Właściwości farmakodynamiczne
Siarczan chondroityny

Właściwości farmakodynamiczne siarczanu chondroityny

Siarczan chondroityny to polisacharyd należący do grupy glikozaminoglikanów, stanowiący istotny komponent tkanki chrzęstnej. Jego rola biologiczna polega na wiązaniu się z białkami endogennymi i tworzeniu proteoglikanów, które warunkują mechaniczne i elastyczne właściwości chrząstki. W preparatach leczniczych, jak Chronada, siarczan chondroityny występuje w postaci soli sodowej wytworzonej z chrząstki wołowej.¹

Mechanizm działania

Działanie terapeutyczne siarczanu chondroityny u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów opiera się na kilku różnych mechanizmach, które można podzielić na następujące kategorie:²

• Działanie przeciwzapalne – wywoływane przez hamowanie interleukiny-1β (IL-1β), metaloproteazy-3 (MMP-3) oraz prostaglandyny E2 (PGE2)
• Stymulacja syntezy – wpływa na zwiększenie produkcji proteoglikanów i kwasu hialuronowego
• Hamowanie enzymów proteolitycznych chrząstki – w tym kolagenazy, elastazy, proteoglikanazy, fosfolipazy A2, N-acetylo-glukozaminidazy i innych
• Hamowanie nuklearnej translokacji czynnika jądrowego κB (NF-κB) – czynnika biorącego udział w przewlekłych procesach zapalnych

³

Działanie synergistyczne z glukozaminą

Badania in vitro wykazały, że siarczan chondroityny wykazuje działanie synergistyczne z glukozaminą, gdy oba składniki są podawane jednocześnie. Mechanizm tego działania polega na wspieraniu rozwoju nowych chrząstek poprzez stymulację syntezy zarówno kolagenu, jak i proteoglikanów. Efekt ten jest silniejszy przy jednoczesnym stosowaniu obu substancji niż przy monoterapii którymkolwiek z tych składników.⁴

Skuteczność kliniczna siarczanu chondroityny

Skuteczność kliniczna siarczanu chondroityny, szczególnie w skojarzeniu z glukozaminą, została potwierdzona w badaniach klinicznych dotyczących leczenia choroby zwyrodnieniowej stawów. Poniżej przedstawiono wyniki najważniejszych badań klinicznych z zastosowaniem tej substancji.⁵

Wieloośrodkowe badanie z udziałem pacjentów z różnym nasileniem bólu

W wieloośrodkowym, randomizowanym, podwójnie ślepym badaniu klinicznym z udziałem 1583 pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego analizowano skuteczność pięciu metod leczenia:

• Glukozamina 500 mg (trzy razy dziennie)
• Siarczan chondroityny 400 mg (trzy razy dziennie)
• Celekoksyb 200 mg (raz na dobę)
• Kombinacja glukozaminy 500 mg i siarczanu chondroityny 400 mg (trzy razy dziennie)
• Placebo

⁶

W całej badanej populacji po 6 miesiącach leczenia nie zaobserwowano statystycznie istotnej różnicy w zmniejszeniu nasilenia bólu między grupami przyjmującymi glukozaminę (64,0%), siarczan chondroityny (65,4%) lub kombinację tych substancji (66,6%) w porównaniu do placebo (60%). Brak istotności statystycznej można tłumaczyć faktem, że większość pacjentów początkowo odczuwała ból o łagodnym nasileniu, co utrudniało wykazanie poprawy, a także wysokim współczynnikiem odpowiedzi na placebo (60%) w porównaniu do przewidywanego (35%).⁷

Wyniki w podgrupie pacjentów z umiarkowanym i silnym bólem

Jednakże analiza zgodna z zaplanowanym leczeniem w podgrupie pacjentów z bólem o umiarkowanym i silnym nasileniu wykazała, że terapia skojarzona siarczanem chondroityny i glukozaminą znacząco zmniejszyła nasilenie bólu w porównaniu z placebo (79,2% vs 54,3%, p = 0,002).⁸

Ponadto w grupie leczonej siarczanem chondroityny zaobserwowano znaczne zmniejszenie obrzęku stawów lub wysięku w stawie w porównaniu do placebo (p = 0,01).⁹

W tej samej podgrupie pacjentów z umiarkowanym i silnym bólem, leczenie skojarzone przyniosło statystycznie istotną poprawę w porównaniu z placebo w zakresie kilku drugorzędowych punktów końcowych:

• Ocena bólu i czynności stawów w podskalach formularza WOMAC (Western Ontario and McMaster Universities Osteoarthritis index)
• Ogólny wynik oceny skali WOMAC
• Zmniejszenie bólu o 50% według skali WOMAC
• Kryteria oceny OMERACT-OARSI (zestaw kryteriów odpowiedzi Osteoarthritis Research Society International dla badań klinicznych choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego)

¹⁰

Badanie porównawcze z celekoksybem

W wieloośrodkowym, randomizowanym, podwójnie ślepym badaniu klinicznym typu non-inferiority (∆ = 8; σ = 26) porównano skuteczność preparatu Chronada (zawierającego siarczan chondroityny i glukozaminę) z celekoksybem u 606 pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów w skali Kellgren-Lawrence II-III oraz bólem umiarkowanym i silnym (>301 w skali WOMAC).¹¹

Pierwszorzędowym punktem końcowym oceny skuteczności było średnie zmniejszenie bólu w skali WOMAC w okresie 6 miesięcy od punktu wyjściowego. Drugorzędowe punkty końcowe obejmowały ocenę funkcji i sztywności w skali WOMAC, wizualną skalę analogową w określeniu natężenia bólu, występowanie obrzęku stawów lub wysięku w stawie, spożycie leków doraźnych, kryteria OMERACT-OARSI oraz wskaźnik jakości życia EuroQol-5D.¹²

Wyniki uzyskane po 6 miesiącach leczenia wykazały, że u pacjentów leczonych preparatem Chronada nastąpiło 50,1% obniżenie natężenia bólu w skali WOMAC (185,8 (7,4) WPS) w porównaniu do 50,2% (184,7 (7,6) WPS) w grupie leczonej celekoksybem. Średnia różnica między tymi dwiema metodami leczenia wynosząca 1,1 punktu w podskali bólu WOMAC mieściła się w granicach wstępnie określonego marginesu równoważności, co potwierdza, że skuteczność preparatu zawierającego siarczan chondroityny i glukozaminę jest porównywalna z celekoksybem.¹³

W obu grupach uzyskano redukcję obrzęku stawów przekraczającą 50%, a podobną redukcję zaobserwowano również w stosunku do wysięku w stawie. Po 6 miesiącach leczenia 79,7% pacjentów z grupy otrzymującej preparat z siarczanem chondroityny i glukozaminą oraz 79,2% pacjentów z grupy otrzymującej celekoksyb spełniło kryteria OMERACT-OARSI, co świadczy o porównywalnej skuteczności obu metod leczenia. Nie zaobserwowano istotnych różnic między grupami w pozostałych drugorzędowych punktach końcowych.¹⁴

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna siarczanu chondroityny

Siarczan chondroityny, obecny w preparacie Chronada w połączeniu z glukozaminą, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako „Inne swoiste leki przeciwreumatyczne” o kodzie ATC: M01CX.¹⁵

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Siarczan chondroityny wykazuje złożone działanie farmakodynamiczne, opierające się na kilku mechanizmach wpływających na strukturę i funkcję tkanki chrzęstnej. Jego właściwości przeciwzapalne, zdolność do stymulacji syntezy proteoglikanów i kwasu hialuronowego oraz hamowanie enzymów degradujących chrząstkę przyczyniają się do jego skuteczności w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów, szczególnie w połączeniu z glukozaminą. Badania kliniczne potwierdziły, że terapia skojarzona tymi dwoma składnikami jest skuteczna w łagodzeniu objawów u pacjentów z umiarkowanym i silnym bólem stawów, a jej efektywność jest porównywalna z celekoksybem – lekiem z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych.¹⁶