zespół nadpobudliwości ruchowej
Zespół nadpobudliwości ruchowej, znany również jako zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD – Attention Deficit Hyperactivity Disorder), jest przewlekłym zaburzeniem neurorozwojowym diagnozowanym najczęściej w dzieciństwie, które może utrzymywać się do wieku dorosłego. Charakteryzuje się problemami z utrzymaniem uwagi, kontrolą zachowań impulsywnych oraz nadmierną aktywnością ruchową nieadekwatną do sytuacji i wieku.
Patofizjologia ADHD wiąże się z zaburzeniami w obrębie układu dopaminergicznego i noradrenergicznego w mózgu, szczególnie w obszarach kory przedczołowej odpowiedzialnych za funkcje wykonawcze. Badania neuroobrazowe wykazują różnice strukturalne i funkcjonalne w mózgach osób z ADHD w porównaniu do osób zdrowych.
Diagnostyka zespołu nadpobudliwości ruchowej opiera się na kryteriach klinicznych zawartych w klasyfikacjach ICD-11 i DSM-5. Wyróżnia się trzy podtypy: z przewagą zaburzeń uwagi, z przewagą nadpobudliwości-impulsywności oraz typ mieszany. Diagnoza wymaga, aby objawy występowały przez co najmniej 6 miesięcy, pojawiały się przed 12. rokiem życia oraz wpływały negatywnie na funkcjonowanie w co najmniej dwóch środowiskach.
Leczenie zespołu nadpobudliwości ruchowej ma charakter multimodalny i obejmuje farmakoterapię (najczęściej stosowane są psychostymulanty jak metylofenidat oraz leki niestymulujące jak atomoksetyna), psychoedukację, terapię behawioralną, trening umiejętności społecznych oraz interwencje psychospołeczne. Współpraca interdyscyplinarna między lekarzami, psychologami, pedagogami i rodzicami jest kluczowa dla efektywnego zarządzania tym zaburzeniem.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Aripiprazole +pharma
Arypiprazol, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, wymaga ścisłego monitorowania pacjentów, zwłaszcza w początkowym okresie terapii, gdyż kliniczna poprawa może pojawić się dopiero po kilku dniach lub tygodniach. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego (np. zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, nadciśnienie tętnicze), a także u osób z ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Arypiprazol może powodować działania niepożądane takie jak wydłużenie odstępu QT, dyskinezy, akatyzję, parkinsonizm oraz złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), który objawia się m.in. bardzo wysoką gorączką, sztywnością mięśni i zaburzeniami świadomości. W przypadku wystąpienia objawów NMS lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionym pochodzeniu należy przerwać leczenie.
ADHD, akatyzja i parkinsonizm, arypiprazol, brak laktazy, choroba Alzheimera, choroba naczyń mózgowych, choroba niedokrwienna, choroba układu sercowo-naczyniowego, cukrzyca, dysfagia, gruczolak przysadki, hiperglikemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, mioglobinuria, nadciśnienie tętnicze, napad drgawkowy, niedociśnienie ortostatyczne, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, ostra niewydolność nerek, patologiczne uzależnienie od hazardu, późna dyskineza, przejściowy napad niedokrwienny, psychoza związana z demencją, rabdomioliza, schizofrenia, śpiączka hiperosmotyczna, udar, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zaburzenie czynności tarczycy, zaburzenie kontroli impulsów, zaburzenie nastroju, zaburzenie pozapiramidowe, zaburzenie przewodzenia, zachłystowe zapalenie płuc, zachowanie samobójcze, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości ruchowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny, zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa