Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Arpixor

Produkt leczniczy Arpixor (arypiprazol) wymaga stosowania specjalnych środków ostrożności oraz przestrzegania określonych ostrzeżeń związanych z potencjalnymi zagrożeniami podczas leczenia. Należy mieć na uwadze, że poprawa kliniczna stanu pacjenta może nastąpić dopiero po kilku dniach lub nawet tygodniach od rozpoczęcia terapii, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta w tym okresie.¹

Ryzyko samobójstw

Zaburzenia psychiczne i zaburzenia nastroju wiążą się ze zwiększonym ryzykiem zachowań samobójczych. Zachowania te były raportowane również krótko po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym podczas stosowania arypiprazolu. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka wymagają ścisłego nadzoru podczas terapii przeciwpsychotycznej.²

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Szczególną ostrożność podczas stosowania arypiprazolu należy zachować u pacjentów z chorobami sercowo-naczyniowymi, takimi jak przebyte zawały mięśnia sercowego, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca czy zaburzenia przewodzenia. Podobne środki ostrożności dotyczą pacjentów z chorobą naczyń mózgowych oraz stanami predysponującymi do niedociśnienia (np. odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej, leczenie przeciwnadciśnieniowe) lub nadciśnienia tętniczego, w tym postępującego lub złośliwego.³

U pacjentów otrzymujących leki przeciwpsychotyczne odnotowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). W związku z często występującymi czynnikami ryzyka VTE u tych pacjentów, konieczne jest zidentyfikowanie wszystkich możliwych czynników ryzyka przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem i wdrożenie odpowiednich środków zapobiegawczych.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość wystąpienia wydłużenia odstępu QT podczas leczenia arypiprazolem była porównywalna z obserwowaną w grupie placebo. Mimo to należy zachować ostrożność podczas stosowania leku u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym.⁵

Zaburzenia pozapiramidowe

Późne dyskinezy

W trakcie badań klinicznych trwających do jednego roku, u pacjentów leczonych arypiprazolem odnotowano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagających interwencji medycznej. W przypadku wystąpienia objawów podmiotowych lub przedmiotowych późnych dyskinez należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Istotne jest, aby mieć świadomość, że objawy te mogą nasilić się lub pojawić dopiero po odstawieniu leku.⁶

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. W przypadku wystąpienia u pacjenta przyjmującego arypiprazol objawów podmiotowych lub przedmiotowych zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć redukcję dawki i wdrożyć ścisłą kontrolę kliniczną.⁷

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny jest potencjalnie zagrażającym życiu zespołem objawów, który może wystąpić w związku z podawaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS podczas leczenia arypiprazolem. Klinicznymi objawami NMS są:

• bardzo wysoka gorączka
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Mogą wystąpić również objawy dodatkowe, takie jak zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek. Warto podkreślić, że podwyższone stężenie fosfokinazy kreatynowej oraz rabdomioliza mogą wystąpić również niezależnie od NMS.⁸

W przypadku pojawienia się objawów wskazujących na NMS lub niewyjaśnionej wysokiej gorączki bez innych klinicznych objawów NMS, należy przerwać leczenie wszystkimi przeciwpsychotycznymi substancjami czynnymi, w tym arypiprazolem.⁹

Drgawki

W badaniach klinicznych obserwowano niezbyt częste przypadki napadów drgawkowych podczas leczenia arypiprazolem. W związku z tym lek ten należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie lub u których występują choroby zwiększające skłonność do takich napadów.¹⁰

Ryzyko upadków

Arpixor może powodować senność, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność ruchową i czuciową, co może zwiększać ryzyko upadków. Szczególną ostrożność należy zachować podczas leczenia pacjentów z podwyższonym ryzykiem upadku, rozważając zmniejszenie dawki początkowej, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku oraz osłabionych.¹¹

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n = 938, średnia wieku: 82,4 lata; zakres: 56-99 lat) przeprowadzonych u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera, leczonych arypiprazolem, zaobserwowano zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów w grupie pacjentów leczonych arypiprazolem wynosiła 3,5% w porównaniu do 1,7% w grupie placebo. Mimo różnorodności przyczyn zgonów, większość z nich wydawała się być związana z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub chorobami infekcyjnymi (np. zapalenie płuc).¹²

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

W tych samych badaniach odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu zakończonym zgonem (średnia wieku pacjentów: 84 lata; zakres 78-88 lat). Ogólnie w tych badaniach 1,3% wszystkich pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego, w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. Różnica ta nie była istotna statystycznie, jednak w jednym z badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania u pacjentów leczonych arypiprazolem występowała istotna zależność odpowiedzi od dawki dla działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego.¹³

Ważne jest, aby pamiętać, że arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu psychoz związanych z demencją.¹⁴

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, raportowano przypadki hiperglikemii, która w niektórych przypadkach była bardzo wysoka i towarzyszyła jej kwasica ketonowa, śpiączka hiperosmotyczna, a nawet zgon. Do czynników ryzyka predysponujących do wystąpienia ciężkich powikłań należą otyłość oraz cukrzyca w wywiadzie rodzinnym.¹⁵

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (włączając cukrzycę) ani nieprawidłowych wartości laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu z placebo. Brak jest jednak dokładnej oceny ryzyka, która pozwalałaby na bezpośrednie porównanie leczenia arypiprazolem i innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi pod kątem tych działań niepożądanych.¹⁶

Pacjenci leczeni jakimikolwiek lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, powinni być obserwowani pod kątem wystąpienia objawów podmiotowych i przedmiotowych hiperglikemii, takich jak:

• nadmierne pragnienie
• wielomocz
• nadmierny apetyt
• osłabienie

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia wymagają regularnego monitorowania pod względem pogorszenia kontroli glikemii.¹⁷

Nadwrażliwość

Po zastosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości z objawami uczulenia.¹⁸

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała jest często obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym. Może być ono spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, które mogą powodować przyrost masy ciała, niewłaściwym stylem życia i może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych.¹⁹

Po wprowadzeniu leku do obrotu odnotowano zwiększenie masy ciała u pacjentów przyjmujących arypiprazol. Jeśli takie zwiększenie występowało, to zwykle u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak cukrzyca, zaburzenia tarczycy lub gruczolak przysadki w wywiadzie. W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u pacjentów dorosłych.²⁰

W badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu jest związane ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy kontrolować przyrost masy ciała, a w przypadku, gdy przyrost ten jest klinicznie znaczący, należy rozważyć zmniejszenie dawki.²¹

Dysfagia

Stosowanie leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, wiąże się ze spowolnieniem motoryki przełyku i ryzykiem aspiracji. Produkt Arpixor należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc.²²

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli zachowań

U pacjentów przyjmujących arypiprazol odnotowano przypadki zwiększonego uzależnienia, szczególnie od hazardu i niezdolności kontroli tych zachowań. Raportowano również inne zaburzenia, takie jak:

• zwiększony popęd seksualny
• kompulsywne zakupy
• objadanie się lub nałogowe jedzenie
• inne zachowania impulsywne i kompulsywne

Istotne jest, aby lekarze przepisujący lek pytali pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowych lub nasilenie się istniejących skłonności do hazardu, wzmożonego popędu seksualnego, kompulsywnych zakupów, napadowego objadania się lub nałogowego jedzenia, czy innych nałogów podczas terapii arypiprazolem.²³

Należy zauważyć, że brak kontroli zachowań może być związany z podstawowym zaburzeniem. Jednakże w niektórych przypadkach odnotowano ustąpienie takich skłonności po zmniejszeniu dawki lub przerwaniu leczenia. Jeśli u pacjenta wystąpią takie zaburzenia kontroli zachowań podczas stosowania arypiprazolu, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub całkowite przerwanie leczenia.²⁴

Laktoza

Tabletki Arpixor zawierają laktozę. Pacjenci z rzadkimi, wrodzonymi zaburzeniami takimi jak nietolerancja galaktozy, całkowity niedobór laktazy lub zaburzenia wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego produktu leczniczego.²⁵

Pacjenci ze współistniejącym ADHD

Pomimo wysokiej częstości współistnienia zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD, dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu oraz stymulantów są bardzo ograniczone. Z tego względu należy zachować wyjątkową ostrożność w przypadku jednoczesnego podawania tych leków.²⁶