Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Arypiprazol, substancja czynna leku Arpixor, wykazuje złożony profil interakcji z innymi lekami, suplementami oraz substancjami psychoaktywnymi. Ze względu na jego antagonistyczne działanie na receptor adrenergiczny α1, lek może nasilać działanie niektórych preparatów przeciwnadciśnieniowych. Interakcje te należy brać pod uwagę przy planowaniu terapii skojarzonej.¹

Interakcje z lekami wpływającymi na OUN

Ponieważ działanie arypiprazolu skupia się głównie na ośrodkowym układzie nerwowym, należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania z innymi substancjami działającymi na OUN. Szczególną uwagę należy zwrócić na leki, które mogą wywoływać podobne działania niepożądane jak arypiprazol, w tym sedację.²

Należy również zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania arypiprazolu z lekami, które mogą wydłużać odstęp QT lub powodować zaburzenia elektrolitowe, co może zwiększać ryzyko arytmii.³

Wpływ innych produktów leczniczych na arypiprazol

Wpływ na wchłanianie

Famotydyna (antagonista receptora H2) zmniejsza szybkość wchłaniania arypiprazolu, jednak efekt ten nie jest istotny klinicznie i nie wymaga dostosowania dawki.⁴

Wpływ na metabolizm

Arypiprazol podlega złożonym procesom metabolicznym z udziałem wielu enzymów, głównie CYP2D6 i CYP3A4, natomiast nie jest metabolizowany przez enzymy CYP1A. Z tego powodu nie jest wymagane specjalne dostosowanie dawki u osób palących tytoń.⁵

Interakcje z inhibitorami CYP2D6

Chinidyna oraz inne silne inhibitory CYP2D6 (takie jak fluoksetyna i paroksetyna) powodują znaczące zwiększenie ekspozycji na arypiprazol. Badania kliniczne wykazały, że chinidyna zwiększa AUC arypiprazolu o 107%, nie wpływając istotnie na Cmax. Jednocześnie zaobserwowano zmniejszenie AUC i Cmax aktywnego metabolitu (dehydroarypiprazolu) odpowiednio o 32% i 47%. W przypadku jednoczesnego stosowania tych leków, dawka arypiprazolu powinna zostać zmniejszona o około połowę w stosunku do standardowej dawki.⁶

Interakcje z inhibitorami CYP3A4

Ketokonazol i inne silne inhibitory CYP3A4 (np. itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) istotnie zwiększają stężenie arypiprazolu w osoczu. Badania kliniczne wykazały zwiększenie AUC i Cmax arypiprazolu odpowiednio o 63% i 37%, a także AUC i Cmax dehydroarypiprazolu o 77% i 43%. Efekt ten jest szczególnie istotny u osób o obniżonej aktywności CYP2D6. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania tych leków z arypiprazolem, należy zmniejszyć dawkę arypiprazolu o około połowę, a po zakończeniu podawania inhibitora powrócić do wyjściowej dawki.⁷

Po odstawieniu inhibitorów CYP2D6 lub CYP3A4 konieczne jest zwiększenie dawki arypiprazolu do tej stosowanej przed rozpoczęciem terapii skojarzonej.⁸

Słabe inhibitory CYP3A4 (np. diltiazem) lub CYP2D6 (np. escytalopram) mogą powodować niewielkie zwiększenie stężenia arypiprazolu w osoczu, jednak zazwyczaj nie wymaga to dostosowania dawki.⁹

Interakcje z induktorami CYP3A4

Karbamazepina i inne induktory CYP3A4 (m.in. ryfampicyna, ryfabutyna, fenytoina, fenobarbital, prymidon, efawirenz, newirapina i ziele dziurawca) znacząco zmniejszają stężenie arypiprazolu w osoczu. Badania wykazały, że u pacjentów ze schizofrenią lub zaburzeniem schizoafektywnym po jednoczesnym podaniu karbamazepiny i arypiprazolu średnie geometryczne Cmax i AUC arypiprazolu były zmniejszone odpowiednio o 68% i 73% w porównaniu do monoterapii arypiprazolem (30 mg). Podobnie, dla dehydroarypiprazolu wartości te zmniejszyły się o 69% (Cmax) i 71% (AUC).¹⁰

W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania arypiprazolu z karbamazepiną lub innymi induktorami CYP3A4, dawkę arypiprazolu należy podwoić. Po zakończeniu podawania induktora, dawkę arypiprazolu należy zmniejszyć do standardowej.¹¹

Inne istotne interakcje lekowe

Jednoczesne stosowanie walproinianu lub litu z arypiprazolem nie powoduje istotnych klinicznie zmian w stężeniu arypiprazolu i nie wymaga dostosowania dawki.¹²

Wpływ arypiprazolu na inne produkty lecznicze

Badania kliniczne z zastosowaniem dawek arypiprazolu od 10 mg do 30 mg na dobę nie wykazały istotnego wpływu na metabolizm leków metabolizowanych przez CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4. Badania in vitro potwierdziły również brak wpływu arypiprazolu i dehydroarypiprazolu na metabolizm z udziałem CYP1A2. Oznacza to, że istnieje niewielkie ryzyko klinicznie istotnych interakcji między arypiprazolem a produktami leczniczymi metabolizowanymi przez te enzymy.¹³

Nie stwierdzono klinicznie istotnych zmian w stężeniach walproinianu, litu lub lamotryginy podczas jednoczesnego podawania z arypiprazolem.¹⁴

Zespół serotoninowy

U pacjentów przyjmujących arypiprazol odnotowano przypadki zespołu serotoninowego. Ryzyko to jest szczególnie wysokie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, takich jak selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI), inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) oraz inne leki, które mogą zwiększać stężenie arypiprazolu w organizmie. Objawy zespołu serotoninowego mogą obejmować zaburzenia świadomości, pobudzenie, hipertermię, sztywność mięśniową, zaburzenia autonomiczne i zmiany w funkcjonowaniu układu nerwowo-mięśniowego.¹⁵

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne stosowanie arypiprazolu i alkoholu wymaga szczególnej ostrożności ze względu na nakładające się działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy. Alkohol może potencjować działania niepożądane arypiprazolu na OUN, w szczególności sedację, zaburzenia koordynacji ruchowej oraz upośledzenie zdolności poznawczych.¹⁶

U pacjentów przyjmujących arypiprazol spożywanie alkoholu może dodatkowo zwiększać ryzyko wystąpienia następujących działań niepożądanych:

• Nasilona sedacja i senność
• Zaburzenia koordynacji psychoruchowej
• Pogorszenie zdolności prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn
• Zaburzenia poznawcze i pamięci
• Zwiększone ryzyko upadków, szczególnie u osób starszych

Należy poinformować pacjentów o konieczności unikania spożywania alkoholu podczas terapii arypiprazolem lub znacznego ograniczenia jego spożycia, szczególnie na początku leczenia oraz po każdej zmianie dawkowania.

Tabela interakcji z produktem leczniczym Arpixor