Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Aricogan

Stosowanie leku Aricogan (arypiprazol) wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza, gdyż lek ten, podobnie jak inne leki przeciwpsychotyczne, wiąże się z występowaniem działań niepożądanych, które wymagają odpowiedniego monitorowania i wdrożenia środków ostrożności. Podczas leczenia przeciwpsychotycznego poprawa klinicznego stanu pacjenta może nastąpić po kilku dniach lub tygodniach, w związku z czym pacjent wymaga ścisłej obserwacji w początkowym okresie leczenia.¹

Ryzyko zachowań samobójczych

Myśli i zachowania samobójcze są związane z chorobami psychicznymi oraz zaburzeniami nastroju. W niektórych przypadkach zgłaszano ich występowanie wkrótce po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym leczenia arypiprazolem. Pacjenci z wysokim ryzykiem zachowań samobójczych powinni być leczeni pod ścisłym nadzorem medycznym.²

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Arypiprazol należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z chorobami układu krążenia, takimi jak:

• przebyty zawał mięśnia sercowego
• choroba niedokrwienna serca
• niewydolność serca
• zaburzenia przewodzenia
• choroba naczyń mózgowych

Ponadto, należy zachować ostrożność w stanach predysponujących do niedociśnienia, takich jak odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej oraz leczenie produktami przeciwnadciśnieniowymi, a także u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, w tym postępującym lub złośliwym.³

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (VTE)

Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych obserwowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem należy zidentyfikować wszystkie potencjalne czynniki ryzyka VTE i wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas stosowania arypiprazolu była porównywalna z placebo. Niemniej jednak, lek należy stosować ostrożnie u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym.⁵

Zaburzenia pozapiramidowe

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających nie dłużej niż rok, zgłaszano w trakcie leczenia arypiprazolem niezbyt częste przypadki dyskinez wymagające interwencji medycznej. Jeśli u pacjenta lekarz zaobserwuje objawy przedmiotowe lub podmiotowe późnych dyskinez, powinien rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie produktu. Należy pamiętać, że objawy te mogą czasami nasilić się lub nawet wystąpić dopiero po odstawieniu leku.⁶

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych i podmiotowych innych zaburzeń pozapiramidowych, lekarz powinien rozważyć zmniejszenie dawki oraz wprowadzenie ścisłej kontroli klinicznej.⁷

Złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS)

NMS jest potencjalnie śmiertelnym zespołem objawów, które mogą wystąpić w związku z podawaniem leków przeciwpsychotycznych. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS w czasie leczenia arypiprazolem.

Kliniczne objawy złośliwego zespołu neuroleptycznego obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego:
  • nieregularne tętno
  • wahania ciśnienia krwi
  • częstoskurcz
  • obfite pocenie się
  • zaburzenia rytmu serca

Dodatkowo mogą wystąpić:

• zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej
• mioglobinuria (rabdomioliza)
• ostra niewydolność nerek

Warto zaznaczyć, że zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomioliza mogą występować także bez związku z NMS. Jeśli wystąpią objawy podmiotowe lub przedmiotowe świadczące o NMS, bądź niewyjaśnionego pochodzenia wysoka gorączka bez innych objawów NMS, należy przerwać leczenie każdym przeciwpsychotycznym produktem leczniczym, w tym także arypiprazolem.⁸

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawek w czasie leczenia arypiprazolem. Z tego powodu arypiprazol należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawek lub u których występują choroby wiążące się ze skłonnością do takich napadów.⁹

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

U pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją leczonych lekami przeciwpsychotycznymi odnotowano zwiększone ryzyko zgonu. Należy zwrócić szczególną uwagę na monitorowanie tych pacjentów podczas terapii.¹⁰

Działania niepożądane związane z krążeniem mózgowym

U pacjentów z demencją odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego, takie jak udar czy przejściowe napady niedokrwienia, w tym o przebiegu zakończonym zgonem. W badaniach klinicznych 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego, w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. W jednym z badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania, u pacjentów leczonych arypiprazolem wykazano istotną zależność odpowiedzi od dawki dla działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego.¹¹

Należy podkreślić, że arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu psychoz związanych z demencją.¹²

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych nietypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano przypadki hiperglikemii, niekiedy bardzo dużej, z towarzyszącą kwasicą ketonową, śpiączką hiperosmotyczną lub zgonem. Czynnikami ryzyka predysponującymi do wystąpienia ciężkich powikłań są:

• otyłość
• cukrzyca w wywiadzie rodzinnym

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) ani nieprawidłowych wartości laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu do placebo. Nie jest dostępna dokładna ocena ryzyka wystąpienia działań niepożądanych związanych z hiperglikemią, która pozwalałaby na bezpośrednie porównanie leczenia produktem Aricogan i innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi.¹³

Pacjenci leczeni jakimikolwiek lekami przeciwpsychotycznymi, włącznie z arypiprazolem, powinni być obserwowani pod kątem występowania objawów podmiotowych i przedmiotowych związanych z hiperglikemią, takich jak:

• nadmierne pragnienie
• wielomocz
• nadmierny apetyt
• osłabienie

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia powinni być regularnie monitorowani pod kątem pogorszenia kontroli glikemii.¹⁴

Nadwrażliwość

Po zastosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości z objawami alergii. W przypadku rozpoznania takich reakcji, należy natychmiast przerwać stosowanie leku.¹⁵

Przyrost masy ciała

Obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym zwiększenie masy ciała jest zwykle spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem środków przeciwpsychotycznych, o których wiadomo, że powodują zwiększenie masy ciała, niewłaściwym stylem życia i może prowadzić do ciężkich powikłań. Po wprowadzeniu leku do obrotu obserwowano zwiększenie masy ciała u pacjentów otrzymujących arypiprazol, jednak zwykle u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• cukrzyca
• zaburzenia tarczycy
• gruczolak przysadki w wywiadzie

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych.¹⁶

W badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu ma związek ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost masy ciała jest znaczący klinicznie, należy rozważyć zmniejszenie dawki.¹⁷

Dysfagia

Zaburzenia kurczliwości mięśniówki przełyku i aspiracja są związane z leczeniem przeciwpsychotycznym, w tym arypiprazolem. Arypiprazol należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc.¹⁸

Patologiczne uzależnienie od hazardu oraz inne zaburzenia kontroli nawyków i popędów

Podczas przyjmowania arypiprazolu pacjenci mogą odczuwać zwiększony popęd do określonych zachowań oraz niezdolność do kontrolowania tych pragnień. Do objawów zaburzeń kontroli nawyków i popędów należą:

• zwiększony popęd do hazardu
• zwiększony popęd seksualny
• kompulsywne zakupy
• upijanie się
• kompulsywne jedzenie
• inne zachowania impulsywne i kompulsywne

Istotne jest, aby lekarz przepisujący arypiprazol przeprowadził rozmowę z pacjentem lub jego opiekunem na temat możliwości rozwijania się nowych lub zwiększania istniejących zachowań impulsywnych podczas terapii. Należy pamiętać, że zaburzenia kontroli popędów mogą być związane z chorobą podstawową, jednak w niektórych przypadkach zgłaszano ustąpienie tych zaburzeń po odstawieniu leczenia lub po zmniejszeniu dawki.

Jeśli zaburzenia kontroli nawyków i popędów nie zostaną rozpoznane, mogą zaszkodzić pacjentowi i jego otoczeniu. W przypadku wystąpienia takich zaburzeń podczas stosowania arypiprazolu należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku.¹⁹

Laktoza

Produkt Aricogan zawiera laktozę. Pacjenci z rzadką, wrodzoną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego produktu leczniczego.²⁰

Zawartość laktozy w poszczególnych dawkach leku Aricogan:

Pacjenci ze współistniejącym ADHD

Pomimo wysokiej częstości współistnienia zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD (zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi), dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu oraz stymulantów są bardzo ograniczone. Z tego powodu zaleca się zachowanie wyjątkowej ostrożności podczas jednoczesnego stosowania tych produktów.²¹

Upadki

Arypiprazol może powodować:

• senność
• niedociśnienie ortostatyczne
• niestabilność czuciową i motoryczną

Te działania mogą prowadzić do upadków. Należy zachować ostrożność podczas stosowania leku u pacjentów z grupy ryzyka i rozważyć zmniejszenie dawki, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych.²²