Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Arypiprazol, aktywna substancja leku Arpixor, wchodzi w interakcje z wieloma grupami leków ze względu na swój mechanizm działania, wpływ na receptory oraz szlaki metaboliczne. Istotne jest szczegółowe poznanie tych interakcji, aby zapewnić optymalne i bezpieczne stosowanie leku u pacjentów.¹

Interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi

Arypiprazol poprzez antagonistyczne działanie na receptor adrenergiczny α1 może nasilać działanie leków stosowanych w terapii nadciśnienia tętniczego. Należy zatem monitorować wartości ciśnienia tętniczego u pacjentów przyjmujących jednocześnie Arpixor oraz leki hipotensyjne.²

Interakcje z lekami działającymi na OUN

Ze względu na pierwotne działanie arypiprazolu na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować szczególną ostrożność, gdy pacjent przyjmuje jednocześnie inne produkty lecznicze działające na OUN. Wspólne stosowanie może nasilać działania niepożądane takie jak sedacja. Dotyczy to m.in. leków przeciwpsychotycznych, przeciwdepresyjnych oraz przeciwlękowych.³

Interakcje z lekami wpływającymi na odstęp QT

Należy zachować ostrożność podając arypiprazol równocześnie z produktami leczniczymi, które powodują wydłużenie odstępu QT lub zaburzenia elektrolitowe. Połączenie takich leków może zwiększać ryzyko arytmii, w tym groźnych dla życia komorowych zaburzeń rytmu serca.⁴

Wpływ innych produktów leczniczych na arypiprazol

Leki hamujące wydzielanie kwasu żołądkowego

Famotydyna, jako antagonista receptora H2, powoduje zmniejszenie szybkości wchłaniania arypiprazolu, jednak efekt ten nie ma istotnego znaczenia klinicznego i nie wymaga modyfikacji dawkowania.⁵

Metabolizm arypiprazolu

Arypiprazol podlega wielokierunkowym procesom metabolicznym, przede wszystkim przy udziale enzymów CYP2D6 i CYP3A4. Nie jest natomiast metabolizowany przez enzymy z grupy CYP1A, dlatego nie ma konieczności stosowania specjalnych modyfikacji dawki u pacjentów palących tytoń.⁶

Inhibitory CYP2D6

Silne inhibitory enzymu CYP2D6, jak chinidyna, znacząco wpływają na farmakokinetykę arypiprazolu. Badania kliniczne wykazały, że chinidyna zwiększa AUC arypiprazolu o 107%, nie zmieniając wartości Cmax. Jednocześnie obniża zarówno AUC jak i Cmax dehydroarypiprazolu (aktywnego metabolitu) odpowiednio o 32% i 47%. W przypadku jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów CYP2D6 zaleca się zmniejszenie dawki arypiprazolu o około połowę w stosunku do standardowej dawki.⁷

Inne silne inhibitory CYP2D6, takie jak fluoksetyna i paroksetyna, mogą wywoływać podobne efekty, dlatego również wymagają redukcji dawki arypiprazolu.⁸

Inhibitory CYP3A4

Silne inhibitory enzymu CYP3A4, takie jak ketokonazol, również istotnie wpływają na stężenie arypiprazolu. Badania kliniczne wykazały, że ketokonazol zwiększa AUC i Cmax arypiprazolu odpowiednio o 63% i 37%, a także AUC i Cmax dehydroarypiprazolu odpowiednio o 77% i 43%. U osób z obniżoną aktywnością CYP2D6 jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 może prowadzić do znacznego wzrostu stężenia arypiprazolu w porównaniu do osób z prawidłową lub podwyższoną aktywnością tego enzymu.⁹

Przy jednoczesnym podawaniu ketokonazolu lub innych silnych inhibitorów CYP3A4 z arypiprazolem, potencjalne korzyści powinny przewyższać ryzyko. W takiej sytuacji zaleca się zmniejszenie dawki arypiprazolu o około połowę. Podobne dostosowanie dawki dotyczy również innych silnych inhibitorów CYP3A4, takich jak itrakonazol i inhibitory proteazy HIV.¹⁰

Po zakończeniu terapii inhibitorem CYP2D6 lub CYP3A4, dawkę arypiprazolu należy zwiększyć do wartości stosowanej przed rozpoczęciem leczenia skojarzonego.¹¹

W przypadku słabszych inhibitorów CYP3A4 (np. diltiazem) lub CYP2D6 (np. escytalopram), można spodziewać się jedynie niewielkiego zwiększenia stężenia arypiprazolu w osoczu.¹²

Induktory CYP3A4

Równoczesne podawanie silnych induktorów CYP3A4, takich jak karbamazepina, prowadzi do istotnego zmniejszenia stężenia arypiprazolu w osoczu. Badania u pacjentów ze schizofrenią lub zaburzeniem schizoafektywnym wykazały, że podanie karbamazepiny z arypiprazolem powoduje zmniejszenie średnich geometrycznych wartości Cmax i AUC arypiprazolu odpowiednio o 68% i 73% w porównaniu do monoterapii arypiprazolem (30 mg). Podobne zmniejszenie zaobserwowano dla dehydroarypiprazolu, gdzie Cmax i AUC zmniejszyły się odpowiednio o 69% i 71%.¹³

W przypadku jednoczesnego stosowania karbamazepiny z arypiprazolem, dawkę arypiprazolu należy podwoić. Podobne zwiększenie dawki dotyczy również innych silnych induktorów CYP3A4, takich jak ryfampicyna, ryfabutyna, fenytoina, fenobarbital, prymidon, efawirenz, newirapina oraz ziele dziurawca. Po zakończeniu podawania silnego induktora CYP3A4, dawkę arypiprazolu należy zmniejszyć do zalecanej standardowej wartości.¹⁴

Walproinian i lit

Jednoczesne stosowanie walproinianów lub soli litu z arypiprazolem nie powoduje klinicznie istotnych zmian w stężeniu arypiprazolu. W związku z tym nie jest konieczne dostosowywanie dawki arypiprazolu podczas równoczesnego podawania z tymi lekami.¹⁵

Wpływ arypiprazolu na inne produkty lecznicze

Badania kliniczne wykazały, że arypiprazol w dawkach od 10 mg do 30 mg na dobę nie wywiera istotnego wpływu na metabolizm substratów następujących enzymów:

• CYP2D6 (współczynnik dekstrometorfan/3-metoksymorfinan)
• CYP2C9 (warfaryna)
• CYP2C19 (omeprazol)
• CYP3A4 (dekstrometorfan)

¹⁶

Ponadto badania in vitro wykazały, że ani arypiprazol, ani dehydroarypiprazol nie zmieniają metabolizmu zachodzącego z udziałem CYP1A2. W związku z tym istnieje niewielkie prawdopodobieństwo wystąpienia klinicznie istotnych interakcji między arypiprazolem a produktami leczniczymi metabolizowanymi przez wymienione enzymy.¹⁷

Arypiprazol podawany równocześnie z walproinianem, litem lub lamotryginą nie powoduje klinicznie istotnych zmian w stężeniach tych leków.¹⁸

Interakcje z lekami serotoninergicznymi i zespół serotoninowy

U pacjentów przyjmujących arypiprazol odnotowano przypadki zespołu serotoninowego. Objawy przedmiotowe i podmiotowe tego potencjalnie zagrażającego życiu stanu mogą wystąpić szczególnie podczas jednoczesnego stosowania innych leków serotoninergicznych, takich jak:

• selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)
• inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• inne leki zwiększające stężenie arypiprazolu

¹⁹

Interakcje leku z alkoholem

Arypiprazol, jako lek działający przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), wchodzi w istotne interakcje z alkoholem. Równoczesne przyjmowanie Arpixoru i alkoholu wymaga szczególnej ostrożności, ponieważ może nasilać działania niepożądane związane z sedacją, takie jak:

• Senność
• Zawroty głowy
• Zaburzenia koordynacji ruchowej
• Spowolnienie czasu reakcji
• Zaburzenia poznawcze

²⁰

Alkohol może również modulować działanie przeciwpsychotyczne arypiprazolu poprzez interakcje z systemami neuroprzekaźnikowymi mózgu, a także potencjalnie wpływać na metabolizm leku w wątrobie. W związku z tym zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii Arpixorem.

Tabela interakcji z lekiem Arpixor