toksyczność sporyszu

Toksyczność sporyszu odnosi się do szkodliwych efektów zdrowotnych wywołanych przez alkaloidy zawarte w przetrwalnikach grzyba buławinki czerwonej (Claviceps purpurea), pasożytującego głównie na życie i innych zbożach. Zatrucie sporyszem, znane historycznie jako ergotyzm, może wystąpić po spożyciu zanieczyszczonego ziarna lub produktów zbożowych.

Alkaloidy sporyszu (m.in. ergotamina, ergometryna, ergokryptyna) wykazują silne działanie obkurczające naczynia krwionośne oraz wpływają na receptory serotoninowe i dopaminowe. Toksyczność objawia się w dwóch głównych postaciach: gangrenowej (prowadzącej do martwicy kończyn wskutek skurczu naczyń) oraz konwulsyjnej (objawiającej się halucynacjami, drgawkami i zaburzeniami psychicznymi).

W medycynie współczesnej zatrucia sporyszem są rzadkie dzięki nowoczesnym metodom oczyszczania zbóż, jednak pozostają istotnym zagadnieniem w diagnostyce różnicowej zatruć pokarmowych o niejasnej etiologii. Jednocześnie kontrolowane dawki alkaloidów sporyszu znalazły zastosowanie terapeutyczne w położnictwie (ergometryna w krwotokach poporodowych), neurologii (ergotamina w migrenie) oraz w leczeniu hiperprolaktynemii (bromokryptyna).

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl