przełom blastyczny CML
Przełom blastyczny w przewlekłej białaczce szpikowej (CML) to zaawansowana, krytyczna faza choroby, charakteryzująca się nagłym wzrostem liczby blastów (niedojrzałych komórek) we krwi obwodowej lub szpiku kostnym powyżej 20-30%. Stanowi najcięższą postać progresji CML, z medianą przeżycia wynoszącą około 3-6 miesięcy przy standardowym leczeniu.
W patofizjologii przełomu blastycznego dochodzi do dalszej destabilizacji genomu komórek nowotworowych, co skutkuje utratą zdolności do różnicowania się. Najczęściej obserwuje się dodatkowe aberracje chromosomowe, takie jak trisomia 8, podwójny chromosom Ph, izochromosom 17 czy mutacje genów TP53, RB1, CDKN2A/B i RUNX1.
Klinicznie przełom blastyczny manifestuje się pogorszeniem stanu ogólnego pacjenta, gorączką, utratą masy ciała, powiększeniem śledziony oraz objawami wynikającymi z niewydolności szpiku – ciężkimi infekcjami, krwawieniami i niedokrwistością. Przełom może mieć charakter szpikowy (ok. 70% przypadków) lub limfoblastyczny (ok. 30%).
Diagnostyka obejmuje badanie morfologii krwi obwodowej, mielogram, badania cytogenetyczne i molekularne. Leczenie jest trudne i opiera się na inhibitorach kinazy tyrozynowej nowej generacji (ponatynib, dasatynib), chemioterapii indukującej remisję stosowanej w ostrych białaczkach oraz, gdy możliwe, allogenicznym przeszczepieniu komórek krwiotwórczych, które stanowi jedyną potencjalnie leczniczą opcję terapeutyczną.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Meaxin
Podczas terapii imatynibem (Meaxin) konieczne jest szczegółowe monitorowanie potencjalnych interakcji lekowych, zwłaszcza z inhibitorami proteazy, azolowymi lekami przeciwgrzybiczymi, antybiotykami makrolidowymi oraz substratami CYP3A4 o wąskim indeksie terapeutycznym (np. cyklosporyna, takrolimus). Szczególną uwagę należy zwrócić na unikanie jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP3A4 (np. deksametazon, fenytoina, ryfampicyna), które mogą obniżać ekspozycję na imatynib i zwiększać ryzyko niepowodzenia terapii. U pacjentów po tyreoidektomii stosujących lewotyroksynę wskazane jest monitorowanie TSH ze względu na ryzyko niedoczynności tarczycy. Metabolizm imatynibu odbywa się głównie w wątrobie, dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, w tym z przerzutami do wątroby w przebiegu GIST, konieczne jest ścisłe monitorowanie funkcji wątroby, zwłaszcza podczas terapii skojarzonej z chemioterapią.
alfa-kwaśna glikoproteina, antybiotyk makrolidowy, azolowy lek przeciwgrzybiczy, brak laktazy, fototoksyczność, hormon tyreotropowy, induktor CYP3A4, inhibitor proteazy, martwica wątroby, mikroangiopatia zakrzepowa, neutropenia, niedoczynność tarczycy, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, obrzęk płuc, opóźnienie wzrostu, piorunujące zapalenie wątroby, pochodna kumaryny, przełom blastyczny CML, reaktywacja wirusowego zapalenia wątroby, retencja płynów, substrat CYP3A4, toksyczność wątrobowa, trombocytopenia, wodobrzusze, wstrząs kardiogenny, wysięk opłucnowy, zaburzenie czynności nerek, zespół hipereozynofilowy, zespół mielodysplastyczno-mieloproliferacyjny, zespół rozpadu guza, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, żołądek arbuzowaty - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dasatinib Krka 70 mg
Dasatinib Krka, dostępny w formie tabletek powlekanych o dawkach 20 mg, 50 mg, 70 mg, 80 mg, 100 mg oraz 140 mg, jest wskazany do leczenia nowotworów hematologicznych z obecnością chromosomu Philadelphia (Ph+), w tym przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL). U dorosłych lek stosuje się jako terapię pierwszego rzutu w nowo rozpoznanej CML w fazie przewlekłej oraz w przypadkach oporności lub nietolerancji na wcześniejsze leczenie, w tym imatynibem, w fazach przewlekłej, akceleracji i przełomu blastycznego. W ALL Ph+ oraz limfoblastycznej postaci przełomu blastycznego CML dasatinib jest stosowany po niepowodzeniu wcześniejszych terapii. U dzieci i młodzieży wskazania obejmują nowo rozpoznaną CML Ph+ w fazie przewlekłej (monoterapia) oraz ALL Ph+ w skojarzeniu z chemioterapią, a także leczenie oporności lub nietolerancji na wcześniejsze terapie, w tym imatynib.
badanie cytogenetyczne, badanie molekularne, chromosom Philadelphia, dazatynib, faza akceleracji, faza przełomu blastycznego, faza przewlekła, interakcja lekowa, limfoblastyczna postać przełomu blastycznego, monitorowanie terapii, morfologia krwi obwodowej, nietolerancja laktozy, nowotwór hematologiczny, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, odpowiedź molekularna, ostra białaczka limfoblastyczna, przełom blastyczny CML, przewlekła białaczka szpikowa, szpik kostny, transkrypt BCR-Abl