Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Apra-swift

Podczas leczenia przeciwpsychotycznego lekiem Apra-swift (arypiprazol) należy mieć na uwadze, że kliniczna poprawa stanu pacjenta może pojawić się w ciągu kilku dni do kilku tygodni. W tym okresie pacjent musi pozostawać pod ścisłą obserwacją medyczną, ze względu na możliwe wystąpienie działań niepożądanych oraz konieczność monitorowania odpowiedzi na leczenie.¹

Ryzyko zachowań samobójczych

Należy uwzględnić, że zachowania samobójcze często towarzyszą chorobom psychicznym oraz zaburzeniom nastroju. W niektórych przypadkach raportowano ich wystąpienie krótko po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym także arypiprazolem. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka powinni być poddani intensywnemu nadzorowi w trakcie terapii.²

Powikłania układu sercowo-naczyniowego

Arypiprazol należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z:

• chorobą sercowo-naczyniową (w wywiadzie zawał mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia)
• chorobą naczyń mózgu
• stanami predysponującymi do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszona objętość krwi krążącej, terapia lekami przeciwnadciśnieniowymi)
• nadciśnieniem tętniczym, również postępującym lub złośliwym

³

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, odnotowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, konieczne jest zidentyfikowanie wszystkich możliwych czynników ryzyka przed rozpoczęciem oraz w trakcie terapii arypiprazolem i wdrożenie odpowiednich środków zapobiegawczych.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas terapii arypiprazolem była porównywalna z placebo. Należy jednak zachować ostrożność stosując lek u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym.⁵

Zaburzenia pozapiramidowe

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających do roku, podczas leczenia arypiprazolem zgłaszano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagających interwencji. W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych lub podmiotowych późnych dyskinez u pacjentów leczonych arypiprazolem, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Istotne jest, że objawy te mogą czasowo nasilić się lub wystąpić dopiero po odstawieniu leku.⁶

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. W przypadku wystąpienia u pacjenta przyjmującego arypiprazol objawów przedmiotowych i podmiotowych innych zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć zmniejszenie dawki oraz wprowadzenie ścisłej kontroli klinicznej.⁷

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny stanowi potencjalnie śmiertelny zespół objawów, który może wystąpić w związku z podawaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS podczas leczenia arypiprazolem. Kliniczne manifestacje tego zespołu obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Dodatkowo mogą wystąpić: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Należy jednak pamiętać, że zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomioliza mogą występować również bez związku z NMS.

W przypadku wystąpienia objawów podmiotowych lub przedmiotowych charakterystycznych dla NMS lub niewyjaśnionej wysokiej gorączki bez innych objawów NMS, należy natychmiast przerwać leczenie wszystkimi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym także arypiprazolem.⁸

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawek podczas terapii arypiprazolem. Dlatego lek ten należy stosować ostrożnie u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub u osób z chorobami predysponującymi do występowania takich napadów.⁹

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n=938, średnia wieku: 82,4 lata; zakres: 56-99 lat) u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera, leczonych arypiprazolem, wykazano zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów u pacjentów leczonych arypiprazolem wynosiła 3,5% w porównaniu do 1,7% w grupie placebo. Mimo, że przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich wydawała się związana z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub chorobami infekcyjnymi (np. zapalenie płuc).¹⁰

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

U pacjentów w badaniach klinicznych odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu zakończonym zgonem (średnia wieku pacjentów: 84 lata; zakres 78-88 lat). Ogólnie 1,3% wszystkich pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. Różnica ta nie była istotna statystycznie. Należy jednak zaznaczyć, że w jednym z badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania u pacjentów leczonych arypiprazolem występowała istotna zależność odpowiedzi od dawki dla działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego.¹¹

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozą związaną z demencją.¹²

Upadki

Arypiprazol może powodować senność, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność ruchową i czuciową, co zwiększa ryzyko upadków. Należy zachować ostrożność w trakcie leczenia pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej (np. u pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych).¹³

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano hiperglikemię – w niektórych przypadkach bardzo nasiloną, z towarzyszącą kwasicą ketonową, śpiączką hiperosmotyczną lub zgonem. Czynnikami ryzyka, które mogą predysponować pacjenta do wystąpienia ciężkich powikłań są otyłość i cukrzyca w wywiadzie rodzinnym.

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) lub nieprawidłowych wartości laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu do placebo. Nie jest dostępna dokładna ocena ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych z hiperglikemią umożliwiająca bezpośrednie porównanie terapii arypiprazolem i innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi.

Pacjenci leczeni jakimikolwiek lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, powinni być obserwowani pod kątem objawów przedmiotowych i podmiotowych związanych z hiperglikemią (takich jak nadmierne pragnienie, wielomocz, nadmierny apetyt i osłabienie). Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia powinni być regularnie monitorowani pod względem pogorszenia kontroli glikemii.¹⁴

Nadwrażliwość

Podczas przyjmowania arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości charakteryzujące się objawami reakcji uczuleniowych.¹⁵

Zwiększenie masy ciała

Obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym zwiększenie masy ciała jest zwykle spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych o których wiadomo, że powodują zwiększenie masy ciała, niewłaściwym stylem życia i może prowadzić do ciężkich powikłań.

Po wprowadzeniu produktu do obrotu obserwowano zwiększenie masy ciała u pacjentów przyjmujących arypiprazol. Występowało ono głównie u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak: cukrzyca, zaburzenia tarczycy lub gruczolak przysadki w wywiadzie. W badaniach klinicznych wykazano, że arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych.

W badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego stwierdzono, że stosowanie arypiprazolu wiąże się ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy regularnie kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost ten jest klinicznie znaczący, należy rozważyć zmniejszenie dawki.¹⁶

Dysfagia

Ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, wiąże się spowolnienie motoryki przełyku i ryzyko aspiracji. Arypiprazol należy stosować ostrożnie u pacjentów zagrożonych zachłystowym zapaleniem płuc.¹⁷

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów

Podczas przyjmowania arypiprazolu u pacjentów mogą występować zwiększone popędy, w szczególności:

• popęd do hazardu i niezdolność do kontrolowania tego popędu
• zwiększenie popędów seksualnych
• kompulsywna potrzeba wydawania pieniędzy
• obżarstwo lub kompulsywne objadanie się
• inne impulsywne i kompulsywne zachowania

Bardzo istotne jest, aby lekarze przepisujący lek aktywnie pytali pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowego lub nasilenie istniejącego popędu do hazardu, popędów seksualnych, kompulsywnej potrzeby wydawania pieniędzy, obżarstwa lub kompulsywnego objadania się, lub innych popędów podczas leczenia arypiprazolem. Należy pamiętać, że objawy zaburzenia kontroli impulsów mogą być związane z chorobą podstawową; jednak w niektórych przypadkach zgłaszano ich ustąpienie po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku. Zaburzenia kontroli impulsów mogą być szkodliwe dla pacjenta lub innych osób, jeśli nie zostaną rozpoznane. Lekarz powinien rozważyć modyfikację dawki lub odstawienie leku, jeśli u pacjenta występują takie popędy podczas przyjmowania arypiprazolu.¹⁸

Pacjenci ze współistniejącym ADHD

Pomimo wysokiej częstości współistnienia zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD, dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu oraz stymulantów są bardzo ograniczone. Z tego powodu należy zachować wyjątkową ostrożność podczas jednoczesnego podawania tych leków.¹⁹

Specjalne ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych preparatu Apra-swift

Aspartam

Produkt Apra-swift zawiera aspartam w ilości zależnej od dawki leku:

Aspartam jest źródłem fenyloalaniny i może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią, rzadką chorobą genetyczną, w której fenyloalanina gromadzi się w organizmie z powodu jej nieprawidłowego wydalania.²⁰

Laktoza

Tabletki Apra-swift zawierają laktozę w różnych ilościach w zależności od dawki:

Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²¹

Alkohol benzylowy

Produkt Apra-swift zawiera alkohol benzylowy w ilości zależnej od dawki:

Alkohol benzylowy może powodować reakcje alergiczne. Kobiety w ciąży lub karmiące piersią powinny skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem produktu, ponieważ duża ilość alkoholu benzylowego może gromadzić się w ich organizmie i powodować działania niepożądane (tzw. kwasicę metaboliczną). Podobnie pacjenci z chorobami wątroby lub nerek powinni skontaktować się z lekarzem przed zastosowaniem produktu, gdyż duża ilość alkoholu benzylowego może kumulować się w organizmie i wywoływać działania niepożądane.²²

Sód

Apra-swift zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu w każdej tabletce, co oznacza, że produkt uznaje się za praktycznie „wolny od sodu”.²³