w grupie placebo¹⁵.

Pomimo że przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich miała podłoże sercowo-naczyniowe (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub infekcyjne (np. zapalenie płuc)¹⁶.

W tych samych badaniach u 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. W jednym z badań stwierdzono istotną zależność tych działań od dawki¹⁷.

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu psychoz związanych z demencją¹⁸.

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano przypadki hiperglikemii, która niekiedy osiągała bardzo wysokie wartości i była związana z:

• kwasicą ketonową
• śpiączką hiperosmotyczną
• zgonem

¹⁹

Czynnikami predysponującymi do wystąpienia poważnych powikłań są przede wszystkim otyłość oraz cukrzyca w wywiadzie rodzinnym. W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie wykazano znaczących różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) czy nieprawidłowych wartości laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu do placebo²⁰.

Pacjenci leczeni jakimikolwiek lekami przeciwpsychotycznymi, w tym produktem Arpixor, powinni być obserwowani pod kątem objawów hiperglikemii, takich jak:

• nadmierne pragnienie
• wielomocz
• nadmierny apetyt
• osłabienie

²¹

Osoby z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia powinny być regularnie monitorowane pod kątem pogorszenia kontroli glikemii²².

Nadwrażliwość

Po stosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości z objawami uczulenia²³.

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała jest często obserwowanym zjawiskiem u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym. Jest ono zwykle powodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych powodujących przyrost masy ciała oraz niewłaściwym stylem życia, co może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych²⁴.

W przypadku zwiększenia masy ciała po wprowadzeniu leku do obrotu, zjawisko to dotyczyło głównie pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• cukrzyca
• zaburzenia tarczycy
• gruczolak przysadki w wywiadzie

²⁵

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych. Jednakże, w badaniach z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu wiąże się ze zwiększeniem masy ciała już po 4 tygodniach leczenia²⁶.

U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy regularnie kontrolować przyrost masy ciała. W przypadku klinicznie znaczącego przyrostu należy rozważyć zmniejszenie dawki leku²⁷.

Dysfagia

Stosowanie leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, wiąże się ze spowolnieniem motoryki przełyku i ryzykiem aspiracji. Produkt Arpixor należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc²⁸.

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli zachowań

U pacjentów przyjmujących arypiprazol odnotowano przypadki uzależnień behawioralnych, szczególnie patologicznego hazardu i niezdolności do kontroli tych zachowań. Raportowano również inne formy uzależnień, takie jak:

• zwiększony popęd seksualny
• kompulsywne zakupy
• objadanie się lub nałogowe jedzenie
• inne zachowania impulsywne i kompulsywne

²⁹

Lekarze przepisujący Arpixor powinni aktywnie pytać pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowych lub nasilenie istniejących skłonności do nałogów. Należy pamiętać, że brak kontroli zachowań może być związany z podstawowym zaburzeniem psychicznym, jednakże w niektórych przypadkach obserwowano ustąpienie tych objawów po zmniejszeniu dawki lub przerwaniu leczenia³⁰.

W przypadku wystąpienia zaburzeń kontroli zachowań należy rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia³¹.

Laktoza

Tabletki Arpixor zawierają laktozę w następujących ilościach:

• tabletka 5 mg – 45,34 mg laktozy jednowodnej
• tabletka 10 mg – 40,34 mg laktozy jednowodnej
• tabletka 15 mg – 60,51 mg laktozy jednowodnej
• tabletka 20 mg – 80,68 mg laktozy jednowodnej
• tabletka 30 mg – 121,02 mg laktozy jednowodnej

³²

Pacjenci z rzadką, wrodzoną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego produktu leczniczego³³.

Pacjenci ze współistniejącym ADHD

Mimo wysokiej częstości współwystępowania zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD, dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu i leków stymulujących są bardzo ograniczone. W związku z tym należy zachować wyjątkową ostrożność przy równoczesnym podawaniu tych leków³⁴.