Właściwości farmakodynamiczne
Tractiva 5 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Tractiva

Lek Tractiva, zawierający substancję czynną arypiprazol, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psycholeptycznych, a dokładniej do innych leków przeciwpsychotycznych. Zgodnie z klasyfikacją ATC oznaczony jest kodem N05AX12. ¹

Mechanizm działania

Skuteczność arypiprazolu w leczeniu schizofrenii oraz zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I wynika ze złożonego mechanizmu działania. Lek działa poprzez częściowy agonizm wobec receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5HT1a, a jednocześnie wykazuje działanie antagonistyczne w stosunku do receptorów serotoninowych 5HT2a. ²

Badania na zwierzęcych modelach potwierdziły działanie antagonistyczne arypiprazolu w warunkach hiperaktywności dopaminergicznej oraz działanie agonistyczne w modelach hipoaktywności dopaminergicznej. ³

Powinowactwo do receptorów

W badaniach in vitro wykazano, że arypiprazol charakteryzuje się:

• Silnym powinowactwem do receptorów dopaminowych D2 i D3 oraz serotoninowych 5HT1a i 5HT2a ⁴
• Umiarkowanym powinowactwem do receptorów dopaminowych D4, serotoninowych 5HT2c i 5HT7, adrenergicznych alfa-1 oraz histaminowych H1 ⁵
• Umiarkowanym powinowactwem do miejsc wychwytu zwrotnego serotoniny ⁶
• Brakiem istotnego powinowactwa do receptorów muskarynowych ⁷

Interakcje z receptorami innymi niż podtypy receptorów dopaminowych i serotoninowych pozwalają wyjaśnić dodatkowe właściwości kliniczne arypiprazolu. ⁸

Działanie na receptory dopaminowe

Badania z wykorzystaniem pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) wykazały, że arypiprazol podawany w dawkach od 0,5 mg do 30 mg raz na dobę przez 2 tygodnie u osób zdrowych, powoduje zależne od dawki zmniejszenie wiązania rakloprydu znakowanego 11C (ligandu receptora D2/D3) w jądrze ogoniastym i skorupie. ⁹

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Skuteczność w leczeniu schizofrenii

Krótkoterminowa skuteczność arypiprazolu w leczeniu schizofrenii została potwierdzona w trzech badaniach klinicznych trwających od 4 do 6 tygodni z udziałem 1228 dorosłych pacjentów z objawami pozytywnymi lub negatywnymi schizofrenii. Wykazano, że arypiprazol powoduje istotnie większą poprawę w zakresie objawów psychotycznych w porównaniu z placebo. ¹⁰

Długoterminowa skuteczność arypiprazolu została potwierdzona w badaniu z kontrolą haloperydolem, gdzie odsetek pacjentów z utrzymującą się dobrą odpowiedzią na leczenie w ciągu 52 tygodni był podobny w obu grupach (arypiprazol 77%, haloperydol 73%). ¹¹

Istotnie większy odsetek pacjentów ukończył badanie w grupie leczonej arypiprazolem (43%) w porównaniu z grupą leczoną haloperydolem (30%). Dodatkowo, wyniki uzyskane w skalach ocen stosowanych jako drugorzędowe punkty końcowe, w tym w skali PANSS oraz w skali oceny depresji Montgomery-Asberg (MADRS), wskazują na istotną przewagę arypiprazolu nad haloperydolem. ¹²

W 26-tygodniowym badaniu kontrolowanym placebo u dorosłych pacjentów z ustabilizowaną przewlekłą schizofrenią wykazano, że arypiprazol powoduje znaczące zmniejszenie częstości nawrotów (34% w grupie leczonej arypiprazolem w porównaniu do 57% w grupie placebo). ¹³

Wpływ na masę ciała

Badania kliniczne wykazały, że arypiprazol nie powoduje klinicznie istotnego przyrostu masy ciała. ¹⁴

W 26-tygodniowym, wieloośrodkowym, podwójnie zaślepionym badaniu z kontrolą olanzapiną, obejmującym 314 dorosłych pacjentów ze schizofrenią, wykazano istotnie mniejszą liczbę pacjentów z przyrostem masy ciała ≥ 7% w grupie leczonej arypiprazolem (13% pacjentów) w porównaniu z grupą leczoną olanzapiną (33% pacjentów). ¹⁵

Wpływ na parametry metaboliczne

Stężenia lipidów

Zbiorcza analiza wyników stężeń lipidów z kontrolowanych placebo badań klinicznych u dorosłych wykazała, że arypiprazol nie powoduje klinicznie istotnych zmian stężeń:

• cholesterolu całkowitego
• triglicerydów
• cholesterolu frakcji HDL (lipoprotein o dużej gęstości)
• cholesterolu frakcji LDL (lipoprotein o małej gęstości)

¹⁶

Prolaktyna

Ocena stężenia prolaktyny przeprowadzona została podczas wszystkich badań z zastosowaniem wszystkich dawek arypiprazolu (n = 28 242). Analiza wykazała następujące wyniki:

¹⁷

Skuteczność w leczeniu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego

Skuteczność arypiprazolu w leczeniu epizodów maniakalnych w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I została potwierdzona w kilku badaniach klinicznych:

Badania 3-tygodniowe (monoterapia)

• Dwa badania kontrolowane placebo ze zmienną dawką u pacjentów z epizodami maniakalnymi lub mieszanymi, z objawami psychotycznymi lub bez, oraz z szybką zmianą fazy lub bez takiej zmiany. Arypiprazol w monoterapii był znacząco bardziej skuteczny niż placebo w zmniejszaniu objawów maniakalnych w ciągu 3 tygodni. ¹⁸
• Jedno badanie kontrolowane placebo ze stałą dawką u pacjentów z epizodami maniakalnymi lub mieszanymi, w którym arypiprazol nie wykazał większej skuteczności niż placebo. ¹⁹

Badania 12-tygodniowe

W dwóch 12-tygodniowych badaniach kontrolowanych placebo oraz innymi substancjami czynnymi (lit, haloperydol) u pacjentów z epizodami maniakalnymi lub mieszanymi, z objawami psychotycznymi lub bez, arypiprazol wykazał:

• Wyższą skuteczność niż placebo w 3. tygodniu badania ²⁰
• Porównywalny efekt leczenia podtrzymującego w 12. tygodniu badania jak lit lub haloperydol ²¹
• Porównywalną skuteczność w zmniejszaniu objawów maniakalnych jak lit lub haloperydol w 12. tygodniu badania ²²