zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego i obwodowego

Zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego i obwodowego to dwa główne typy zaburzeń równowagi, różniące się lokalizacją uszkodzenia oraz obrazem klinicznym. Prawidłowe rozróżnienie jest kluczowe dla właściwego postępowania diagnostyczno-terapeutycznego.

Zawroty głowy pochodzenia obwodowego wynikają z dysfunkcji narządu przedsionkowego (błędnik, nerw przedsionkowy) i charakteryzują się intensywnym, wirowym charakterem, nasilającym się przy zmianie pozycji głowy. Towarzyszą im często nudności, wymioty, oczopląs poziomy lub poziomo-obrotowy, jednokierunkowy, tłumiony fiksacją wzroku. Objawy wegetatywne są zazwyczaj nasilone, natomiast nie występują deficyty neurologiczne. Typowe przyczyny to łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy, zapalenie neuronu przedsionkowego, choroba Ménière’a czy neuronitis vestibularis.

Zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego związane są z uszkodzeniem struktur centralnego układu nerwowego (pień mózgu, móżdżek, połączenia wzgórzowo-korowe). Mają często charakter nieswoisty, opisywany jako uczucie niestabilności, oszołomienia czy ataksji. Oczopląs jest zwykle pionowy, skośny lub wielokierunkowy, nie tłumi się fiksacją wzroku. Objawy towarzyszące obejmują zaburzenia mowy, dwojenie, dyzartrię, ataksję, zaburzenia czucia czy osłabienie kończyn. Najczęstsze przyczyny to udar mózgu (zwłaszcza w obszarze tylnego dołu czaszki), migrena przedsionkowa, stwardnienie rozsiane, guzy mózgu.

W diagnostyce różnicowej pomocne są testy przyłóżkowe: test pchnięcia głowy (HIT), test Dix-Hallpike’a oraz badanie oczopląsu. W przypadku podejrzenia etiologii ośrodkowej niezbędne jest wykonanie badań obrazowych (MRI) oraz pogłębionej diagnostyki neurologicznej. Leczenie zawsze powinno być ukierunkowane na przyczynę, z uwzględnieniem rehabilitacji przedsionkowej jako istotnego elementu terapii w obu typach zawrotów głowy.

Powiązane wpisy

  1. 17.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl