kwas ursodezoksycholowy
Kwas ursodezoksycholowy (UDCA) to hydrofilowy kwas żółciowy występujący naturalnie w organizmie człowieka w niewielkich ilościach. Jest szeroko stosowany w hepatologii jako lek pierwszego wyboru w leczeniu pierwotnego żółciowego zapalenia dróg żółciowych (dawniej pierwotna marskość żółciowa wątroby) oraz w wybranych przypadkach innych chorób cholestatycznych wątroby.
Mechanizm działania UDCA obejmuje ochronę komórek wątroby przed toksycznym działaniem hydrofobowych kwasów żółciowych, stymulację wydzielania żółci bogatej w bikarbonaty, działanie immunomodulujące oraz antyapoptotyczne. Dzięki tym właściwościom kwas ursodezoksycholowy zmniejsza poziom enzymów wątrobowych, spowalnia włóknienie wątroby i może opóźniać progresję choroby do marskości.
W praktyce klinicznej UDCA stosuje się w dawce 13-15 mg/kg masy ciała/dobę, zwykle w jednej lub dwóch dawkach podzielonych. Lek charakteryzuje się dobrym profilem bezpieczeństwa, a działania niepożądane występują rzadko i obejmują głównie łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Długoterminowe badania wykazały, że wczesne rozpoczęcie terapii UDCA u pacjentów z PBC znacząco poprawia przeżycie wolne od przeszczepu wątroby.
Powiązane wpisy
-
Leksykon substancji czynnych
Sód N-[3-bromo-2,4,6-trimetylo-acetanilido]-iminodioctan (MBrIDA) znakowany technetem-99m jest radiofarmaceutykiem stosowanym w scyntygrafii dróg żółciowych, którego dystrybucja i przepływ mogą być istotnie modyfikowane przez liczne leki i substancje. Opioidowe analgetyki, zwłaszcza siarczan morfiny, wywołują skurcz zwieracza Oddiego, co celowo wykorzystuje się diagnostycznie, jednak może zaburzać przepływ radiofarmaceutyku w zewnątrzwątrobowych drogach żółciowych. Cholecystokinina i jej analogi, a także posiłki bogate w tłuszcze i niektóre suplementy diety, indukują skurcz pęcherzyka żółciowego, zmieniając kinetykę MBrIDA. U pacjentów po głodówce >24-48 godzin lub żywionych pozajelitowo obserwuje się wzrost ciśnienia żółciowego w pęcherzyku, co utrudnia prawidłowy przepływ radiofarmaceutyku. Fenobarbital i kwas ursodezoksycholowy nasilają wydzielanie żółci, co może wpływać na interpretację wyników. W przypadku chemioterapii z wkłuciem do tętnicy wątrobowej istnieje ryzyko zapalenia pęcherzyka i braku jego uwidocznienia w scyntygrafii. Spożycie etanolu przed badaniem zmienia motorykę dróg żółciowych i biodystrybucję MBrIDA, dlatego zaleca się abstynencję alkoholową przed badaniem.
analgetyki opioidowe, antagonista opioidowy, atropina, benzodiazepiny, biodystrybucja radiofarmaceutyku, blokery kanałów wapniowych, cholecystokinina, działanie antycholinergiczne, enzymy trzustkowe, erytromycyna, estrogeny, etanol, fenobarbital, glukagon, kwas ursodezoksycholowy, MBrIDA, morfina, motoryka dróg żółciowych, nalokson, pirenzepina, progesteron, prostygmina, radiofarmaceutyk, scyntygrafia dróg żółciowych, skurcz pęcherzyka żółciowego, somatostatyna, technet-99m, teofilina, tlenek azotu, triazotan glicerolu, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zwieracz Oddiego, żywienie pozajelitowe -
Leksykon leków
Preparaty radiofarmaceutyczne znakowane technetem-99m, takie jak 99mTc-MBrIDA, wykazują liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne z lekami oraz substancjami wpływającymi na motorykę i funkcję dróg żółciowych, pęcherzyka żółciowego oraz zwieracza bańki wątrobowo-trzustkowej (Oddiego). Szczególnie istotne są opioidy (np. siarczan morfiny), które wywołują skurcz zwieracza Oddiego, co celowo wykorzystuje się w diagnostyce scyntygraficznej, jednak może zaburzać przepływ radiofarmaceutyku w zewnątrzwątrobowych drogach żółciowych. Cholecystokinina i jej analogi, a także posiłki tłuszczowe, powodują skurcz pęcherzyka żółciowego, modyfikując dystrybucję znacznika. Dodatkowo, stan pożywienia, głodówka powyżej 24-48 godzin czy żywienie pozajelitowe mogą zwiększać ciśnienie żółci w pęcherzyku, utrudniając prawidłowy przepływ radiofarmaceutyku. Fenobarbital i kwas ursodezoksycholowy przyspieszają wydzielanie znacznika, co wpływa na interpretację wyników scyntygrafii.
99mTc-MBrIDA, analgetyki opioidowe, analogi somatostatyny, antagonista receptorów muskarynowych, atropina, badanie scyntygraficzne, benzodiazepiny, blokery kanałów wapniowych, cholecystokinina, enzymy trzustkowe, erytromycyna, estrogeny, etanol, fenobarbital, funkcja wątroby, glukagon, inhibitor cholinesterazy, kwas ursodezoksycholowy, metabolizm wątrobowy, motoryka dróg żółciowych, motoryka przewodu pokarmowego, nalokson, nifedypina, nikotyna, pęcherzyk żółciowy, pirenzepina, PoltechMBrIDA, posiłki tłuszczowe, progesteron, prostygmina, przepływ żółci, scyntygrafia dróg żółciowych, siarczan morfiny, skurcz zwieracza Oddiego, teofilina, tlenek azotu, triazotan glicerolu, wydzielanie trzustkowe, wydzielanie żółci, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zwieracz Oddiego, żywienie pozajelitowe
