czynnik jądrowy κB
Czynnik jądrowy κB (NF-κB, nuclear factor kappa B) to grupa białek transkrypcyjnych kontrolujących ekspresję genów zaangażowanych w odpowiedź immunologiczną, procesy zapalne, proliferację komórek oraz apoptozę. W warunkach spoczynkowych NF-κB pozostaje w cytoplazmie w formie nieaktywnej, związany z inhibitorami IκB.
Aktywacja NF-κB zachodzi w odpowiedzi na różnorodne bodźce, takie jak cytokiny prozapalne (np. TNF-α, IL-1), lipopolisacharydy bakteryjne, wirusy, stres oksydacyjny czy promieniowanie UV. Proces aktywacji obejmuje fosforylację inhibitorów IκB przez kinazy IKK, co prowadzi do ich degradacji proteasomalnej i uwolnienia NF-κB, który następnie przemieszcza się do jądra komórkowego.
W jądrze komórkowym NF-κB wiąże się do specyficznych sekwencji DNA i reguluje transkrypcję wielu genów. Dysregulacja szlaku NF-κB jest związana z patogenezą chorób zapalnych, autoimmunologicznych, nowotworowych oraz neurodegeneracyjnych. Z tego względu modulacja aktywności NF-κB stanowi obiecujący cel terapeutyczny w leczeniu tych schorzeń.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Cholesteatoma – Patofizjologia i mechanizm
Perlak (cholesteatoma) to łagodne, ale ekspansywne nagromadzenie keratynizującego nabłonka płaskiego w uchu środkowym, prowadzące do destrukcji otaczających tkanek, w tym kości. Patogeneza perlaka nabytego jest złożona i obejmuje mechanizmy takie jak tworzenie kieszonki retrakcyjnej w wyniku dysfunkcji trąbki słuchowej, migrację nabłonka przez perforację błony bębenkowej, metaplazję oraz hiperplazję komórek podstawnych. Kluczową rolę odgrywa przewlekły stan zapalny, z nadekspresją receptorów Toll-podobnych (szczególnie TLR4), które nasilają odpowiedź zapalną i osteoklastogenezę, prowadząc do resorpcji kości. W patogenezie istotne są także cytokiny prozapalne (TNF-α, IL-1β, IL-6), czynniki wzrostu (EGF, KGF, TGF-α) oraz aktywacja szlaku PTEN/PI3K/Akt regulowanego przez mikroRNA (np. miR-21, miR-508-3p). Histopatologicznie perlak składa się z macierzy (matrix) i perimatrix, z obecnością keratyny i nacieków zapalnych. Modele zwierzęce potwierdziły błonę bębenkową jako główne źródło komórek nabłonkowych perlaka.
biofilm bakteryjny, błona śluzowa ucha środkowego, czynnik jądrowy κB, czynnik wzrostu keratynocytów, czynnik wzrostu naskórka, dysfunkcja trąbki słuchowej, grzebień nerwowy, kanał słuchowy zewnętrzny, kieszonka retrakcyjna, komórka macierzysta, mikroRNA, nabłonek płaski, osteoklastogeneza, perforacja błony bębenkowej, perlak, perlak nabyty, perlak wrodzony, przewlekłe zapalenie ucha środkowego, receptor Toll-podobny 4, resorpcja kości, tkanka łączna, TNF-alfa, trąbka słuchowa, transformujący czynnik wzrostu alfa, ucho środkowe - Leksykon chorób i schorzeń
Cytomegalowirus – Patofizjologia i mechanizm
Cytomegalowirus (CMV), należący do rodziny Betaherpesvirinae, jest powszechnym patogenem o genomie 235-250 kb kodującym ponad 170 białek. Zakaża szeroką gamę komórek gospodarza, w tym monocytów, makrofagów, neuronów i hepatocytów, wykorzystując kompleksy glikoproteinowe (gM/gN, gB, gH/gL) do wnikania i fuzji z błoną komórkową. Replikacja wirusa przebiega w jądrze komórkowym, z ekspresją genów natychmiastowo wczesnych (IE), wczesnych (E) i późnych (L), kontrolowaną przez główny region regulatorowy MIE. CMV może pozostawać w stanie latencji w komórkach progenitorowych CD34+ i monocytach CD14+, a reaktivacja, indukowana m.in. przez TNF-α i aktywację NF-κB, jest szczególnie istotna u pacjentów immunosupresyjnych, takich jak biorcy przeszczepów czy osoby z AIDS. Wirus wykazuje zaawansowane mechanizmy unikania odpowiedzi immunologicznej, m.in. poprzez hamowanie sygnalizacji interferonów typu I, modulację funkcji komórek dendrytycznych, blokowanie ekspresji MHC klasy I i II oraz produkcję analogu IL-10, co utrudnia kontrolę zakażenia przez układ odpornościowy. Odpowiedź immunologiczna, zwłaszcza limfocyty T CD4+ i CD8+ specyficzne dla CMV, odgrywa kluczową rolę w kontroli zakażenia i zapobieganiu chorobie narządowej.
Betaherpesvirinae, białko kapsydu, cidofowir, cytomegalowirus, czynnik jądrowy κB, czynnik martwicy nowotworu alfa, endocytoza, foskarnet, gancyklowir, hepatocyt, integryna β1, interferon typu I, kapsyd wirusa, komórka dendrytyczna, komórka regulatorowa T, leukopenia, MHC klasy I, mimikra molekularna, odpowiedź immunologiczna gospodarza, proteoglikan siarczanu heparanu, przeciwciało neutralizujące, receptor rozpoznający wzorce, reumatoidalne zapalenie stawów, Sonic Hedgehog, szlak sygnałowy, walgancyklowir, wirus DNA, wirusowa polimeraza DNA, wrodzona wada rozwojowa, wrodzone zakażenie CMV, zaburzenie ze spektrum autyzmu, zapalenie jelita grubego, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie płuc, zapalenie siatkówki, zapalenie wątroby