Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Arypiprazol, jako substancja aktywna leku Aribit ODT, wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi. Wynika to z jego mechanizmu działania oraz metabolizmu, który przebiega głównie przy udziale enzymów CYP2D6 i CYP3A4. Interakcje te należy uwzględnić podczas planowania terapii, aby uniknąć potencjalnych powikłań lub nieoczekiwanych efektów leczenia.¹

Interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi

Ze względu na antagonistyczne działanie arypiprazolu na receptor adrenergiczny α1, lek może nasilać działanie niektórych leków przeciwnadciśnieniowych. Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki hipotensyjne z uwagi na możliwość nadmiernego obniżenia ciśnienia tętniczego.²

Interakcje z lekami wpływającymi na ośrodkowy układ nerwowy

Główne działanie arypiprazolu dotyczy ośrodkowego układu nerwowego (OUN), dlatego należy zachować szczególną ostrożność, gdy lek jest przyjmowany razem z innymi produktami leczniczymi działającymi na OUN. Dotyczy to zwłaszcza leków, które mogą wywoływać podobne działania niepożądane jak arypiprazol, w szczególności sedację.³

Interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QT

Szczególną ostrożność należy zachować podczas jednoczesnego podawania arypiprazolu z produktami leczniczymi, o których wiadomo, że powodują wydłużenie odstępu QT lub wywołują zaburzenia elektrolitowe. W takich przypadkach wskazane jest monitorowanie parametrów elektrokardiograficznych.⁴

Interakcje farmakokinetyczne – wpływ innych leków na arypiprazol

Interakcje z lekami hamującymi wydzielanie kwasu żołądkowego

Antagonista receptora H2 – famotydyna – zmniejsza szybkość wchłaniania arypiprazolu, jednak działanie to nie ma znaczenia klinicznego i nie wymaga dostosowywania dawki.⁵

Interakcje z inhibitorami CYP2D6

Silne inhibitory CYP2D6, takie jak chinidyna, fluoksetyna czy paroksetyna, mogą istotnie zwiększać stężenie arypiprazolu w osoczu. Wyniki badań klinicznych wykazały, że chinidyna zwiększa AUC arypiprazolu o 107%, podczas gdy Cmax pozostaje bez zmian. Jednocześnie AUC i Cmax dehydroarypiprazolu (aktywnego metabolitu) ulegają zmniejszeniu odpowiednio o 32% i 47%.⁶

W przypadku jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów CYP2D6 zaleca się zmniejszenie dawki arypiprazolu o około połowę w stosunku do przepisanej dawki.⁷

Interakcje z inhibitorami CYP3A4

Silne inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, itrakonazol czy inhibitory proteazy HIV, mogą znacząco zwiększać stężenie arypiprazolu w osoczu. Badania kliniczne wykazały, że ketokonazol zwiększa AUC i Cmax arypiprazolu odpowiednio o 63% i 37%, natomiast AUC i Cmax dehydroarypiprazolu zwiększają się odpowiednio o 77% i 43%.⁸

Problem ten jest szczególnie istotny u osób o obniżonej aktywności enzymu CYP2D6, u których równoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 może prowadzić do znacznie wyższych stężeń arypiprazolu w osoczu w porównaniu do osób o prawidłowej aktywności CYP2D6.⁹

Podczas jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów CYP3A4 zaleca się zmniejszenie dawki arypiprazolu o około połowę.¹⁰

Słabe inhibitory CYP3A4 (np. diltiazem) lub CYP2D6 (np. escytalopram) również mogą wpływać na stężenie arypiprazolu, jednak ten efekt jest stosunkowo niewielki.¹¹

Po odstawieniu inhibitora CYP2D6 lub CYP3A4 należy zwiększyć dawkę arypiprazolu do tej, jaką stosowano przed rozpoczęciem terapii skojarzonej.¹²

Interakcje z induktorami CYP3A4

Silne induktory CYP3A4, takie jak karbamazepina, ryfampicyna, ryfabutyna, fenytoina, fenobarbital, prymidon, efawirenz, newirapina i ziele dziurawca, mogą znacząco zmniejszać stężenie arypiprazolu w osoczu.¹³

Badania kliniczne wykazały, że po jednoczesnym podaniu karbamazepiny (silnego induktora CYP3A4) z arypiprazolem, średnia geometryczna Cmax i AUC arypiprazolu zmniejszyła się odpowiednio o 68% i 73%. Podobnie, średnia geometryczna Cmax i AUC dehydroarypiprazolu zmniejszyły się odpowiednio o 69% i 71%.¹⁴

W przypadku jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP3A4 zaleca się podwojenie dawki arypiprazolu. Po zakończeniu podawania silnego induktora CYP3A4 należy zmniejszyć dawkę arypiprazolu do zalecanej.¹⁵

Interakcje z walproinianem i litem

Skojarzone stosowanie walproinianu lub soli litu z arypiprazolem nie powoduje istotnych klinicznie zmian stężenia arypiprazolu. W związku z tym nie jest konieczne dostosowanie dawki podczas jednoczesnego podawania tych leków.¹⁶

Wpływ arypiprazolu na inne produkty lecznicze

Arypiprazol w dawkach od 10 mg do 30 mg na dobę nie wywiera istotnego wpływu na metabolizm substratów CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4.¹⁷

W badaniach in vitro wykazano, że ani arypiprazol, ani jego aktywny metabolit – dehydroarypiprazol – nie zmieniają metabolizmu zachodzącego z udziałem CYP1A2. Istnieje zatem małe prawdopodobieństwo wystąpienia istotnych klinicznie interakcji między arypiprazolem a produktami leczniczymi metabolizowanymi przez te enzymy.¹⁸

Jednoczesne stosowanie arypiprazolu z walproinianem, litem lub lamotryginą nie wywołuje klinicznie istotnych zmian stężeń tych leków w osoczu.¹⁹

Ryzyko zespołu serotoninowego

U pacjentów przyjmujących arypiprazol obserwowano przypadki zespołu serotoninowego. Jest to szczególnie istotne przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, takich jak selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) lub selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), a także innych leków, które mogą zwiększać stężenie arypiprazolu w osoczu.²⁰

Interakcje z alkoholem

Ze względu na główne działanie arypiprazolu na ośrodkowy układ nerwowy, jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii lekiem Aribit ODT może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych związanych z depresją OUN, takich jak sedacja.²¹

Spożywanie alkoholu podczas leczenia arypiprazolem może prowadzić do:

• Zwiększonego ryzyka nadmiernej sedacji i senności
• Zaburzeń koordynacji ruchowej i zdolności psychomotorycznych
• Pogorszenia funkcji poznawczych
• Zwiększonego ryzyka upadków i urazów
• Nasilenia działania alkoholu na funkcje poznawcze i psychomotoryczne

Z uwagi na powyższe zagrożenia, zaleca się całkowitą abstynencję alkoholową podczas terapii arypiprazolem. W przypadku braku możliwości całkowitego powstrzymania się od spożywania alkoholu, należy poinformować pacjenta o zwiększonym ryzyku wystąpienia działań niepożądanych i konieczności zachowania szczególnej ostrożności.

Tabela interakcji dla arypiprazolu