Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Aribit

Produkt leczniczy Aribit (arypiprazol) wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Należy pamiętać, że poprawa kliniczna stanu pacjenta może nastąpić dopiero po kilku dniach lub tygodniach leczenia, dlatego w tym okresie pacjent powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją.¹

Ryzyko samobójstwa

U pacjentów z chorobami psychicznymi i zaburzeniami nastroju występuje podwyższone ryzyko podejmowania prób samobójczych. Przypadki zachowań samobójczych odnotowywano wkrótce po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, w tym również podczas terapii arypiprazolem. Pacjenci z grupy wysokiego ryzyka powinni być pod ścisłym nadzorem podczas leczenia.²

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Stosowanie arypiprazolu wymaga ostrożności u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak zawał serca, choroba niedokrwienna serca, niewydolność serca, zaburzenia przewodzenia, choroby naczyń mózgowych oraz w stanach predysponujących do niedociśnienia (odwodnienie, zmniejszona objętość krwi krążącej, leczenie lekami przeciwnadciśnieniowymi) lub nadciśnienia tętniczego.³

Po zastosowaniu leków przeciwpsychotycznych odnotowano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Przed rozpoczęciem i w trakcie leczenia arypiprazolem należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka VTE i wdrożyć odpowiednie środki zapobiegawcze, szczególnie u pacjentów z nabytymi czynnikami ryzyka.⁴

Wydłużenie odstępu QT

W badaniach klinicznych częstość występowania wydłużenia odstępu QT podczas leczenia arypiprazolem była porównywalna z placebo. Niemniej jednak należy zachować ostrożność stosując lek u pacjentów z wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym.⁵

Objawy pozapiramidowe i późne dyskinezy

Podczas leczenia arypiprazolem odnotowano niezbyt częste przypadki dyskinez wymagających interwencji medycznej. Jeśli u pacjenta wystąpią objawy późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą czasowo nasilić się lub nawet pojawić dopiero po odstawieniu preparatu.⁶

W badaniach pediatrycznych z zastosowaniem arypiprazolu zaobserwowano akatyzję oraz parkinsonizm. Jeśli u pacjenta przyjmującego lek wystąpią inne objawy zaburzeń pozapiramidowych, należy rozważyć zmniejszenie dawki oraz wprowadzić ścisły monitoring kliniczny.⁷

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (NMS)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny to potencjalnie śmiertelny zespół objawów, który może wystąpić w związku ze stosowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu. W badaniach klinicznych odnotowano rzadkie przypadki NMS w trakcie leczenia tym lekiem.⁸

Kliniczne objawy NMS obejmują:

• bardzo wysoką gorączkę
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności układu wegetatywnego (nieregularne tętno, wahania ciśnienia krwi, częstoskurcz, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)

Mogą wystąpić także objawy dodatkowe, takie jak zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) i ostra niewydolność nerek. Należy jednak pamiętać, że zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej i rabdomioliza mogą wystąpić także bez związku z NMS.⁹

W przypadku wystąpienia wyżej wymienionych objawów podmiotowych lub przedmiotowych świadczących o NMS, bądź niewyjaśnionej gorączki o wysokiej wartości bez innych objawów NMS, należy natychmiast przerwać leczenie wszystkimi lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem.¹⁰

Drgawki

W badaniach klinicznych odnotowano niezbyt częste przypadki napadów drgawek podczas terapii arypiprazolem. Należy zachować szczególną ostrożność stosując lek u pacjentów, u których w przeszłości występowały napady drgawek lub którzy cierpią na choroby związane ze zwiększonym ryzykiem takich napadów.¹¹

Pacjenci w podeszłym wieku z psychozą związaną z demencją

Badania kontrolowane placebo wykazały zwiększone ryzyko zgonu u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą związaną z chorobą Alzheimera, leczonych arypiprazolem. Częstość zgonów w tej grupie pacjentów wynosiła 3,5% w porównaniu do 1,7% w grupie placebo. Większość zgonów była związana z chorobami układu krążenia (np. niewydolność serca, nagłe zgony) lub infekcjami (np. zapalenie płuc).¹²

U pacjentów w podeszłym wieku odnotowano również działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego (np. udar, przejściowe napady niedokrwienia), w tym o przebiegu zakończonym zgonem. W badaniach klinicznych 1,3% pacjentów leczonych arypiprazolem zgłaszało działania niepożądane dotyczące krążenia mózgowego, w porównaniu do 0,6% pacjentów otrzymujących placebo. Zaobserwowano również istotną zależność między dawką leku a występowaniem działań niepożądanych dotyczących krążenia mózgowego.¹³

Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu pacjentów z psychozą związaną z demencją.¹⁴

Hiperglikemia i cukrzyca

U pacjentów leczonych lekami przeciwpsychotycznymi, w tym arypiprazolem, opisywano przypadki hiperglikemii, niekiedy bardzo nasilonej, z towarzyszącą kwasicą ketonową, śpiączką hiperosmotyczną lub zgonem. Czynnikami ryzyka predysponującymi do wystąpienia ciężkich powikłań są otyłość i cukrzyca w wywiadzie rodzinnym.¹⁵

W badaniach klinicznych arypiprazolu nie stwierdzono istotnych różnic w częstości występowania działań niepożądanych związanych z hiperglikemią (w tym cukrzycy) lub nieprawidłowych wartości laboratoryjnych stężenia glukozy w porównaniu do placebo. Pacjenci przyjmujący jakiekolwiek leki przeciwpsychotyczne, włącznie z arypiprazolem, powinni być obserwowani pod kątem objawów hiperglikemii, takich jak:¹⁶

• nadmierne pragnienie
• wielomocz
• nadmierny apetyt
• osłabienie

Pacjenci z cukrzycą lub czynnikami ryzyka jej wystąpienia wymagają regularnego monitorowania pod kątem pogorszenia kontroli glikemii.¹⁷

Nadwrażliwość

Podczas terapii arypiprazolem mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości z objawami reakcji uczuleniowych.¹⁸

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała obserwowane u pacjentów ze schizofrenią i zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym jest często spowodowane współistniejącymi chorobami, stosowaniem leków przeciwpsychotycznych o znanym wpływie na masę ciała oraz niewłaściwym stylem życia i może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych.¹⁹

Po wprowadzeniu produktu do obrotu odnotowano przypadki zwiększenia masy ciała u pacjentów przyjmujących arypiprazol, zazwyczaj u osób z istotnymi czynnikami ryzyka, takimi jak cukrzyca, zaburzenia tarczycy lub gruczolak przysadki w wywiadzie. W badaniach klinicznych arypiprazol nie powodował klinicznie istotnego zwiększenia masy ciała u dorosłych.²⁰

Natomiast w badaniach klinicznych z udziałem młodzieży z epizodem manii w przebiegu zaburzenia afektywnego dwubiegunowego wykazano, że stosowanie arypiprazolu wiąże się ze zwiększeniem masy ciała po 4 tygodniach leczenia. W tej grupie pacjentów należy kontrolować przyrost masy ciała, a w przypadku znaczących klinicznie zmian rozważyć zmniejszenie dawki leku.²¹

Dysfagia

Stosowanie leków przeciwpsychotycznych, w tym arypiprazolu, wiąże się ze spowolnieniem motoryki przełyku i ryzykiem aspiracji. Lek należy stosować ostrożnie u pacjentów zagrożonych zachłystowym zapaleniem płuc.²²

Patologiczne uzależnienie od hazardu i inne zaburzenia kontroli impulsów

U pacjentów przyjmujących arypiprazol mogą wystąpić nasilone popędy i zaburzenia kontroli impulsów, w szczególności:²³

• popęd do hazardu i niezdolność do kontrolowania tego popędu
• zwiększony popęd seksualny
• kompulsywna potrzeba wydawania pieniędzy
• obżarstwo lub kompulsywne objadanie się
• inne impulsywne i kompulsywne zachowania

Lekarze powinni regularnie pytać pacjentów lub ich opiekunów o pojawienie się nowych lub nasilonych popędów podczas leczenia arypiprazolem. Należy pamiętać, że objawy zaburzenia kontroli impulsów mogą być związane z chorobą podstawową, jednak w niektórych przypadkach ustępowały one po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku. Niekontrolowane zaburzenia impulsów mogą być szkodliwe dla pacjenta i jego otoczenia, dlatego w przypadku ich wystąpienia należy rozważyć modyfikację dawki lub odstawienie leku.²⁴

Zawartość laktozy

Produkt leczniczy Aribit zawiera laktozę w następujących ilościach:

Produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁵

Pacjenci ze współistniejącym zespołem nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD)

Pomimo częstego współistnienia zaburzenia afektywnego dwubiegunowego typu I oraz zespołu ADHD, dane dotyczące bezpieczeństwa jednoczesnego stosowania arypiprazolu i stymulantów są bardzo ograniczone. Przy jednoczesnym podawaniu tych produktów należy zachować wyjątkową ostrożność.²⁶

Ryzyko upadków

Arypiprazol może powodować senność, niedociśnienie ortostatyczne, niestabilność ruchową i czuciową, co zwiększa ryzyko upadków. Należy zachować ostrożność podczas leczenia pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka i rozważyć zmniejszenie dawki początkowej, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku lub osłabionych.²⁷