Specjalne ostrzeżenia
Aryfrenix

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Aryfrenix

Produkt leczniczy Aryfrenix, zawierający substancję czynną arypiprazol, wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Należy dokładnie monitorować stan pacjenta, szczególnie w początkowej fazie leczenia, gdyż poprawa kliniczna może nastąpić w okresie od kilku dni do kilku tygodni od rozpoczęcia terapii. W tym czasie konieczna jest ścisła obserwacja pacjenta.¹

Zagrożenie samobójcze

U pacjentów z chorobami psychicznymi i zaburzeniami nastroju występuje podwyższone ryzyko podejmowania prób samobójczych. Zachowania samobójcze były zgłaszane w niektórych przypadkach krótko po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym również podczas terapii arypiprazolem. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka powinni pozostawać pod szczególnie ścisłym nadzorem w trakcie leczenia przeciwpsychotycznego.²

Problemy sercowo-naczyniowe

Należy zachować szczególną ostrożność stosując arypiprazol u pacjentów z rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową, w tym:

• Zawałem mięśnia sercowego lub chorobą niedokrwienną w wywiadzie
• Niewydolnością serca
• Zaburzeniami przewodzenia
• Chorobą naczyń mózgu
• Stanami predysponującymi do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej, leczenie lekami przeciwnadciśnieniowymi)
• Nadciśnieniem tętniczym, szczególnie postępującym lub złośliwym

³

W trakcie terapii lekami przeciwpsychotycznymi odnotowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, przed rozpoczęciem oraz podczas terapii arypiprazolem należy zidentyfikować wszystkie potencjalne czynniki ryzyka i wdrożyć odpowiednie działania zapobiegawcze.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość wystąpienia wydłużenia odstępu QT podczas stosowania arypiprazolu była porównywalna z placebo. Należy zachować ostrożność stosując lek u pacjentów, u których w wywiadzie rodzinnym stwierdzono wydłużenie odstępu QT.⁵

Zaburzenia pozapiramidowe

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających rok lub krócej, niezbyt często zgłaszano występowanie dyskinez wymagających interwencji medycznej podczas terapii arypiprazolem. W przypadku pojawienia się objawów przedmiotowych i podmiotowych późnych dyskinez u pacjentów leczonych arypiprazolem, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Warto zaznaczyć, że objawy mogą ulec czasowemu nasileniu lub wystąpić dopiero po odstawieniu leku.⁶

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych arypiprazolu zaobserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. W przypadku wystąpienia u pacjenta objawów przedmiotowych i podmiotowych innych zaburzeń pozapiramidowych podczas terapii arypiprazolem, należy rozważyć zmniejszenie dawki oraz wprowadzenie ścisłej kontroli klinicznej.⁷

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny jest potencjalnie śmiertelnym zespołem objawów, który może wystąpić po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS podczas leczenia arypiprazolem. Objawy kliniczne NMS obejmują:

• Bardzo wysoką gorączkę
• Sztywność mięśni
• Zaburzenia świadomości
• Objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno i wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się oraz zaburzenia rytmu serca)

Mogą wystąpić również objawy dodatkowe, takie jak: zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Należy jednak zaznaczyć, że zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomioliza mogą występować także bez związku z NMS. W przypadku pojawienia się wyżej wymienionych objawów podmiotowych i przedmiotowych wskazujących na NMS, lub niewytłumaczalnej wysokiej gorączki bez innych objawów NMS, należy przerwać leczenie wszystkimi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem.⁸

Drgawki

W badaniach klinicznych niezbyt często zgłaszano napady drgawek podczas leczenia arypiprazolem. Z tego powodu lek należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawek lub u których występują choroby predysponujące do takich napadów.⁹

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n = 938; średnia wieku: 82,4 lata; zakres: 56-99 lat) przeprowadzonych u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera, leczonych arypiprazolem, zaobserwowano zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów wynosiła 3,5% u pacjentów leczonych arypiprazolem w porównaniu do 1,7% w grupie placebo. Pomimo zróżnicowanych przyczyn zgonów, większość z nich wydawała się być związana z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub zakażeniami (np. zapalenie płuc).¹⁰

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

W tych samych badaniach u pacjentów zgłaszano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu zakończonym zgonem (średnia wieku: 84 lata; zakres: 78-88 lat). Ogólnie 1,3% wszystkich pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. Różnica ta nie była istotna statystycznie. Jednakże w jednym z tych badań, z zastosowaniem ustalonego dawkowania, u pacjentów leczonych arypiprazolem występowała istotna zależność odpowiedzi od dawki dla działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego.¹¹

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozą związaną z demencją.¹²

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, zgłaszano hiperglikemię, w niektórych przypadkach bardzo wysoką, z kwasicą ketonową i śpiączką hiperosmotyczną lub zgonem. Czynnikami ryzyka, które mogą predysponować pacjentów do wystąpienia ciężkich powikłań, są otyłość i cukrzyca w wywiadzie rodzinnym.

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie zaobserwowano istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) lub nieprawidłowych wartości laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu do placebo. Nie jest dostępna dokładna ocena ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych z hiperglikemią, która pozwalałaby na dokonanie bezpośredniego porównania leczenia pacjentów arypiprazolem i innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi.

Pacjenci leczeni jakimikolwiek lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, powinni być obserwowani pod kątem objawów podmiotowych i przedmiotowych związanych z hiperglikemią, takich jak:

• Nadmierne pragnienie
• Wielomocz
• Nadmierny apetyt
• Osłabienie

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka cukrzycy powinni być regularnie monitorowani pod kątem pogorszenia kontroli glikemii.¹³

Nadwrażliwość

Po zastosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości charakteryzujące się objawami alergicznymi.¹⁴

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym jest zwykle spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, o których wiadomo, że powodują zwiększenie masy ciała, niewłaściwym stylem życia i może prowadzić do ciężkich powikłań.

Po wprowadzeniu arypiprazolu do obrotu obserwowano zwiększenie masy ciała u pacjentów stosujących ten lek. Jeśli stwierdzano zwiększenie masy ciała, to zwykle u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• Cukrzyca
• Zaburzenia czynności tarczycy
• Gruczolak przysadki w wywiadzie

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych. W badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu ma związek ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy monitorować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost masy ciała jest znaczący klinicznie, należy rozważyć zmniejszenie dawki.¹⁵

Dysfagia

Zaburzenia kurczliwości mięśniówki przełyku i aspiracja są związane ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem zachłystowego zapalenia płuc.¹⁶

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów

U pacjentów przyjmujących arypiprazol mogą występować zwiększone popędy, w szczególności popęd do hazardu i niezdolność do kontrolowania tych popędów. Inne zgłaszane popędy obejmują:

• Zwiększenie popędów seksualnych
• Kompulsywną potrzebę wydawania pieniędzy
• Obżarstwo lub kompulsywne objadanie się
• Inne impulsywne i kompulsywne zachowania

Podczas leczenia arypiprazolem lekarze powinni regularnie pytać pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowego lub zwiększonego popędu do hazardu, popędów seksualnych, kompulsywnej potrzeby wydawania pieniędzy, obżarstwa lub kompulsywnego objadania się, lub innych popędów. Należy pamiętać, że objawy zaburzenia kontroli impulsów mogą być związane z chorobą podstawową; jednak w niektórych przypadkach zgłaszano ustąpienie popędów po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu produktu. Zaburzenia kontroli impulsów mogą zaszkodzić pacjentowi lub innym, jeśli nie zostaną rozpoznane. Lekarz rozważy zmianę dawki lub odstawienie produktu, jeśli u pacjenta wystąpią takie popędy podczas przyjmowania arypiprazolu.¹⁷

Pacjenci ze współistniejącym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD)

Pomimo wysokiej częstości współistnienia zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD, dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu oraz stymulantów są bardzo ograniczone. Dlatego też należy zachować wyjątkową ostrożność w razie podawania tych produktów leczniczych jednocześnie.¹⁸

Upadki

Arypiprazol może powodować:

• Senność
• Niedociśnienie ortostatyczne
• Niestabilność ruchową i czuciową

Powyższe objawy mogą prowadzić do upadków. Należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej (np. u pacjentów w podeszłym wieku lub pacjentów osłabionych).¹⁹

Laktoza w składzie produktu

Produkt leczniczy Aryfrenix zawiera laktozę jednowodną. Nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁰