Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Aripsan

Podczas terapii przeciwpsychotycznej lekiem Aripsan należy pamiętać, że poprawa kliniczna może nastąpić dopiero po kilku dniach lub tygodniach leczenia. W tym okresie konieczna jest ścisła obserwacja pacjenta, aby monitorować odpowiedź na leczenie i potencjalne działania niepożądane.¹

Ryzyko zachowań samobójczych

Choroby psychiczne i zaburzenia nastroju wiążą się z podwyższonym ryzykiem podejmowania prób samobójczych. Przypadki zachowań samobójczych odnotowywano również krótko po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym terapii arypiprazolem. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka wymagają ścisłego nadzoru podczas leczenia przeciwpsychotycznego. Wyniki badań epidemiologicznych wskazują, że u dorosłych ze schizofrenią lub zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym stosowanie arypiprazolu nie zwiększa ryzyka samobójstwa w porównaniu z innymi lekami przeciwpsychotycznymi. Należy jednak zaznaczyć, że dla młodszych pacjentów (poniżej 18 lat) dostępne dane są niewystarczające, a dowody sugerują, że ryzyko samobójstwa w przypadku atypowych leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, utrzymuje się przez pierwsze 4 tygodnie leczenia.²

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Aripsan należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak:

• Zawał mięśnia sercowego lub choroba niedokrwienna w wywiadzie
• Niewydolność serca
• Zaburzenia przewodzenia
• Choroba naczyń mózgowych
• Stany predysponujące do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej, leczenie lekami przeciwnadciśnieniowymi)
• Nadciśnienie tętnicze, w tym postępujące lub złośliwe

Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych odnotowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ze względu na częste występowanie nabytych czynników ryzyka VTE u pacjentów przyjmujących leki przeciwpsychotyczne, przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia produktem Aripsan należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka i wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze.³

Zaburzenia przewodzenia

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas stosowania arypiprazolu była porównywalna z placebo. Podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, Aripsan należy stosować ostrożnie u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym.⁴

Objawy pozapiramidowe i późne dyskinezy

W trakcie badań klinicznych trwających do roku, podczas leczenia arypiprazolem odnotowano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagających interwencji. Jeśli u pacjenta leczonego produktem Aripsan wystąpią objawy późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Warto pamiętać, że objawy te mogą czasowo nasilić się lub pojawić dopiero po odstawieniu leku.⁵

W badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu u dzieci i młodzieży obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. W przypadku wystąpienia u pacjenta przyjmującego Aripsan objawów innych zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć zmniejszenie dawki oraz wdrożyć ścisłą kontrolę kliniczną.⁶

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny jest potencjalnie zagrażającym życiu powikłaniem, które może wystąpić w związku ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS podczas terapii arypiprazolem. Kliniczne objawy tego zespołu obejmują:

• Bardzo wysoką gorączkę
• Sztywność mięśni
• Zaburzenia świadomości
• Objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Mogą wystąpić także objawy dodatkowe, takie jak:

• Zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej
• Mioglobinuria (rabdomioliza)
• Ostra niewydolność nerek

Należy jednak podkreślić, że zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomioliza mogą występować również niezależnie od NMS. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących NMS lub niewyjaśnionej wysokiej gorączki bez innych objawów NMS, należy przerwać leczenie wszystkimi przeciwpsychotycznymi produktami leczniczymi, w tym produktem Aripsan.⁷

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawek w trakcie leczenia arypiprazolem. Z tego powodu Aripsan należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawek lub u pacjentów z chorobami, które zwiększają skłonność do wystąpienia takich napadów.⁸

Ryzyko upadków

Arypiprazol może powodować działania niepożądane zwiększające ryzyko upadków, takie jak:

• Senność
• Niedociśnienie ortostatyczne
• Niestabilność ruchowa i czuciowa

U pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka (osoby w podeszłym wieku lub pacjenci osłabieni) należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej.⁹

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

U osób w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera leczonych arypiprazolem obserwowano:

• Zwiększoną śmiertelność: W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n = 938, średnia wieku: 82,4 lat; zakres: 56-99 lat) częstość zgonów u pacjentów leczonych arypiprazolem wynosiła 3,5%, w porównaniu do 1,7% w grupie placebo. Przyczyny zgonów były zróżnicowane, ale większość wydawała się być związana z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub chorobami zakaźnymi (np. zapalenie płuc).
• Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego: W tych samych badaniach odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu zakończonym zgonem. Ogólnie 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało takie działania niepożądane, w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. W jednym z badań z ustaloną dawką stwierdzono istotną zależność odpowiedzi od dawki dla działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego.

Należy podkreślić, że produkt leczniczy Aripsan nie jest wskazany w leczeniu psychoz związanych z demencją.¹⁰

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano hiperglikemię, która w niektórych przypadkach była bardzo wysoka i powikłana kwasicą ketonową, śpiączką hiperosmotyczną lub zgonem. Czynnikami ryzyka wystąpienia ciężkich powikłań są:

• Otyłość
• Cukrzyca w wywiadzie rodzinnym

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) ani nieprawidłowych wyników badań laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu do placebo. Ze względu na brak dokładnej oceny ryzyka występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią, która pozwalałaby na porównanie Aripsanu z innymi atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, pacjenci przyjmujący jakiekolwiek leki przeciwpsychotyczne, w tym Aripsan, powinni być obserwowani pod kątem objawów hiperglikemii, takich jak:

• Nadmierne pragnienie
• Wielomocz
• Nadmierny apetyt
• Osłabienie

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia powinni być regularnie monitorowani pod kątem pogorszenia kontroli glikemii.¹¹

Nadwrażliwość

Tak jak w przypadku innych leków, po zastosowaniu arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości charakteryzujące się objawami uczulenia.¹²

Zwiększenie masy ciała

U pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym często obserwuje się zwiększenie masy ciała, co może być spowodowane:

• Współistniejącymi chorobami
• Stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, które powodują zwiększenie masy ciała
• Niewłaściwym stylem życia

Zwiększenie masy ciała może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Po wprowadzeniu arypiprazolu do obrotu obserwowano zwiększenie masy ciała, zwykle u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• Cukrzyca
• Zaburzenia tarczycy
• Gruczolak przysadki w wywiadzie

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych. Natomiast w badaniach z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu wiąże się ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy regularnie kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli jest on znaczący klinicznie, należy rozważyć zmniejszenie dawki.¹³

Dysfagia

Zaburzenia kurczliwości mięśniówki przełyku i aspiracja są związane z leczeniem przeciwpsychotycznym, w tym arypiprazolem. Aripsan i inne leki przeciwpsychotyczne należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc.¹⁴

Patologiczne uzależnienie od hazardu

U pacjentów przyjmujących arypiprazol po wprowadzeniu produktu do obrotu odnotowano przypadki patologicznego uzależnienia od hazardu, niezależnie od tego, czy w przeszłości uprawiali hazard czy nie. Pacjenci, którzy wcześniej byli uzależnieni od hazardu, mogą być narażeni na większe ryzyko wystąpienia tego działania niepożądanego i wymagają szczególnie uważnego monitorowania.¹⁵

Laktoza

Aripsan zawiera laktozę. Pacjenci z rzadką, wrodzoną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tego produktu leczniczego. Zawartość laktozy w poszczególnych dawkach wynosi:

Należy brać pod uwagę tę zawartość laktozy u pacjentów z zaburzeniami tolerancji tego cukru.¹⁶¹⁷

Pacjenci ze współistniejącym ADHD

Pomimo wysokiej częstości współistnienia zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD, dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu oraz stymulantów są bardzo ograniczone. Dlatego w przypadku jednoczesnego podawania tych leków należy zachować wyjątkową ostrożność i prowadzić dokładne monitorowanie pacjenta.¹⁸