Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Apra

Podczas leczenia lekiem Apra (arypiprazol) należy zachować szczególną ostrożność i uwzględnić szereg specyficznych ostrzeżeń. Efekty terapeutyczne mogą wystąpić dopiero po kilku dniach do kilku tygodni od rozpoczęcia leczenia, co wymaga ścisłej obserwacji pacjenta w początkowym okresie terapii.¹

Ryzyko samobójcze

Zachowania samobójcze często towarzyszą chorobom psychicznym i zaburzeniom nastroju. W niektórych przypadkach próby samobójcze były zgłaszane wkrótce po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym terapii arypiprazolem. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka powinni być leczeni pod ścisłym nadzorem medycznym.²

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Lek Apra należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak:

• Zawał mięśnia sercowego lub choroba niedokrwienna w wywiadzie
• Niewydolność serca lub zaburzenia przewodzenia
• Choroby naczyń mózgowych
• Stany predysponujące do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszenie objętości krwi krążącej, stosowanie leków przeciwnadciśnieniowych)
• Nadciśnienie tętnicze, w tym postępujące lub złośliwe

³

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa

Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych odnotowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). U pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi często występują nabyte czynniki ryzyka VTE, dlatego przed rozpoczęciem oraz w trakcie leczenia arypiprazolem należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka i wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas stosowania arypiprazolu była porównywalna z placebo. Niemniej jednak arypiprazol należy stosować z ostrożnością u pacjentów z wywiadem rodzinnym wydłużenia odstępu QT.⁵

Zaburzenia pozapiramidowe

Późne dyskinezy

W badaniach klinicznych trwających do jednego roku zgłaszano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagających interwencji medycznej podczas leczenia arypiprazolem. W przypadku wystąpienia objawów późnych dyskinez u pacjentów leczonych lekiem Apra, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Należy pamiętać, że objawy te mogą czasowo nasilić się lub pojawić dopiero po odstawieniu leku.⁶

Inne objawy pozapiramidowe

W pediatrycznych badaniach klinicznych z zastosowaniem arypiprazolu obserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. Jeśli u pacjenta leczonym lekiem Apra wystąpią objawy innych zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć zmniejszenie dawki i wprowadzić ścisłą kontrolę kliniczną.⁷

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny jest potencjalnie śmiertelnym powikłaniem, które może wystąpić podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS podczas leczenia arypiprazolem.

Kliniczne objawy NMS obejmują:

• Bardzo wysoką gorączkę
• Sztywność mięśni
• Zaburzenia świadomości
• Objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Mogą wystąpić także objawy dodatkowe, takie jak:

• Zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej
• Mioglobinuria (rabdomioliza)
• Ostra niewydolność nerek

Jeśli u pacjenta pojawią się wymienione objawy świadczące o NMS lub niewyjaśnionego pochodzenia wysoka gorączka bez innych objawów NMS, należy natychmiast przerwać leczenie wszystkimi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem.⁸

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawek podczas leczenia arypiprazolem. Z tego powodu lek Apra należy stosować z zachowaniem ostrożności u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawek lub u których występują choroby związane ze skłonnością do takich napadów.⁹

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Zwiększona śmiertelność

W trzech badaniach kontrolowanych placebo (n=938, średnia wieku: 82,4 lata; zakres: 56-99 lat) u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera leczonych arypiprazolem stwierdzono zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu z grupą otrzymującą placebo. Częstość zgonów wynosiła 3,5% w grupie arypiprazolu w porównaniu do 1,7% w grupie placebo. Chociaż przyczyny zgonów były zróżnicowane, większość z nich była związana z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub infekcjami (np. zapalenie płuc).¹⁰

Działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego

W tych samych badaniach u pacjentów stosujących arypiprazol odnotowano działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu zakończonym zgonem. Ogólnie 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. W jednym z badań z zastosowaniem ustalonego dawkowania u pacjentów leczonych arypiprazolem występowała istotna zależność między dawką a działaniami niepożądanymi dotyczącymi krążenia mózgowego.¹¹

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozą związaną z demencją.¹²

Upadki

Arypiprazol może powodować senność, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność ruchową i czuciową, co może prowadzić do upadków. Należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej (np. u pacjentów w podeszłym wieku lub pacjentów osłabionych).¹³

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych nietypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano przypadki hiperglikemii, niekiedy bardzo wysokiej, z towarzyszącą kwasicą ketonową i śpiączką hiperosmotyczną lub skutkiem śmiertelnym. Czynnikami ryzyka predysponującymi do wystąpienia ciężkich powikłań są otyłość i cukrzyca w wywiadzie rodzinnym.

W badaniach klinicznych z arypiprazolem nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) lub nieprawidłowych wartości glikemii w porównaniu do placebo. Pacjenci leczeni jakimkolwiek lekiem przeciwpsychotycznym, włącznie z arypiprazolem, powinni być obserwowani pod kątem występowania objawów hiperglikemii, takich jak:

• Nadmierne pragnienie
• Wielomocz
• Nadmierny apetyt
• Osłabienie

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia powinni być regularnie monitorowani pod kątem pogorszenia kontroli glikemii.¹⁴

Nadwrażliwość

Podczas stosowania arypiprazolu mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości charakteryzujące się objawami alergicznymi.¹⁵

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym jest zwykle spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych o znanym wpływie na masę ciała lub niewłaściwym stylem życia i może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych.

Po wprowadzeniu arypiprazolu do obrotu obserwowano przypadki zwiększenia masy ciała, zwykle u pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak:

• Cukrzyca
• Zaburzenia tarczycy
• Gruczolak przysadki w wywiadzie

W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u pacjentów dorosłych. Natomiast w badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano związek między stosowaniem arypiprazolu a zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia.

U młodzieży z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym należy regularnie kontrolować przyrost masy ciała. Jeśli przyrost jest znaczący klinicznie, należy rozważyć zmniejszenie dawki leku.¹⁶

Dysfagia

Ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, wiąże się spowolnienie motoryki przełyku i ryzyko aspiracji. Lek Apra należy stosować ostrożnie u pacjentów z ryzykiem wystąpienia zachłystowego zapalenia płuc.¹⁷

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów

Podczas przyjmowania arypiprazolu u pacjentów mogą występować zwiększone popędy i trudności z kontrolowaniem impulsów, w szczególności:

• Patologiczny hazard
• Zwiększone popędy seksualne
• Kompulsywna potrzeba wydawania pieniędzy
• Obżarstwo lub kompulsywne objadanie się
• Inne impulsywne i kompulsywne zachowania

Lekarze powinni aktywnie pytać pacjentów lub ich opiekunów o wystąpienie nowych lub nasilonych popędów podczas leczenia arypiprazolem. Objawy zaburzenia kontroli impulsów mogą być związane z chorobą podstawową, jednak w niektórych przypadkach obserwowano ich ustąpienie po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku. Nieleczone zaburzenia kontroli impulsów mogą prowadzić do szkód u pacjenta lub osób z jego otoczenia. W przypadku wystąpienia takich objawów należy rozważyć zmianę dawkowania lub odstawienie leku.¹⁸

Pacjenci ze współistniejącym ADHD

Pomimo wysokiej częstości współwystępowania zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD (zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi), dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu i leków stymulujących są bardzo ograniczone. Dlatego należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego podawania tych leków.¹⁹

Specjalne ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych

²⁰