Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Arpixor

Leczenie przeciwpsychotyczne arypiprazolem wymaga szczególnej uwagi i ostrożności ze względu na szereg potencjalnych zagrożeń. Należy pamiętać, że poprawa kliniczna może nastąpić dopiero po kilku dniach do kilku tygodni od rozpoczęcia terapii, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta w początkowym okresie leczenia¹.

Ryzyko zachowań samobójczych

Należy mieć na uwadze, że zachowania samobójcze są często związane z chorobami psychicznymi i zaburzeniami nastroju. W niektórych przypadkach próby samobójcze były zgłaszane wkrótce po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym także terapii arypiprazolem. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka powinni pozostawać pod ścisłym nadzorem podczas całego procesu terapeutycznego².

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Szczególną ostrożność należy zachować stosując arypiprazol u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak:

• zawał mięśnia sercowego lub choroba niedokrwienna w wywiadzie
• niewydolność serca
• zaburzenia przewodzenia
• choroba naczyń mózgu
• stany predysponujące do niedociśnienia (np. odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej, leczenie przeciwnadciśnieniowe)
• nadciśnienie tętnicze, w tym postępujące lub złośliwe

³

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych obserwowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka VTE i wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze, szczególnie u pacjentów z nabytymi czynnikami ryzyka tej choroby⁴.

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas stosowania arypiprazolu była porównywalna z placebo. Należy jednak zachować ostrożność stosując lek u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym⁵.

Zaburzenia pozapiramidowe

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających nie dłużej niż rok, odnotowano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagających interwencji u pacjentów leczonych arypiprazolem. W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych lub podmiotowych późnych dyskinez należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Warto zauważyć, że objawy te mogą czasowo nasilić się lub nawet wystąpić dopiero po odstawieniu leku⁶.

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. Jeśli u pacjenta leczącego się arypiprazolem wystąpią objawy przedmiotowe i podmiotowe innych zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć zmniejszenie dawki oraz wprowadzić ścisłą kontrolę kliniczną⁷.

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny jest potencjalnie śmiertelnym powikłaniem, które może wystąpić w związku z podawaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym również arypiprazolu. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS podczas terapii tym lekiem. Kliniczne objawy zespołu obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Dodatkowo mogą wystąpić:

• zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej (CPK)
• mioglobinuria (rabdomioliza)
• ostra niewydolność nerek

Należy pamiętać, że zwiększenie aktywności CPK i rabdomioliza były obserwowane także w przypadkach niezwiązanych z NMS. W przypadku wystąpienia powyższych objawów lub niewyjaśnionej wysokiej gorączki bez innych objawów NMS, należy przerwać leczenie wszystkimi przeciwpsychotycznymi substancjami czynnymi, w tym arypiprazolem⁸.

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawek podczas leczenia arypiprazolem. Z tego powodu lek należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawek lub u których istnieją choroby zwiększające skłonność do takich napadów⁹.

Ryzyko upadków

Arpixor może wywoływać objawy zwiększające ryzyko upadków, takie jak:

• senność
• niedociśnienie ortostatyczne
• niestabilność ruchowa i czuciowa

Należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej, zwłaszcza u osób w podeszłym wieku oraz pacjentów osłabionych¹⁰.

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Należy zwrócić szczególną uwagę na następujące zagrożenia u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją:

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (938 pacjentów, średnia wieku 82,4 lata, zakres 56-99 lat) u osób w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera leczonych arypiprazolem stwierdzono zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą placebo. Częstość zgonów wynosiła 3,5% w grupie arypiprazolu wobec 1,7% w grupie placebo. Przyczyny zgonów były zróżnicowane, ale większość wydawała się być związana z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub infekcjami (np. zapalenie płuc)¹¹.

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

W tych samych badaniach odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), również zakończone zgonem. Ogółem 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało takie działania niepożądane w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. W jednym z badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania stwierdzono istotną zależność między dawką a ryzykiem występowania powikłań naczyniowo-mózgowych¹².

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu psychoz związanych z demencją¹³.

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano hiperglikemię, w niektórych przypadkach znacznego stopnia, z towarzyszącymi powikłaniami takimi jak:

• kwasica ketonowa
• śpiączka hiperosmotyczna
• zgon

Czynnikami ryzyka predysponującymi do wystąpienia ciężkich powikłań są:

• otyłość
• cukrzyca w wywiadzie rodzinnym

Należy podkreślić, że w badaniach klinicznych z arypiprazolem nie odnotowano istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) lub nieprawidłowych wartości stężenia glukozy w porównaniu do placebo. Niemniej wszyscy pacjenci przyjmujący leki przeciwpsychotyczne, w tym arypiprazol, powinni być obserwowani pod kątem objawów hiperglikemii, takich jak:

• nadmierne pragnienie
• wielomocz
• nadmierny apetyt
• osłabienie

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia powinni być regularnie monitorowani pod względem pogorszenia kontroli glikemii¹⁴.

Nadwrażliwość

Po zastosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości z objawami uczulenia¹⁵.

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała jest często obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym, co może być związane z:

• współistniejącymi chorobami
• stosowaniem leków przeciwpsychotycznych powodujących zwiększenie masy ciała
• niewłaściwym stylem życia

Powikłania przyrostu masy ciała mogą być poważne. Po wprowadzeniu arypiprazolu do obrotu odnotowano przypadki zwiększenia masy ciała, zazwyczaj u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• cukrzyca
• zaburzenia tarczycy
• gruczolak przysadki w wywiadzie

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych. Natomiast u młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano związek między stosowaniem arypiprazolu a zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. U tych pacjentów należy kontrolować przyrost masy ciała i w przypadku znaczącego klinicznie przyrostu rozważyć zmniejszenie dawki¹⁶.

Dysfagia

Z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, wiąże się spowolnienie motoryki przełyku i ryzyko aspiracji. Arpixor należy stosować ostrożnie u pacjentów zagrożonych zachłystowym zapaleniem płuc¹⁷.

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli zachowań

U pacjentów przyjmujących arypiprazol odnotowano przypadki zaburzeń kontroli impulsów i zachowań, w tym:

• patologiczne uzależnienie od hazardu
• zwiększony popęd seksualny
• kompulsywne zakupy
• objadanie się lub nałogowe jedzenie
• inne zachowania impulsywne i kompulsywne

Ważne jest, aby podczas leczenia arypiprazolem lekarze aktywnie pytali pacjentów lub ich opiekunów o wystąpienie nowych lub nasilenie się istniejących skłonności do takich zachowań. Zaburzenia kontroli zachowań mogą być związane z podstawowym zaburzeniem psychicznym, jednak w niektórych przypadkach odnotowano ich ustąpienie po zmniejszeniu dawki lub przerwaniu leczenia. Nierozpoznane zaburzenia kontroli zachowań mogą być szkodliwe zarówno dla pacjenta, jak i dla osób w jego otoczeniu. W przypadku wystąpienia takich zaburzeń należy rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie stosowania leku¹⁸.

Laktoza

Tabletki Arpixor zawierają laktozę w następujących ilościach:

Pacjenci z rzadką, wrodzoną nietolerancją galaktozy, całkowitym niedoborem laktazy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego produktu leczniczego¹⁹.

Pacjenci ze współistniejącym ADHD

Pomimo wysokiej częstości współistnienia zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD, dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu i stymulantów są bardzo ograniczone. Dlatego też należy zachować wyjątkową ostrożność w przypadku jednoczesnego podawania tych leków²⁰.