złóg ksantynowy
Złóg ksantynowy to forma kamienia nerkowego powstającego w wyniku nagromadzenia się ksantyny – produktu metabolizmu puryn. Złogi ksantynowe są rzadkim typem kamieni nerkowych, stanowiącym mniej niż 1% wszystkich przypadków kamicy układu moczowego.
Patogeneza złogów ksantynowych najczęściej wiąże się z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu puryn, takimi jak ksantynuria dziedziczna (niedobór oksydazy ksantynowej), lub może być skutkiem farmakoterapii inhibitorami oksydazy ksantynowej (np. allopurynolem), stosowanej w leczeniu hiperurykemii i dny moczanowej. Zaburzenia te prowadzą do zwiększonego wydalania ksantyny z moczem i jej krystalizacji w drogach moczowych.
Złogi ksantynowe są zwykle małe, gładkie, o okrągłym lub owalnym kształcie i żółtobrązowym zabarwieniu. W badaniach obrazowych mogą być trudne do zidentyfikowania, gdyż są słabo wysycone i mogą nie być widoczne w standardowym RTG. Diagnostyka obejmuje analizę składu kamienia oraz badania biochemiczne moczu i krwi.
Leczenie złogów ksantynowych polega na zwiększeniu diurezy, alkalizacji moczu oraz modyfikacji diety z ograniczeniem produktów bogatych w puryny. W przypadku dużych złogów może być konieczne zastosowanie litotrypsji zewnątrzustrojowej falą uderzeniową (ESWL) lub procedur endoskopowych. Profilaktyka nawrotów obejmuje kontrolę choroby podstawowej i regularne monitorowanie parametrów biochemicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Allospes
Stosowanie allopurynolu (Allospes) wiąże się z ryzykiem poważnych reakcji nadwrażliwości, w tym zespołu DRESS, Stevensa-Johnsona (SJS) oraz toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (TEN), które wymagają natychmiastowego odstawienia leku. Szczególną uwagę należy zwrócić na obecność allelu HLA-B*5801, który znacząco zwiększa ryzyko tych powikłań, zwłaszcza u pacjentów z populacji chińskiej (do 20%), tajskiej (8-15%) i koreańskiej (około 12%). Zaleca się przeprowadzenie badania genetycznego przed rozpoczęciem terapii u pacjentów z tych grup etnicznych, a u nosicieli allelu unikanie stosowania allopurynolu, chyba że korzyści przewyższają ryzyko. Należy również monitorować pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, nadciśnieniem tętniczym i niewydolnością serca, zwłaszcza jeśli stosują diuretyki lub inhibitory ACE, ze względu na zwiększone ryzyko ciężkich reakcji nadwrażliwości. Dawkowanie powinno być dostosowane u osób z zaburzeniami czynności nerek i wątroby.
alkalizacja moczu, allel HLA-B*5801, bezobjawowa hiperurykemia, ciężka reakcja skórna, diuretyk tiazydowy, dnawe zapalenie stawów, glikokortykosteroid, hiperurykemia, hiperurykozuria, inhibitor konwertazy angiotensyny, kamień moczanowy, kolchicyna, leczenie cytotoksyczne, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, napad dny, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, przewlekła niewydolność nerek, reakcja nadwrażliwości, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności tarczycy, zespół DRESS, zespół Lescha-Nyhana, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, złóg ksantynowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Allupol
Stosowanie allopurynolu wiąże się z ryzykiem wystąpienia reakcji nadwrażliwości, w tym wysypki grudkowo-plamistej, zespołu DRESS oraz ciężkich, zagrażających życiu zespołów Stevensa-Johnsona (SJS) i toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (TEN). W przypadku pojawienia się tych objawów należy natychmiast przerwać terapię i nie wznawiać jej u pacjentów z SJS/TEN lub zespołem nadwrażliwości. Związek między allelem HLA-B*5801 a zwiększonym ryzykiem tych reakcji jest dobrze udokumentowany, szczególnie u pacjentów pochodzenia chińskiego (do 20%), tajskiego (8-15%) i koreańskiego (około 12%). Zaleca się przeprowadzenie badania przesiewowego w tych grupach etnicznych przed rozpoczęciem leczenia, zwłaszcza u osób z przewlekłą chorobą nerek. U nosicieli allelu HLA-B*5801 leczenie allopurynolem powinno być rozważane tylko w sytuacji braku alternatyw, z zachowaniem wzmożonego nadzoru klinicznego.
allel HLA-B*5801, allopurynol, bezobjawowa hiperurykemia, ciężka reakcja nadwrażliwości, diuretyk pętlowy, dna moczanowa, dnawe zapalenie stawów, dziedziczna nietolerancja galaktozy, eozynofilia, inhibitor ACE, kamień moczanowy, lek moczopędny, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, niewydolność serca, podwyższony TSH, przewlekła choroba nerek, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, zaburzenie czynności tarczycy, zespół Lesch-Nyhana, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złóg ksantynowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Allopurinol Aurovitas
Allopurynol powinien być włączany do terapii po ustąpieniu ostrego napadu dny moczanowej, ze względu na ryzyko zaostrzenia objawów, które może wystąpić w początkowym okresie leczenia. Zaleca się profilaktyczne stosowanie leków przeciwzapalnych lub kolchicyny przez minimum miesiąc od rozpoczęcia terapii. W przypadku ostrego napadu dny podczas leczenia allopurynolem, nie należy przerywać terapii, a jedynie stosować dodatkowo leki przeciwzapalne. Natychmiastowe przerwanie leczenia jest konieczne przy pojawieniu się wysypki skórnej lub innych objawów nadwrażliwości, takich jak rumień grudkowo-plamkowy, zespół DRESS, Stevensa-Johnsona (SJS) czy toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek dawkę leku należy odpowiednio zredukować, a szczególną ostrożność zachować u osób leczonych moczopędnymi lub inhibitorami ACE z powodu ryzyka współistniejących zaburzeń nerek.
allel HLA-B*5801, allopurynol, bezobjawowa hiperurykemia, choroba nowotworowa, dna moczanowa, glikokortykosteroid, inhibitor ACE, kamica nerkowa, kamień nerkowy, kolchicyna, lek moczopędny, lek urykozuryczny, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, ostry napad dny moczanowej, przewlekła choroba nerek, przewlekłe zaburzenie czynności nerek, rumień grudkowo-plamkowy, tiazyd, toksyczne martwicze oddzielanie naskórka, zespół Lescha-Nyhana, zespół nadwrażliwości, zespół Stevensa-Johnsona, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złóg ksantynowy