Działania niepożądane
Aribit ODT 30 mg

Działania niepożądane leku Aribit ODT

Lek Aribit ODT, zawierający substancję czynną arypiprazol, może powodować szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Dokładna znajomość profilu bezpieczeństwa leku jest niezbędna dla właściwego prowadzenia terapii i monitorowania stanu pacjenta.¹

Ogólny profil bezpieczeństwa

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi arypiprazolu podawanego doustnie były akatyzja i nudności, które występowały u ponad 3% pacjentów. Dane pochodzące zarówno z badań klinicznych, jak i ze zgłoszeń spontanicznych po wprowadzeniu leku do obrotu pozwoliły na opracowanie kompleksowego profilu bezpieczeństwa.²

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane klasyfikowane są według częstości występowania jako:

• Bardzo często (≥1/10)
• Często (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
• Bardzo rzadko (<1/10 000)
• Nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Warto zaznaczyć, że dla działań niepożądanych zgłaszanych po wprowadzeniu leku do obrotu nie można określić dokładnej częstości, ponieważ pochodzą one ze spontanicznych zgłoszeń. Z tego powodu ich częstość określana jest jako „nieznana”.³

Szczegółowe zestawienie działań niepożądanych

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Objawy pozapiramidowe (EPS)

Schizofrenia u dorosłych: W długookresowym 52-tygodniowym badaniu kontrolowanym u pacjentów ze schizofrenią leczonych arypiprazolem objawy pozapiramidowe występowały rzadziej (25,8%) niż u pacjentów leczonych haloperydolem (57,3%). W 26-tygodniowym badaniu z kontrolą placebo częstość EPS wynosiła 19% w grupie arypiprazolu wobec 13,1% w grupie placebo. W innym 26-tygodniowym badaniu częstość EPS była podobna dla arypiprazolu (14,8%) i olanzapiny (15,1%).⁴

Epizody maniakalne w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I: W 12-tygodniowych badaniach kontrolowanych objawy pozapiramidowe występowały u 23,5% pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu do 53,3% pacjentów leczonych haloperydolem. W innym 12-tygodniowym badaniu EPS wystąpiły u 26,6% pacjentów leczonych arypiprazolem i 17,6% pacjentów leczonych litem. W długookresowym 26-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo częstość EPS wynosiła 18,2% dla arypiprazolu i 15,7% dla placebo.⁵

Akatyzja

W kontrolowanych placebo badaniach akatyzja występowała u 12,1% pacjentów z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi leczonych arypiprazolem, w porównaniu do 3,2% pacjentów otrzymujących placebo. W populacji pacjentów ze schizofrenią akatyzja występowała u 6,2% pacjentów w grupie arypiprazolu i 3,0% w grupie placebo.⁶

Dystonia

Dystonia należy do grupy działań niepożądanych charakterystycznych dla całej klasy leków przeciwpsychotycznych. Objawia się długotrwałymi nieprawidłowymi skurczami grup mięśni, które mogą wystąpić u wrażliwych pacjentów w ciągu pierwszych kilku dni leczenia. Typowe objawy dystonii to: skurcze mięśni szyi (mogące postępować do ucisku w gardle), trudności z przełykaniem, trudności z oddychaniem i/lub zaburzenia ruchów języka. Objawy te częściej występują po zastosowaniu dużych dawek leków przeciwpsychotycznych pierwszej generacji. Zwiększone ryzyko ostrej dystonii obserwuje się u mężczyzn i w młodszych grupach wiekowych.⁷

Zmiany stężenia prolaktyny

W badaniach klinicznych oraz na podstawie danych po wprowadzeniu produktu do obrotu wykazano, że arypiprazol może powodować zarówno zwiększenie, jak i zmniejszenie stężenia prolaktyny w surowicy w stosunku do stężenia początkowego.⁸

W grupie młodzieży (w wieku od 13 do 17 lat) ze schizofrenią, otrzymującej dawki arypiprazolu od 5 mg do 30 mg przez okres maksymalnie do 72 miesięcy, małe stężenia prolaktyny w surowicy stwierdzono u 25,6% dziewcząt (<3 ng/ml) i 45,0% chłopców (<2 ng/ml). Podczas dwóch długoterminowych badań z udziałem młodzieży ze schizofrenią i chorobą afektywną dwubiegunową leczonej arypiprazolem, częstość występowania małych stężeń prolaktyny wynosiła 37,0% u kobiet i 59,4% u mężczyzn.⁹

Zaburzenia parametrów laboratoryjnych

Porównania pomiędzy arypiprazolem i placebo dotyczące odsetka pacjentów, u których wystąpiły potencjalnie istotne klinicznie zmiany w rutynowo oznaczanych parametrach laboratoryjnych i lipidowych, nie wykazały medycznie istotnych różnic. Obserwowano ogólnie przemijające i bezobjawowe zwiększenie aktywności CPK (fosfokinazy kreatynowej) u 3,5% pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu z 2,0% pacjentów otrzymujących placebo.¹⁰

Działania niepożądane w populacji pediatrycznej

Schizofrenia u młodzieży w wieku 15 lat i starszej

W krótkoterminowym badaniu z kontrolą placebo u 302 nastolatków (13-17 lat) ze schizofrenią, częstość i rodzaj działań niepożądanych były podobne do występujących u dorosłych, z wyjątkiem następujących działań niepożądanych zgłaszanych częściej u nastolatków otrzymujących arypiprazol niż u dorosłych:¹¹

• Bardzo często (≥1/10): senność/sedacja i zaburzenia pozapiramidowe
• Często (≥1/100 do <1/10): suchość w jamie ustnej, zwiększony apetyt, niedociśnienie ortostatyczne

Profil bezpieczeństwa w 26-tygodniowym badaniu prowadzonym na zasadzie próby otwartej był podobny do obserwowanego w badaniu krótkoterminowym z kontrolą placebo. W długoterminowym badaniu prowadzonym metodą podwójnie ślepej próby z grupą kontrolną otrzymującą placebo częściej niż w grupie placebo zgłaszano następujące reakcje: zmniejszenie masy ciała, zwiększenie stężenia insuliny we krwi, arytmię i leukopenię (≥1/100, <1/10).¹²

Epizody maniakalne w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I u młodzieży

Częstość i rodzaj działań niepożądanych u młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym typu I były podobne do występujących u dorosłych, z wyjątkiem następujących działań niepożądanych:¹³

• Bardzo często (≥1/10): senność (23,0%), zaburzenia pozapiramidowe (18,4%), akatyzja (16,0%) i zmęczenie (11,8%)
• Często (≥1/100 do <1/10): ból w górnej części brzucha, zwiększenie częstości akcji serca, zwiększenie masy ciała, zwiększenie apetytu, drżenie mięśni oraz dyskinezy

Zaobserwowano zależność od dawki dla następujących działań niepożądanych:¹⁴

• Zaburzenia pozapiramidowe: 9,1% dla dawki 10 mg, 28,8% dla dawki 30 mg, 1,7% dla placebo
• Akatyzja: 12,1% dla dawki 10 mg, 20,3% dla dawki 30 mg, 1,7% dla placebo

Średnie zmiany masy ciała u młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym typu I po 12 oraz 30 tygodniach leczenia wynosiły odpowiednio dla arypiprazolu 2,4 kg i 5,8 kg, a dla placebo 0,2 kg i 2,3 kg.¹⁵

W populacji pediatrycznej senność i zmęczenie obserwowano częściej u pacjentów z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym niż u pacjentów ze schizofrenią.¹⁶

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów

U pacjentów leczonych arypiprazolem mogą wystąpić: patologiczne uzależnienie od hazardu, hiperseksualność, kompulsywna potrzeba wydawania pieniędzy, obżarstwo lub kompulsywne objadanie się. Te zaburzenia kontroli impulsów stanowią istotne powikłania terapii wymagające szczególnej uwagi.¹⁷

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁸

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie leku do obrotu.¹⁹