Specjalne ostrzeżenia
Aripilek

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania preparatu Aripilek

Stosowanie produktu leczniczego Aripilek (arypiprazol) wymaga uwzględnienia szeregu specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności. Należy pamiętać, że poprawa kliniczna u pacjenta podczas leczenia przeciwpsychotycznego może nastąpić w okresie od kilku dni do kilku tygodni, w związku z czym pacjent powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją przez cały ten czas.¹

Ryzyko samobójcze

Należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia zachowań samobójczych, które są związane z chorobami psychicznymi oraz zaburzeniami nastroju. Przypadki takich zachowań zgłaszano niekiedy wkrótce po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym podczas terapii arypiprazolem. Leczenie pacjentów z grupy wysokiego ryzyka powinno odbywać się pod ścisłym nadzorem medycznym.²

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Aripilek należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, takimi jak zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca lub zaburzenia przewodzenia w wywiadzie. Podobną ostrożność należy zachować u osób z chorobą naczyń mózgu oraz stanami predysponującymi do niedociśnienia, w tym odwodnieniem, zmniejszeniem objętości krwi krążącej i leczeniem lekami przeciwnadciśnieniowymi, a także u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, szczególnie postępującym lub złośliwym.³

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych obserwowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Z uwagi na częste występowanie u pacjentów leczonych przeciwpsychotycznie nabytych czynników ryzyka VTE, należy przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia produktem Aripilek zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka i wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych arypiprazolu częstość występowania wydłużenia odstępu QT była porównywalna z placebo. Niemniej jednak, należy zachować ostrożność podczas stosowania Aripleku u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym.⁵

Zaburzenia pozapiramidowe

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających do roku zgłaszano niezbyt częste przypadki dyskinez związanych z leczeniem arypiprazolem. Jeśli u pacjenta przyjmującego Aripilek wystąpią objawy przedmiotowe lub podmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą czasowo nasilić się lub nawet wystąpić dopiero po odstawieniu produktu leczniczego.⁶

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. W przypadku wystąpienia u pacjenta przyjmującego Aripilek objawów przedmiotowych lub podmiotowych innych zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć zmniejszenie dawki oraz wprowadzić ścisłą kontrolę kliniczną.⁷

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS) jest potencjalnie śmiertelnym zespołem objawów, które mogą wystąpić w związku z podawaniem leków przeciwpsychotycznych. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS w czasie leczenia arypiprazolem.⁸

Kliniczne objawy NMS obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno lub wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się oraz zaburzenia rytmu serca)⁹

Dodatkowo mogą wystąpić też takie objawy jak zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Jednakże, zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomiolizę obserwowano także niezależnie od NMS.¹⁰

W przypadku wystąpienia wyżej wymienionych objawów wskazujących na NMS lub niewyjaśnionej wysokiej gorączki bez innych objawów NMS, należy przerwać leczenie wszystkimi przeciwpsychotycznymi produktami leczniczymi, w tym także produktem Aripilek.¹¹

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawek w czasie leczenia arypiprazolem. Z tego powodu Aripilek należy stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawek lub u których występują choroby zwiększające skłonność do takich napadów.¹²

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n=938, średnia wieku: 82,4 lat; zakres: 56-99 lat) u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera leczonych arypiprazolem stwierdzono zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą placebo. Częstość zgonów wyniosła 3,5% w grupie leczonej arypiprazolem w porównaniu do 1,7% w grupie placebo.¹³

Chociaż przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich wydawała się być związana albo z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony), albo z chorobami zakaźnymi (np. zapalenie płuc).¹⁴

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

U pacjentów w tych samych badaniach odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu zakończonym zgonem. Ogólnie w tych badaniach 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo.¹⁵

Różnica ta nie była istotna statystycznie, jednak w jednym z badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania u pacjentów leczonych arypiprazolem występowała istotna zależność odpowiedzi od dawki dla działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego.¹⁶

Należy podkreślić, że Aripilek nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozą związaną z demencją.¹⁷

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych nietypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano przypadki hiperglikemii, czasami bardzo wysokiej, przebiegającej z kwasicą ketonową i śpiączką hiperosmotyczną lub prowadzącej do zgonu. Czynniki ryzyka, które mogą predysponować pacjenta do wystąpienia poważnych powikłań, obejmują otyłość i cukrzycę w wywiadzie rodzinnym.¹⁸

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) lub nieprawidłowych wartości laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu do placebo.¹⁹

Nie jest dostępna dokładna ocena ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych z hiperglikemią, która pozwalałaby na bezpośrednie porównanie leczenia arypiprazolem i innymi nietypowymi lekami przeciwpsychotycznymi.²⁰

Pacjenci leczeni jakimkolwiek lekiem przeciwpsychotycznym, włącznie z produktem Aripilek, powinni być obserwowani pod kątem występowania objawów podmiotowych i przedmiotowych związanych z hiperglikemią (takich jak nadmierne pragnienie, wielomocz, nadmierny apetyt i osłabienie). Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka rozwoju cukrzycy powinni być regularnie monitorowani w celu wykrycia ewentualnego pogorszenia kontroli glikemii.²¹

Nadwrażliwość

Podczas przyjmowania arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości charakteryzujące się objawami reakcji uczuleniowych.²²

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym jest zwykle spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych o których wiadomo, że powodują zwiększenie masy ciała, niewłaściwym stylem życia i może prowadzić do poważnych powikłań.²³

Po wprowadzeniu referencyjnego produktu leczniczego do obrotu obserwowano zwiększenie masy ciała u pacjentów otrzymujących arypiprazol. Jeśli wystąpiło, to zwykle u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak cukrzyca, zaburzenia tarczycy lub gruczolak przysadki w wywiadzie. W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych.²⁴

W badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym wykazano, że stosowanie arypiprazolu wiąże się ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost masy ciała jest znaczący klinicznie, należy rozważyć zmniejszenie dawki.²⁵

Dysfagia

Ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym produktu Aripilek, wiąże się spowolnienie motoryki przełyku i ryzyko aspiracji. Arypiprazol należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc.²⁶

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów

Podczas przyjmowania arypiprazolu u pacjentów mogą występować zwiększone popędy, szczególnie popęd do hazardu i niezdolność do kontrolowania tych popędów. Inne zgłaszane popędy obejmują: zwiększenie popędów seksualnych, kompulsywną potrzebę wydawania pieniędzy, obżarstwo lub kompulsywne objadanie się oraz inne impulsywne i kompulsywne zachowania.²⁷

Ważne jest, aby lekarze przepisujący Aripilek pytali pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowego lub zwiększonego popędu do hazardu, popędów seksualnych, kompulsywnej potrzeby wydawania pieniędzy, obżarstwa lub kompulsywnego objadania się, lub innych popędów podczas leczenia. Należy pamiętać, że objawy zaburzenia kontroli impulsów mogą być związane z chorobą podstawową, jednak w niektórych przypadkach zgłaszano ich ustąpienie po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku.²⁸

Zaburzenia kontroli impulsów mogą zaszkodzić pacjentowi lub innym osobom, jeśli nie zostaną rozpoznane. Lekarz powinien rozważyć zmianę dawki lub odstawienie produktu leczniczego, jeśli u pacjenta wystąpią takie popędy podczas przyjmowania arypiprazolu.²⁹

Laktoza

Tabletki Aripilek zawierają laktozę w następujących ilościach:

Produkt leczniczy nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.³⁰

Pacjenci ze współistniejącym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD)

Pomimo wysokiej częstości współistnienia zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD, dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu i stymulantów są bardzo ograniczone. Z tego powodu podczas jednoczesnego podawania tych produktów należy zachować wyjątkową ostrożność.³¹

Upadki

Arypiprazol może powodować senność, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność ruchową i czuciową, co może prowadzić do upadków. Należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej (np. u pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych).³²