alkaloidy belladonny
Alkaloidy belladonny to grupa związków naturalnych występujących w roślinach z rodziny psiankowatych, głównie w pokrzyku wilczej jagodzie (Atropa belladonna). Głównymi alkaloidami są atropina, skopolamina i hioscyjamina, które wykazują działanie antycholinergiczne poprzez blokowanie receptorów muskarynowych układu przywspółczulnego.
Mechanizm działania alkaloidów belladonny polega na kompetencyjnym i odwracalnym blokowaniu receptorów muskarynowych, co prowadzi do hamowania aktywności układu przywspółczulnego. Skutkuje to rozszerzeniem źrenic, przyspieszeniem akcji serca, zmniejszeniem wydzielania gruczołów, zwiotczeniem mięśni gładkich przewodu pokarmowego oraz rozszerzeniem oskrzeli.
W medycynie alkaloidy belladonny i ich pochodne syntetyczne znajdują zastosowanie w okulistyce (rozszerzanie źrenic), gastroenterologii (leczenie kolki jelitowej, zespołu jelita drażliwego), kardiologii (bradykardia), anestezjologii (premedykacja), neurologii (choroba Parkinsona) oraz w leczeniu zatruć inhibitorami cholinesterazy. Są również składnikami preparatów złożonych stosowanych w chorobach układu oddechowego.
Należy pamiętać, że alkaloidy belladonny charakteryzują się wąskim indeksem terapeutycznym i mogą powodować poważne działania niepożądane, w tym suchość w ustach, zaburzenia widzenia, tachykardię, zatrzymanie moczu, hipertermię, zaburzenia świadomości, a w skrajnych przypadkach – delirium atropinowe. Przeciwwskazania do ich stosowania obejmują jaskrę z wąskim kątem przesączania, przerost gruczołu krokowego, choroby sercowo-naczyniowe oraz miastenię.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Tropikamid – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tropikamid, jako lek przeciwcholinergiczny stosowany w okulistyce, jest wykorzystywany głównie do indukcji mydriazy i cykloplegii. Przed jego zastosowaniem konieczne jest przeprowadzenie szczegółowej diagnostyki w kierunku jaskry wąskiego kąta, w tym ocena głębokości komory przedniej i gonioskopia, zwłaszcza u osób starszych i pacjentów z ryzykiem podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego. Preparat Mydrane, zawierający tropikamid (0,2 ml dawki), fenylefrynę i lidokainę, nie powinien być stosowany u pacjentów z płytką komorą przednią, jaskrą z ostrym zamknięciem kąta, ani podczas operacji zaćmy połączonej z witrektomią ze względu na ryzyko powikłań takich jak zespół wiotkiej tęczówki czy wypadnięcie tęczówki. Wskazane jest unikanie dodatkowych dawek Mydrane ze względu na ryzyko zwiększonej utraty komórek śródbłonka rogówki, mimo braku wykazanego działania toksycznego przy zalecanej dawce.
alkaloidy belladonny, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cykloplegia, działanie ogólnoustrojowe, działanie przeciwcholinergiczne, film łzowy, gonioskopia, jaskra wąskiego kąta, jaskra z zamknięciem kąta, komora przednia, komórki śródbłonka, lek przeciwcholinergiczny, mioza, mydriaza, nieprawidłowość źrenicy, operacja zaćmy, ostry atak jaskry, płytka komora przednia, porażenie akomodacji, przeszczep rogówki, reakcja psychotyczna, rozszerzanie źrenicy, rozszerzenie źrenicy, śródbłonek rogówki, uszkodzenie rogówki, witrektomia, wypadnięcie tęczówki, zaburzenie ośrodkowego układu nerwowego, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie oczu, zespół suchego oka, zespół wiotkiej tęczówki, zwężenie źrenicy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Tropicamidum WZF 1%
Stosowanie tropikamidu 1% wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza w diagnostyce jaskry wąskiego kąta, gdzie przed podaniem leku należy wykonać szczegółowy wywiad, ocenę głębokości komory przedniej oraz gonioskopię. Ryzyko ostrego ataku jaskry po jednorazowym zastosowaniu jest szczególnie wysokie u osób starszych i pacjentów z predyspozycjami do podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego. U dzieci oraz osób wrażliwych na alkaloidy belladonny istnieje zwiększone ryzyko ogólnoustrojowego działania toksycznego, w tym zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego, co wymaga edukacji opiekunów i zachowania higieny po aplikacji. Preparat zawiera benzalkoniowy chlorek (0,1 mg/ml), który może być absorbowany przez miękkie soczewki kontaktowe, powodując ich przebarwienia oraz podrażnienia, dlatego soczewki należy usunąć przed aplikacją i założyć ponownie po minimum 15 minutach.
alkaloidy belladonny, benzalkoniowy chlorek, ciśnienie wewnątrzgałkowe, działanie toksyczne ogólnoustrojowe, film łzowy, gonioskopia, jaskra wąskiego kąta, komora przednia oka, lek przeciwcholinergiczny, ostry atak jaskry, podrażnienie oka, powierzchnia rogówki, reakcja psychotyczna, soczewka kontaktowa, stan zapalny oka, tropikamid, uszkodzenie rogówki, zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, zaburzenie zachowania, zespół suchego oka