rodnik nadtlenkowy

Rodnik nadtlenkowy (peroksylowy) to wysoce reaktywna cząsteczka zawierająca niesparowany elektron, o ogólnym wzorze ROO•. Powstaje w organizmie w wyniku utleniania pierwotnych wolnych rodników tlenowych, głównie rodnika hydroksylowego (OH•), w obecności tlenu cząsteczkowego.

W warunkach fizjologicznych rodniki nadtlenkowe odgrywają istotną rolę w patogenezie stresu oksydacyjnego, uszkadzając błony komórkowe poprzez peroksydację lipidów. Proces ten inicjuje kaskadę reakcji prowadzących do powstawania aldehydów (np. dialdehyd malonowy, 4-hydroksynonenal), które są markerami uszkodzeń oksydacyjnych.

Rodniki nadtlenkowe uczestniczą w patogenezie wielu chorób, w tym miażdżycy, neurodegeneracji, cukrzycy i nowotworów. Ich neutralizacja zachodzi przy udziale enzymatycznych mechanizmów antyoksydacyjnych (dysmutaza ponadtlenkowa, katalaza, peroksydaza glutationowa) oraz nieenzymatycznych przeciwutleniaczy (witaminy C i E, glutation, flawonoidy).

Diagnostycznie obecność rodników nadtlenkowych i ich pochodnych można oceniać pośrednio, mierząc produkty peroksydacji lipidów lub całkowity potencjał antyoksydacyjny osocza. W terapii chorób związanych ze stresem oksydacyjnym stosuje się suplementację przeciwutleniaczami, choć ich skuteczność kliniczna pozostaje przedmiotem badań.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl