Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Arypiprazol, podstawowy składnik aktywny leku Aryfrenix, wchodzi w interakcje z różnymi grupami leków ze względu na swoje właściwości farmakologiczne. Należy zwrócić szczególną uwagę na interakcje wynikające z antagonistycznego działania na receptor α1-adrenergiczny oraz z pierwotnego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy (OUN).¹

Wpływ innych produktów leczniczych na arypiprazol

Metabolizm arypiprazolu odbywa się na wiele sposobów, głównie z udziałem enzymów CYP2D6 i CYP3A4. Ta złożona droga metaboliczna sprawia, że istnieje wiele możliwych interakcji z lekami wpływającymi na te szlaki enzymatyczne.²

Leki hamujące wydzielanie kwasu żołądkowego, jak famotydyna (antagonista receptora H2), mogą zmniejszać szybkość wchłaniania arypiprazolu, jednak efekt ten nie ma istotnego znaczenia klinicznego.³

Inhibitory CYP2D6 mogą znacząco wpływać na stężenie arypiprazolu w organizmie. Chinidyna, silny inhibitor enzymu CYP2D6, zwiększa AUC arypiprazolu o 107%, nie zmieniając Cmax. Jednocześnie zmniejsza AUC i Cmax dehydroarypiprazolu (aktywnego metabolitu) odpowiednio o 32% i 47%. Podobne działanie wykazują inne silne inhibitory CYP2D6, jak fluoksetyna i paroksetyna. W przypadku jednoczesnego stosowania tych leków z arypiprazolem zaleca się zmniejszenie dawki arypiprazolu o około połowę.⁴

Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, zwiększają AUC i Cmax arypiprazolu odpowiednio o 63% i 37% oraz AUC i Cmax dehydroarypiprazolu o 77% i 43%. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów o obniżonej aktywności CYP2D6, u których jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 może prowadzić do znacznego wzrostu stężenia arypiprazolu w osoczu. W takich przypadkach zaleca się zmniejszenie dawki arypiprazolu o około połowę. Podobne środki ostrożności dotyczą innych silnych inhibitorów CYP3A4, jak itrakonazol czy inhibitory proteazy HIV.⁵

Słabsze inhibitory CYP3A4 (np. diltiazem) lub CYP2D6 (np. escytalopram) mogą powodować niewielkie zwiększenie stężenia arypiprazolu w osoczu.⁶

Po odstawieniu inhibitora CYP2D6 lub CYP3A4 dawkę arypiprazolu należy zwiększyć do wartości stosowanej przed rozpoczęciem terapii skojarzonej.⁷

Induktory CYP3A4, jak karbamazepina, znacząco zmniejszają stężenie arypiprazolu w organizmie. Po jednoczesnym podaniu karbamazepiny i arypiprazolu u pacjentów ze schizofrenią lub zaburzeniami schizoafektywnymi, średnia geometryczna Cmax i AUC arypiprazolu zmniejsza się odpowiednio o 68% i 73%. Podobny efekt obserwuje się dla dehydroarypiprazolu – zmniejszenie Cmax i AUC odpowiednio o 69% i 71%. W takiej sytuacji zaleca się podwojenie dawki arypiprazolu. Podobnych interakcji można się spodziewać w przypadku innych induktorów CYP3A4, takich jak ryfampicyna, ryfabutyna, fenytoina, fenobarbital, prymidon, efawirenz, newirapina i ziele dziurawca.⁸

Po zakończeniu podawania silnego induktora CYP3A4 należy zmniejszyć dawkę arypiprazolu do zalecanej.⁹

Walproinian i lit w połączeniu z arypiprazolem nie powodują istotnych klinicznie zmian stężenia arypiprazolu, dlatego nie jest konieczne dostosowanie dawki podczas jednoczesnego stosowania tych leków.¹⁰

Wpływ arypiprazolu na inne produkty lecznicze

Badania kliniczne wykazały, że arypiprazol w dawkach od 10 mg do 30 mg na dobę nie wywiera istotnego wpływu na metabolizm substratów enzymów CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4. Ponadto w badaniach in vitro wykazano, że ani arypiprazol, ani jego metabolit (dehydroarypiprazol) nie zmieniają metabolizmu zachodzącego z udziałem CYP1A2. Ryzyko istotnych klinicznie interakcji z produktami leczniczymi metabolizowanymi przez te enzymy jest więc niewielkie.¹¹

Jednoczesne podawanie arypiprazolu z walproinianem, litem lub lamotryginą nie powoduje klinicznie istotnych zmian w stężeniach tych leków.¹²

Arypiprazol może nasilać działanie niektórych leków przeciwnadciśnieniowych ze względu na antagonistyczne działanie na receptor α1-adrenergiczny.¹³

Interakcje z lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy

Należy zachować szczególną ostrożność, jeśli arypiprazol jest przyjmowany razem z innymi produktami leczniczymi działającymi na ośrodkowy układ nerwowy, które mogą powodować podobne działania niepożądane, takie jak zmniejszenie aktywności OUN.¹⁴

Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania arypiprazolu z lekami, które mogą powodować wydłużenie odstępu QT lub zaburzenia elektrolitowe.¹⁵

Zespół serotoninowy

U pacjentów przyjmujących arypiprazol obserwowano przypadki zespołu serotoninowego. Objawy przedmiotowe i podmiotowe tego stanu mogą wystąpić szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, takich jak selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) lub inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), a także przy stosowaniu leków zwiększających stężenie arypiprazolu w organizmie.¹⁶

Interakcje arypiprazolu z alkoholem

Ze względu na pierwotne działanie arypiprazolu na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować szczególną ostrożność w przypadku jednoczesnego przyjmowania tego leku z alkoholem. Jednoczesne spożywanie alkoholu może nasilać efekty depresyjne na OUN oraz zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, takich jak:

• Nasilenie sedacji – zarówno arypiprazol, jak i alkohol mogą wywoływać efekt uspokajający, a ich jednoczesne stosowanie może prowadzić do nadmiernej sedacji
• Zaburzenia koordynacji psychoruchowej – połączenie tych substancji może znacząco upośledzać zdolność prowadzenia pojazdów mechanicznych i obsługiwania maszyn
• Nasilenie działania hipotensyjnego – ze względu na antagonistyczne działanie arypiprazolu na receptor α1-adrenergiczny, jednoczesne stosowanie z alkoholem może nasilać efekt hipotensyjny
• Zwiększone ryzyko zaburzeń poznawczych – jednoczesne stosowanie może pogłębiać zaburzenia funkcji poznawczych

¹⁷

Pacjenci powinni być szczególnie poinformowani o potencjalnych zagrożeniach wynikających z jednoczesnego stosowania arypiprazolu i alkoholu. Zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas leczenia arypiprazolem.

Tabela interakcji leku Aryfrenix z innymi substancjami