późny OHSS
Późny zespół hiperstymulacji jajników (OHSS – Ovarian Hyperstimulation Syndrome) to poważne powikłanie występujące po stymulacji owulacji, szczególnie w kontekście technik wspomaganego rozrodu. W przeciwieństwie do wczesnego OHSS, który pojawia się w ciągu pierwszych 9 dni po podaniu hCG, późny OHSS rozwija się 10 lub więcej dni po stymulacji i jest związany z endogenną produkcją hCG przez rozwijającą się ciążę.
Późny OHSS charakteryzuje się zwiększoną przepuszczalnością naczyń, przesunięciem płynów do przestrzeni trzeciej, powiększeniem jajników oraz wodobrzuszem. Pacjentki mogą doświadczać bólu brzucha, nudności, wymiotów, przyrostu masy ciała, duszności i oligourii. W ciężkich przypadkach może dojść do zaburzeń elektrolitowych, niewydolności nerek, zaburzeń krzepnięcia oraz zespołu ostrej niewydolności oddechowej.
Patofizjologia późnego OHSS wiąże się z nadmierną odpowiedzią jajników na hCG, prowadzącą do uwalniania mediatorów prozapalnych, w tym czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF). Czynniki ryzyka obejmują młody wiek, niską masę ciała, zespół policystycznych jajników, wysokie stężenie estradiolu oraz wcześniejsze epizody OHSS.
Leczenie późnego OHSS jest głównie objawowe i obejmuje nawodnienie, monitorowanie równowagi elektrolitowej, profilaktykę żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej oraz, w ciężkich przypadkach, paracentezę odbarczającą. Hospitalizacja jest konieczna w przypadkach umiarkowanych do ciężkich. Monitorowanie ciąży wymaga szczególnej uwagi ze względu na zwiększone ryzyko powikłań położniczych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół nadmiernej stymulacji jajników – Objawy
Zespół nadmiernej stymulacji jajników (OHSS) jest powikłaniem farmakologicznym stosowanym w procedurach wspomaganego rozrodu, zwłaszcza IVF, charakteryzującym się obrzękiem jajników i przesunięciem płynów do trzeciej przestrzeni. OHSS dzieli się na wczesny (4-7 dni po hCG) i późny (≥9 dni po hCG, związany z ciążą), a jego nasilenie klasyfikuje się jako łagodne, umiarkowane, ciężkie i krytyczne. Łagodne i umiarkowane formy dotyczą 20-35% cykli IVF, objawiając się bólem brzucha, wzdęciami, nudnościami, wymiotami, biegunką, tkliwością jajników oraz przyrostem masy ciała (>2 funty dziennie). W umiarkowanym OHSS jajniki powiększają się do 5-12 cm, a w ciężkim (0,1-3% cykli) dochodzi do wodobrzusza, wysięku opłucnowego, duszności, oligourii, zakrzepicy i innych powikłań zagrażających życiu. W badaniach laboratoryjnych obserwuje się hematokryt >55%, leukocytozę >25 000/mm³, hiponatremię (Na <135 mmol/L), hiperkaliemię (K >5 mmol/L) oraz wzrost kreatyniny (1,1-1,5 mg/dl). Wielkość jajników w ciężkim OHSS może przekraczać 12 cm, a w krytycznym nawet 25 cm.
anuria, duszność, hematokryt, hiperkaliemia, hipoalbuminemia, hiponatremia, hipoproteinemia, leukocytoza, ludzka gonadotropina kosmówkowa, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, oliguria, pęknięcie torbieli jajnika, późny OHSS, przedwczesny poród, skręt jajnika, stan przedrzucawkowy, tachypnoe, trzecia przestrzeń, ultrasonografia przezpochwowa, wczesny OHSS, wodobrzusze, wymioty, wysięk opłucnowy, zaburzenia elektrolitowe, zakrzepica żylna, zapłodnienie pozaustrojowe, zespół nadmiernej stymulacji jajników, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół nadmiernej stymulacji jajników – Epidemiologia
Zespół nadmiernej stymulacji jajników (OHSS) jest poważnym, jatrogenicznym powikłaniem kontrolowanej stymulacji jajników, szczególnie w procedurach IVF, występującym w fazie lutealnej lub wczesnej ciąży. Częstość występowania umiarkowanego do ciężkiego OHSS wynosi obecnie około 1-5% cykli IVF, z ciężkim OHSS stanowiącym 0,1-5% przypadków. Czynniki ryzyka dzielą się na pierwotne, takie jak młody wiek, niski BMI, zespół policystycznych jajników (PCOS, zwiększające ryzyko 6,8-krotnie), wysoki poziom AMH (≥ 1,26 ng/ml) oraz AFC ≥ 24, oraz wtórne, związane z odpowiedzią na stymulację, w tym liczba dojrzałych pęcherzyków, poziom estradiolu i liczba pozyskanych oocytów (>30 oocytów zwiększa ryzyko z aRR 3,85). Monitorowanie ultrasonograficzne i hormonalne jest kluczowe w nadzorze, a hospitalizacja wskazana przy poważnych objawach, takich jak oliguria, duszność czy zaburzenia elektrolitowe.
agonista dopaminy, agonista GnRH, antagonista GnRH, cytrynian klomifenu, hemokoncentracja, hormon anty-Müllerowski, kabergolina, kontrolowana stymulacja jajników, kriokonserwacja zarodków, letrozol, ostra niewydolność nerek, pęcherzyki antralne, późny OHSS, rezerwa jajnikowa, techniki wspomaganego rozrodu, transfer zarodków, umiarkowany OHSS, wczesny OHSS, wysięk opłucnowy, wyzwalanie owulacji, zaburzenia elektrolitowe, zapłodnienie pozaustrojowe, zespół nadmiernej stymulacji jajników, zespół policystycznych jajników, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Chorapur
Preparat Chorapur zawiera wysoko oczyszczoną ludzką gonadotropinę kosmówkową (hCG) pozyskiwaną z moczu kobiet ciężarnych i stosowany jest w terapii niepłodności. Leczenie hCG wiąże się ze zwiększoną produkcją androgenów oraz zatrzymaniem płynów, co wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami serca, nerek, nadciśnieniem tętniczym, padaczką oraz migreną. Istotne jest monitorowanie ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych, zwłaszcza u osób z historią tych zaburzeń, otyłością (BMI > 30 kg/m²) lub trombofilią. Przed terapią należy wykluczyć przeciwwskazania takie jak niedoczynność tarczycy, kory nadnerczy, hiperprolaktynemię oraz guzy przysadki i podwzgórza. Szczególną uwagę zwraca się na ryzyko zespołu hiperstymulacji jajników (OHSS), który może wystąpić w formie łagodnej, umiarkowanej lub ciężkiej, z objawami od powiększenia jajników i dyskomfortu po wodobrzusze, hipowolemię i zaburzenia elektrolitowe. OHSS może pojawić się wczesnym (do 9 dni po podaniu hCG) lub późnym okresie (po zajściu w ciążę) i wymaga ścisłego monitorowania oraz ewentualnego przerwania terapii i hospitalizacji w ciężkich przypadkach.
androgeny, ciąża pozamaciczna, gonadotropina kosmówkowa, guz podwzgórza, guz przysadki mózgowej, hemokoncentracja, hiperprolaktynemia, hipowalemia, krwiak otrzewnej, niedoczynność kory nadnerczy, niedoczynność tarczycy, nowotwór jajnika, płyn w opłucnej, późny OHSS, przedwczesne dojrzewanie płciowe, retencja płynów, skręt jajnika, techniki wspomaganego rozrodu, torbiel jajnika, trombofilia, układ rozrodczy, wczesny OHSS, wodobrzusze, wrodzona wada rozwojowa, wysięk opłucnowy, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zespół hiperstymulacji jajników, zespół policystycznych jajników