wrodzony zaburzenie metabolizmu
Wrodzone zaburzenia metabolizmu, znane również jako wrodzone błędy metabolizmu (IEM – Inborn Errors of Metabolism), to grupa chorób genetycznych charakteryzujących się nieprawidłowym funkcjonowaniem szlaków biochemicznych organizmu. Zaburzenia te wynikają z mutacji genów kodujących enzymy, transportery lub inne białka zaangażowane w procesy metaboliczne.
Najczęstsze kategorie wrodzonych zaburzeń metabolizmu obejmują: aminoacidopatie (np. fenyloketonuria), zaburzenia cyklu mocznikowego, organiczne acidurie, zaburzenia oksydacji kwasów tłuszczowych, zaburzenia metabolizmu węglowodanów oraz lizosomalne choroby spichrzeniowe. Objawy kliniczne mogą być niezwykle zróżnicowane – od łagodnych form choroby do stanów zagrażających życiu.
Diagnostyka wrodzonych zaburzeń metabolizmu opiera się na badaniach biochemicznych (analizy krwi, moczu), enzymatycznych oraz genetycznych. Wiele krajów prowadzi badania przesiewowe noworodków w kierunku wybranych IEM, co umożliwia wczesne rozpoznanie i wdrożenie leczenia, zanim pojawią się objawy choroby i nieodwracalne powikłania.
Leczenie wrodzonych zaburzeń metabolizmu jest zindywidualizowane i może obejmować specjalne diety eliminacyjne, suplementację brakujących substancji, leki zwiększające wydalanie toksycznych metabolitów, enzymatyczną terapię zastępczą lub w niektórych przypadkach transplantację narządów. Nowoczesne podejścia terapeutyczne, takie jak terapie genowe, są obecnie w fazie badań klinicznych dla wielu zaburzeń metabolicznych.