Specjalne ostrzeżenia
Aribit ODT

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania preparatu Aribit ODT

Podczas stosowania produktu leczniczego Aribit ODT (arypiprazol), należy zachować szczególną ostrożność i wdrożyć odpowiednie środki monitorowania pacjenta. Poprawa kliniczna stanu pacjenta podczas leczenia przeciwpsychotycznego może nastąpić w okresie od kilku dni do kilku tygodni. W tym czasie pacjent wymaga ścisłej obserwacji medycznej.¹

Ryzyko próby samobójczej

Wystąpienie zachowań samobójczych jest ściśle powiązane z chorobami psychicznymi oraz zaburzeniami nastroju. Przypadki takie raportowano niejednokrotnie wkrótce po rozpoczęciu lub modyfikacji leczenia przeciwpsychotycznego, w tym terapii arypiprazolem. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka powinni być objęci szczególnym nadzorem podczas terapii.²

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania arypiprazolu u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak:

• zawał mięśnia sercowego w wywiadzie
• choroba niedokrwienna serca
• niewydolność serca
• zaburzenia przewodzenia
• choroba naczyń mózgowych
• stany predysponujące do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej, leczenie lekami przeciwnadciśnieniowymi)
• nadciśnienie tętnicze, w tym postępujące lub złośliwe

³

W trakcie stosowania leków przeciwpsychotycznych obserwowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u pacjentów przyjmujących leki przeciwpsychotyczne, przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka i wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas stosowania arypiprazolu była porównywalna z obserwowaną w grupie placebo. Należy jednak zachować ostrożność przy stosowaniu tego leku u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym.⁵

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających nie dłużej niż rok, niezbyt często zgłaszano przypadki dyskinez wymagających interwencji medycznej podczas leczenia arypiprazolem. W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych i podmiotowych późnych dyskinez u pacjenta otrzymującego arypiprazol, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub całkowite odstawienie leku. Należy pamiętać, że objawy te mogą ulec czasowemu nasileniu lub pojawić się dopiero po zaprzestaniu leczenia.⁶

Inne objawy pozapiramidowe

W badaniach klinicznych z udziałem dzieci i młodzieży stosujących arypiprazol obserwowano występowanie akatyzji oraz parkinsonizmu. W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych i podmiotowych innych zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć redukcję dawki oraz wprowadzenie ścisłego monitorowania klinicznego stanu pacjenta.⁷

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny stanowi potencjalnie śmiertelne powikłanie związane ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS w trakcie leczenia arypiprazolem. Do objawów klinicznych tego zespołu należą:

• bardzo wysoka gorączka
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, nadmierna potliwość, zaburzenia rytmu serca)

Dodatkowo mogą wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Warto zaznaczyć, że obserwowano również przypadki zwiększenia aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomiolizy niezwiązane bezpośrednio z NMS.

Jeśli u pacjenta wystąpią objawy przedmiotowe i podmiotowe sugerujące NMS, bądź niewyjaśnionego pochodzenia wysoka gorączka bez innych objawów NMS, należy natychmiast przerwać stosowanie wszystkich leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu.⁸

Drgawki

W badaniach klinicznych obserwowano niezbyt częste przypadki napadów drgawkowych podczas terapii arypiprazolem. Z tego powodu zaleca się zachowanie ostrożności podczas stosowania leku u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie lub u których występują choroby związane ze zwiększonym ryzykiem takich napadów.⁹

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n=938, średnia wieku: 82,4; zakres: 56-99 lat) z udziałem pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera, leczonych arypiprazolem, stwierdzono zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów wynosiła 3,5% wśród pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu z 1,7% w grupie placebo. Mimo, że przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich wydawała się związana z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagły zgon) lub zakażeniami (np. zapalenie płuc).¹⁰

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

W powyższych badaniach odnotowano również działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym zakończone zgonem (średnia wieku: 84 lata; zakres 78-88 lat). W tych badaniach u 1,3% wszystkich pacjentów leczonych arypiprazolem wystąpiły działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego, w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. Różnica ta nie była istotna statystycznie. Należy jednak podkreślić, że w jednym z badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania, u pacjentów leczonych arypiprazolem stwierdzono istotną zależność odpowiedzi od dawki w zakresie działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego.¹¹

Istotne jest zaznaczenie, że arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozą związaną z demencją.¹²

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano przypadki hiperglikemii, niekiedy bardzo nasilonej, prowadzącej do kwasicy ketonowej, śpiączki hiperosmotycznej lub zgonu. Do czynników ryzyka predysponujących do wystąpienia ciężkich powikłań należy otyłość oraz cukrzyca w wywiadzie rodzinnym.

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie wykazano istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) ani nieprawidłowości laboratoryjnych w zakresie stężenia glukozy w porównaniu z placebo. Z uwagi na brak dokładnej oceny ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych z hiperglikemią, która umożliwiałaby bezpośrednie porównanie skutków leczenia arypiprazolem i innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, pacjentów stosujących jakiekolwiek leki przeciwpsychotyczne, w tym arypiprazol, należy obserwować pod kątem objawów podmiotowych i przedmiotowych hiperglikemii, takich jak:

• nadmierne pragnienie
• wielomocz
• nadmierny apetyt
• osłabienie

Pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka cukrzycy należy regularnie monitorować pod względem pogorszenia kontroli glikemii.¹³

Nadwrażliwość

Podczas stosowania arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, które manifestują się objawami reakcji uczuleniowych.¹⁴

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym jest zazwyczaj spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych o znanym wpływie na masę ciała oraz niewłaściwym stylem życia. Może ono prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych.

Po wprowadzeniu arypiprazolu do obrotu obserwowano przypadki zwiększenia masy ciała, głównie u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• cukrzyca
• zaburzenia tarczycy
• gruczolak przysadki w wywiadzie

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych. Natomiast w badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu wiąże się ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia.

W przypadku młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy regularnie kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost ten jest klinicznie znaczący, należy rozważyć zmniejszenie dawki leku.¹⁵

Dysfagia

Ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, wiąże się spowolnienie motoryki przełyku i zwiększone ryzyko aspiracji. Arypiprazol i inne substancje przeciwpsychotyczne należy stosować z ostrożnością u pacjentów z ryzykiem zachłystowego zapalenia płuc.¹⁶

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów

Podczas przyjmowania arypiprazolu u pacjentów mogą wystąpić nasilone popędy i trudności w kontrolowaniu impulsów, w szczególności dotyczące:

• hazardu
• zwiększonych popędów seksualnych
• kompulsywnej potrzeby wydawania pieniędzy
• obżarstwa lub kompulsywnego objadania się
• innych impulsywnych i kompulsywnych zachowań

Istotne jest, aby lekarz prowadzący terapię aktywnie pytał pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowego lub nasilenie istniejącego już popędu do hazardu, popędów seksualnych, kompulsywnej potrzeby wydawania pieniędzy, objawów obżarstwa lub kompulsywnego objadania się, bądź innych popędów podczas leczenia arypiprazolem. Należy pamiętać, że objawy zaburzenia kontroli impulsów mogą być związane z chorobą podstawową, jednak w niektórych przypadkach raportowano ich ustąpienie po redukcji dawki lub odstawieniu leku. Zaburzenia kontroli impulsów mogą powodować szkody zarówno u pacjenta, jak i u innych osób, jeśli nie zostaną w porę rozpoznane. W przypadku wystąpienia takich popędów u pacjenta przyjmującego arypiprazol, lekarz powinien rozważyć modyfikację dawki lub odstawienie produktu.¹⁷

Substancje pomocnicze

Aspartam (E 951)

Produkt Aribit ODT zawiera aspartam w następujących ilościach:

• Aribit ODT 10 mg: 1,00 mg aspartamu w każdej tabletce
• Aribit ODT 15 mg: 1,50 mg aspartamu w każdej tabletce
• Aribit ODT 30 mg: 3,00 mg aspartamu w każdej tabletce

Aspartam jest źródłem fenyloalaniny i może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią.¹⁸

Laktoza

Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.¹⁹

Alkohol benzylowy

Produkt Aribit ODT zawiera alkohol benzylowy w następujących ilościach:

• Aribit ODT 10 mg: 0,036 mg alkoholu benzylowego w każdej tabletce
• Aribit ODT 15 mg: 0,0054 mg alkoholu benzylowego w każdej tabletce
• Aribit ODT 30 mg: 0,0180 mg alkoholu benzylowego w każdej tabletce

Alkohol benzylowy może powodować reakcje alergiczne.²⁰

Sód

Produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że jest praktycznie „wolny od sodu”.²¹

Pacjenci ze współistniejącym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD)

Pomimo wysokiej częstości współwystępowania zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD, dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu oraz substancji psychoaktywnych o działaniu pobudzającym są bardzo ograniczone. Z tego powodu zaleca się zachowanie wyjątkowej ostrożności w przypadku jednoczesnego podawania tych leków.²²

Upadki

Arypiprazol może wywoływać objawy takie jak:

• senność
• niedociśnienie ortostatyczne
• niestabilność ruchowa i czuciowa

Objawy te mogą prowadzić do upadków. Należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów należących do grupy podwyższonego ryzyka i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych.²³