artykajna
Artykajna (Articaine) to popularny anestetyk miejscowy, stosowany głównie w stomatologii. Należy do grupy amidowych środków znieczulających i wykazuje wysoką skuteczność w blokowaniu przewodnictwa nerwowego, co prowadzi do efektywnego znieczulenia tkanek.
Charakterystyczną cechą artykajny jest jej unikalna budowa chemiczna zawierająca zarówno grupę amidową, jak i estrową, co przyczynia się do szybkiego działania (początek znieczulenia po 1-3 minutach) oraz efektywnego przenikania przez tkanki. Lek metabolizowany jest głównie przez esterazy osoczowe i wątrobowe, co skutkuje stosunkowo krótkim czasem półtrwania (około 20-30 minut) w porównaniu z innymi anestetykami amidowymi.
W praktyce klinicznej artykajna najczęściej stosowana jest w postaci 4% roztworu z dodatkiem adrenaliny (epinefryny) w stężeniu 1:100 000 lub 1:200 000, co wydłuża czas działania znieczulającego oraz zmniejsza ryzyko krwawienia w miejscu zabiegu. Ze względu na wysoką skuteczność i korzystny profil bezpieczeństwa, artykajna jest obecnie jednym z najczęściej wybieranych anestetyków w gabinetach stomatologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Epinefryna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Epinefryna, będąca substancją czynną w preparatach takich jak EpiPen Jr. (150 µg/dawka) i EpiPen Senior (300 µg/dawka), charakteryzuje się ograniczoną dokumentacją przedkliniczną, która nie dostarcza istotnych danych klinicznych dla lekarzy. W przeciwieństwie do tego, preparaty złożone z artykainy i epinefryny, takie jak Ubistesin (0,005 mg/ml epinefryny) oraz Ubistesin forte (0,01 mg/ml epinefryny), posiadają bardziej rozbudowane badania przedkliniczne. Badania te nie wykazały istotnych zagrożeń toksycznych, teratogennych ani wpływu na reprodukcję przy stosowaniu dawek terapeutycznych, a działania niepożądane pojawiały się jedynie przy dawkach znacznie przekraczających kliniczne (50 mg/kg mc./dobę u szczurów, 80 mg/kg mc./dobę u psów). Działanie sympatykomimetyczne epinefryny potwierdza jej profil farmakologiczny i uzasadnia zastosowanie w stanach nagłych oraz jako dodatek do znieczuleń miejscowych.
artykajna, badanie in vitro, badanie in vivo, działanie sympatykomimetyczne, działanie teratogenne, epinefryna, EpiPen Jr, EpiPen Senior, genotoksyczność, potencjał genotoksyczny, preparat znieczulający miejscowo, stan nagły, toksyczny wpływ na reprodukcję, Ubistesin, Ubistesin Forte, wstrzyknięcie podskórne - Leksykon leków
Interakcje leku – Septanest z adrenaliną 1:100 000 (40 mg + 0,01 mg)/ml
Septanest z adrenaliną, zawierający artykainę i adrenalinę, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne istotne w praktyce stomatologicznej. Artykajna wykazuje addycyjne działanie toksyczne z innymi miejscowo działającymi środkami znieczulającymi, co wymaga nieprzekraczania maksymalnej łącznej dawki. Ponadto, środki uspokajające (benzodiazepiny, opioidy) nasilają depresję OUN, co wymaga redukcji dawki znieczulenia. Adrenalina może wchodzić w interakcje z lekami takimi jak halotan (ryzyko ciężkiej arytmii komorowej), beta-adrenolityki (propranolol, nadolol – ryzyko wzrostu ciśnienia i bradykardii), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. amitryptylina – ryzyko ciężkiego nadciśnienia), inhibitory COMT i MAO (ryzyko zaburzeń rytmu i przełomu nadciśnieniowego), a także sympatykomimetyczne leki obkurczające naczynia (np. kokaina, amfetamina – ryzyko toksycznego działania adrenergicznego). W przypadku tych interakcji zaleca się zmniejszenie dawki Septanestu i ścisły nadzór medyczny, a w niektórych sytuacjach konsultację z anestezjologiem.
adrenalina, alkaloidy rauwolfii, artykajna, arytmia komorowa, benzodiazepiny i opioidy, beta-adrenolityki, bradykardia, depresja oddechowa, depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie adrenergiczne, fenotiazyny, halotan, inhibitory COMT, leki przeciwarytmiczne, leki przeciwdepresyjne trójpierścieniowe, leki sympatykomimetyczne, naczynie krwionośne, nadciśnienie, neurony adrenergiczne, niedociśnienie tętnicze, pochodne sporyszu, przełom nadciśnieniowy, sedacja, środek znieczulający, tachykardia, zaburzenie rytmu serca, znieczulenie miejscowe