Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu leczniczego Tractiva

Podczas prowadzenia terapii przeciwpsychotycznej z zastosowaniem arypiprazolu należy wziąć pod uwagę, że poprawa kliniczna może nastąpić dopiero po upływie kilku dni lub tygodni od rozpoczęcia leczenia. W tym okresie konieczne jest utrzymywanie pacjenta pod ścisłą obserwacją w celu monitorowania skuteczności terapii oraz występowania ewentualnych działań niepożądanych.¹

Zachowania samobójcze

Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że choroby psychiczne oraz zaburzenia nastroju wiążą się z ryzykiem występowania zachowań samobójczych. W niektórych przypadkach zachowania te były zgłaszane wkrótce po rozpoczęciu leczenia przeciwpsychotycznego, w tym również terapii arypiprazolem. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka powinni pozostawać pod ścisłym nadzorem medycznym podczas leczenia przeciwpsychotycznego.²

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Stosowanie arypiprazolu wymaga zachowania szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak:

• zawał mięśnia sercowego w wywiadzie
• choroba niedokrwienna serca
• niewydolność serca
• zaburzenia przewodzenia

Podobne środki ostrożności należy zastosować u pacjentów z chorobą naczyń mózgu oraz w stanach predysponujących do hipotensji, takich jak odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej oraz podczas leczenia przeciwnadciśnieniowego. Ostrożność jest również wymagana u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, w tym postępującym lub złośliwym.³

Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych stwierdzano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, przed rozpoczęciem oraz w trakcie terapii arypiprazolem należy zidentyfikować wszystkie potencjalne czynniki ryzyka VTE oraz wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas leczenia arypiprazolem była porównywalna z obserwowaną w grupie placebo. Należy jednak zachować ostrożność podczas stosowania arypiprazolu u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym.⁵

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających nie dłużej niż rok zgłaszano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagających interwencji medycznej u pacjentów leczonych arypiprazolem. W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych lub podmiotowych późnych dyskinez należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy dyskinez mogą czasowo nasilić się lub pojawić się dopiero po przerwaniu leczenia.⁶

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu zaobserwowano występowanie akatyzji oraz parkinsonizmu. Jeżeli u pacjenta przyjmującego arypiprazol pojawią się objawy przedmiotowe i podmiotowe innych zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć zmniejszenie dawki oraz wprowadzić ścisłą kontrolę kliniczną.⁷

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS) to potencjalnie śmiertelny zespół objawów, który może wystąpić w związku ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS podczas terapii arypiprazolem.⁸

Objawy kliniczne NMS obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Mogą również wystąpić dodatkowe objawy, takie jak zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Należy jednak pamiętać, że zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomioliza mogą wystąpić również bez związku z NMS.⁹

W przypadku wystąpienia objawów podmiotowych lub przedmiotowych wskazujących na NMS lub przy niewyjaśnionej wysokiej gorączce bez innych objawów NMS, należy przerwać leczenie wszystkimi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym także arypiprazolem.¹⁰

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawkowych podczas leczenia arypiprazolem. Z tego względu arypiprazol należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawkowe lub u których diagnozowano choroby predysponujące do ich wystąpienia.¹¹

Osoby w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo prowadzonych wśród osób w podeszłym wieku (n = 938, średnia wieku: 82,4 lata; zakres: 56-99 lat) z psychozą związaną z chorobą Alzheimera, u pacjentów otrzymujących arypiprazol stwierdzono zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów u pacjentów leczonych arypiprazolem wynosiła 3,5% w porównaniu do 1,7% w grupie placebo. Mimo że przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich była związana z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub chorobami infekcyjnymi (np. zapalenie płuc).¹²

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

W tych samych badaniach u pacjentów odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym przypadki zakończone zgonem (średnia wieku: 84 lata; zakres 78-88 lat). Łącznie w badaniach tych 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. Różnica ta nie była jednak istotna statystycznie.¹³

W jednym z tych badań, w którym stosowano ustalone dawkowanie, wykazano istotną zależność od dawki dla wystąpienia działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego u pacjentów leczonych arypiprazolem.¹⁴

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozami związanymi z demencją.¹⁵

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych nietypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano przypadki hiperglikemii, niekiedy bardzo ciężkiej, przebiegającej z kwasicą ketonową, śpiączką hiperosmotyczną lub zgonem. Czynnikami ryzyka predysponującymi do wystąpienia ciężkich powikłań są otyłość i cukrzyca w wywiadzie rodzinnym.¹⁶

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) ani nieprawidłowych stężeń glukozy w badaniach laboratoryjnych w porównaniu do placebo. Nie jest jednak dostępna dokładna ocena ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych z hiperglikemią, która pozwalałaby na bezpośrednie porównanie leczenia arypiprazolem i innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi.¹⁷

Pacjenci otrzymujący jakikolwiek lek przeciwpsychotyczny, w tym arypiprazol, powinni być monitorowani pod kątem występowania objawów podmiotowych i przedmiotowych hiperglikemii (takich jak nadmierne pragnienie, wielomocz, nadmierny apetyt oraz osłabienie). Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka rozwoju cukrzycy powinni być regularnie monitorowani w kierunku pogorszenia kontroli glikemii.¹⁸

Nadwrażliwość

Po zastosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości charakteryzujące się objawami uczulenia.¹⁹

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym jest zwykle spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych o znanym wpływie na zwiększenie masy ciała lub nieprawidłowym stylem życia i może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Po wprowadzeniu leku do obrotu obserwowano przypadki zwiększenia masy ciała u pacjentów otrzymujących arypiprazol, najczęściej u osób z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak cukrzyca, zaburzenia tarczycy lub gruczolak przysadki w wywiadzie.²⁰

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych pacjentów. Natomiast w badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu jest związane ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia.²¹

U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost masy ciała jest istotny klinicznie, należy rozważyć zmniejszenie dawki arypiprazolu.²²

Dysfagia

Zaburzenia kurczliwości mięśniówki przełyku i aspiracja są związane ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. Arypiprazol należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc.²³

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów

Podczas terapii arypiprazolem u pacjentów mogą wystąpić zwiększone popędy, szczególnie w zakresie hazardu, oraz niezdolność do kontrolowania tych popędów. Inne zgłaszane zaburzenia obejmują: zwiększone popędy seksualne, kompulsywną potrzebę wydawania pieniędzy, obżarstwo lub kompulsywne objadanie się oraz inne impulsywne i kompulsywne zachowania.²⁴

Istotne jest, aby lekarze przepisujący arypiprazol aktywnie pytali pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowych lub nasilenie istniejących popędów do hazardu, popędów seksualnych, kompulsywnej potrzeby wydawania pieniędzy, obżarstwa lub kompulsywnego objadania się oraz innych popędów podczas terapii. Należy pamiętać, że objawy zaburzenia kontroli impulsów mogą być związane z chorobą podstawową, jednak w niektórych przypadkach zgłaszano ich ustąpienie po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku.²⁵

Zaburzenia kontroli impulsów mogą stanowić zagrożenie dla pacjenta lub jego otoczenia, jeśli nie zostaną rozpoznane i odpowiednio leczone. W przypadku wystąpienia takich popędów podczas stosowania arypiprazolu, lekarz powinien rozważyć zmianę dawki lub odstawienie leku.²⁶

Laktoza

Produkt leczniczy Tractiva zawiera laktozę w następujących ilościach:

• Tractiva 5 mg – 53 mg laktozy w tabletce
• Tractiva 10 mg – 107 mg laktozy w tabletce
• Tractiva 15 mg – 160 mg laktozy w tabletce
• Tractiva 20 mg – 214 mg laktozy w tabletce
• Tractiva 30 mg – 321 mg laktozy w tabletce

Pacjenci z rzadką, wrodzoną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego produktu leczniczego.²⁷

Pacjenci ze współistniejącym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD)

Pomimo wysokiej częstości współwystępowania zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD), dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu i stymulantów są bardzo ograniczone. Z tego względu należy zachować wyjątkową ostrożność podczas jednoczesnego podawania tych produktów leczniczych.²⁸

Upadki

Arypiprazol może powodować senność, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność ruchową i czuciową, co może prowadzić do upadków. Należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka upadków i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej (np. u pacjentów w podeszłym wieku lub pacjentów osłabionych).²⁹