Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Arypiprazol, jako substancja czynna leku Tractiva, wchodzi w szereg istotnych interakcji z innymi lekami, co wymaga szczególnej uwagi podczas terapii. Ze względu na mechanizm działania obejmujący antagonizm wobec receptora adrenergicznego alfa-1, arypiprazol może nasilać działanie niektórych leków przeciwnadciśnieniowych, co należy uwzględnić podczas planowania leczenia.¹

Interakcje z lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy

Podczas stosowania arypiprazolu szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym podawaniu innych leków działających na ośrodkowy układ nerwowy (OUN). Wynika to z pierwotnego działania arypiprazolu na OUN, co może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych, takich jak sedacja. Ta sama zasada ostrożności dotyczy jednoczesnego stosowania z produktami leczniczymi wywołującymi zbliżone działania niepożądane.²

Należy zachować szczególną ostrożność przy łącznym podawaniu arypiprazolu z produktami leczniczymi, które mogą powodować wydłużenie odstępu QT lub zaburzenia elektrolitowe, ze względu na potencjalne ryzyko kardiologiczne.³

Wpływ innych leków na farmakokinetykę arypiprazolu

Leki wpływające na wchłanianie

Famotydyna (antagonista receptora H2), jako lek hamujący wydzielanie kwasu żołądkowego, zmniejsza szybkość wchłaniania arypiprazolu, jednak działanie to nie ma istotnego znaczenia klinicznego i nie wymaga dostosowania dawki.⁴

Leki wpływające na metabolizm

Arypiprazol podlega złożonemu metabolizmowi z udziałem wielu enzymów, w tym CYP2D6 i CYP3A4. Należy zaznaczyć, że nie jest on metabolizowany przez enzymy z grupy CYP1A, dlatego palenie tytoniu nie wymaga dostosowania dawki.⁵

Inhibitory CYP2D6:

• Chinidyna i inne silne inhibitory CYP2D6 – badania kliniczne wykazały, że chinidyna zwiększa AUC (pole pod krzywą stężenia leku w czasie) arypiprazolu o 107%, nie zmieniając Cmax. Jednocześnie obserwowano zmniejszenie AUC i Cmax dehydroarypiprazolu (aktywnego metabolitu) odpowiednio o 32% i 47%. Podczas jednoczesnego stosowania chinidyny konieczne jest zmniejszenie dawki arypiprazolu o około połowę.⁶
• Podobne skutki mogą wywoływać inne silne inhibitory CYP2D6, takie jak fluoksetyna i paroksetyna, co również wymaga zmniejszenia dawki arypiprazolu.⁷

Inhibitory CYP3A4:

• Ketokonazol i inne silne inhibitory CYP3A4 – badania kliniczne wykazały, że ketokonazol zwiększa AUC i Cmax arypiprazolu odpowiednio o 63% i 37%. Jednocześnie AUC i Cmax dehydroarypiprazolu wzrastają odpowiednio o 77% i 43%.⁸
• U osób o wolnym metabolizmie w zakresie CYP2D6 równoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 może powodować znacznie większe zwiększenie stężenia arypiprazolu w osoczu w porównaniu do osób o szybkim metabolizmie w zakresie CYP2D6.⁹
• Podczas jednoczesnego stosowania ketokonazolu z arypiprazolem, dawkę arypiprazolu należy zmniejszyć o około połowę. Podobnie należy postępować w przypadku innych silnych inhibitorów CYP3A4, takich jak itrakonazol i inhibitory proteazy HIV.¹⁰
• Po odstawieniu inhibitorów CYP2D6 lub CYP3A4 dawkę arypiprazolu należy zwiększyć do tej, jaką stosowano przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego.¹¹
• Słabe inhibitory CYP3A4 (np. diltiazem) lub CYP2D6 (np. escytalopram) powodują jedynie niewielkie zwiększenie stężenia arypiprazolu w osoczu.¹²

Induktory CYP3A4:

• Karbamazepina – jednoczesne podanie tego silnego induktora CYP3A4 z arypiprazolem u pacjentów ze schizofrenią lub zaburzeniami schizoafektywnymi powoduje znaczące zmniejszenie stężenia arypiprazolu w osoczu. Średnia geometryczna Cmax i AUC arypiprazolu zmniejszają się odpowiednio o 68% i 73% w porównaniu do monoterapii.¹³
• Podobnie zmniejszają się parametry farmakokinetyczne dehydroarypiprazolu – Cmax o 69% i AUC o 71%.¹⁴
• Podczas jednoczesnego stosowania karbamazepiny dawkę arypiprazolu należy podwoić.¹⁵
• Podobnego efektu można oczekiwać przy stosowaniu innych induktorów CYP3A4, takich jak ryfampicyna, ryfabutyna, fenytoina, fenobarbital, prymidon, efawirenz, newirapina i ziele dziurawca zwyczajnego. W tych przypadkach również należy zwiększyć dawkę arypiprazolu.¹⁶
• Po zakończeniu podawania silnego induktora CYP3A4 należy zmniejszyć dawkę arypiprazolu do zalecanej początkowej.¹⁷

Inne interakcje:

• Walproinian i lit – skojarzone stosowanie tych leków z arypiprazolem nie powoduje istotnych klinicznie zmian stężenia arypiprazolu i nie wymaga dostosowania dawki.¹⁸

Wpływ arypiprazolu na farmakokinetykę innych leków

Badania kliniczne wykazały, że arypiprazol w dawkach od 10 mg do 30 mg na dobę nie wywiera istotnego wpływu na metabolizm substratów następujących enzymów:

• CYP2D6 (dekstrometorfan)
• CYP2C9 (warfaryna)
• CYP2C19 (omeprazol)
• CYP3A4 (dekstrometorfan)

Zarówno arypiprazol, jak i jego aktywny metabolit dehydroarypiprazol, nie zmieniają w warunkach in vitro metabolizmu zachodzącego z udziałem CYP1A2. Wskazuje to na małe prawdopodobieństwo wystąpienia istotnych klinicznie interakcji z produktami leczniczymi metabolizowanymi przez te enzymy.¹⁹

Podczas stosowania arypiprazolu z walproinianem, litem lub lamotryginą nie obserwowano klinicznie istotnych zmian w stężeniach tych leków.²⁰

Zespół serotoninowy

U pacjentów przyjmujących arypiprazol obserwowano przypadki zespołu serotoninowego, którego objawy mogą wystąpić szczególnie podczas jednoczesnego stosowania innych leków serotoninergicznych. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu z:

• Selektywnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• Innymi lekami, które mogą zwiększać stężenie arypiprazolu

Zespół serotoninowy stanowi potencjalnie zagrażający życiu stan wymagający natychmiastowej interwencji medycznej.²¹

Interakcje leku Tractiva z alkoholem

Jednoczesne stosowanie arypiprazolu z alkoholem wymaga szczególnej ostrożności ze względu na pierwotne działanie arypiprazolu na ośrodkowy układ nerwowy. Alkohol może nasilać działanie depresyjne arypiprazolu na OUN, co może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych, takich jak sedacja.²²

Interakcja arypiprazolu z alkoholem może powodować:

• Nasilenie sedacji i senności
• Zaburzenia koordynacji ruchowej
• Pogorszenie funkcji poznawczych
• Zwiększone ryzyko zaburzeń równowagi i upadków
• Nasilenie innych działań niepożądanych ze strony OUN

W związku z powyższym, pacjenci przyjmujący lek Tractiva powinni bezwzględnie unikać spożywania alkoholu podczas terapii, aby zapobiec potencjalnie niebezpiecznym interakcjom.

Tabela interakcji leku Tractiva