Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Produkt leczniczy Aribit (arypiprazol) wchodzi w różnorodne interakcje z innymi lekami, co wymaga uwagi przy jego stosowaniu i potencjalnie modyfikacji dawkowania. Interakcje te wynikają z mechanizmu działania arypiprazolu oraz jego profilu metabolicznego, głównie za pośrednictwem enzymów CYP2D6 i CYP3A4.¹

Interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi

Ze względu na antagonistyczne działanie na receptor adrenergiczny α1, arypiprazol może nasilać działanie różnych leków przeciwnadciśnieniowych. Należy monitorować ciśnienie tętnicze pacjentów, u których stosowana jest terapia skojarzona, szczególnie na początku leczenia.²

Leki wpływające na metabolizm arypiprazolu

Inhibitory enzymu CYP2D6 mogą znacząco wpływać na stężenie arypiprazolu w osoczu. Badania kliniczne wykazały, że silny inhibitor CYP2D6 – chinidyna, zwiększa AUC arypiprazolu o 107%, nie zmieniając wartości Cmax. Jednocześnie obserwowano zmniejszenie AUC i Cmax dehydroarypiprazolu (aktywnego metabolitu) odpowiednio o 32% i 47%. W przypadku jednoczesnego podawania chinidyny i arypiprazolu zaleca się zmniejszenie dawki arypiprazolu o około 50% w stosunku do przepisanej dawki.³

Podobny efekt mogą wywoływać inne silne inhibitory CYP2D6, takie jak fluoksetyna i paroksetyna, co również wymaga odpowiedniej redukcji dawki arypiprazolu.⁴

Inhibitory CYP3A4, takie jak ketokonazol, również znacząco wpływają na farmakokinetykę arypiprazolu. Badania kliniczne wykazały, że ketokonazol zwiększa AUC i Cmax arypiprazolu odpowiednio o 63% i 37%, a AUC i Cmax dehydroarypiprazolu odpowiednio o 77% i 43%. Efekt ten jest szczególnie istotny u osób o obniżonej aktywności CYP2D6, u których stężenie arypiprazolu może być znacznie podwyższone. Przy jednoczesnym stosowaniu ketokonazolu lub innych silnych inhibitorów CYP3A4 z arypiprazolem należy zmniejszyć przepisaną dawkę arypiprazolu o około połowę.⁵

Podobne dostosowanie dawkowania jest konieczne przy stosowaniu innych silnych inhibitorów CYP3A4, takich jak itrakonazol czy inhibitory proteazy HIV.⁶ Po odstawieniu inhibitora CYP2D6 lub CYP3A4 dawkę arypiprazolu należy zwiększyć do tej, jaką stosowano przed rozpoczęciem terapii skojarzonej.⁷

W przypadku słabych inhibitorów CYP3A4 (np. diltiazem) lub CYP2D6 (np. escytalopram) można spodziewać się niewielkiego zwiększenia stężenia arypiprazolu w osoczu, co zwykle nie wymaga modyfikacji dawkowania.⁸

Induktory enzymu CYP3A4

Jednoczesne stosowanie silnych induktorów CYP3A4, takich jak karbamazepina, powoduje znaczące zmniejszenie stężenia arypiprazolu w osoczu. Badania kliniczne wykazały, że po podaniu karbamazepiny pacjentom ze schizofrenią lub zaburzeniami schizoafektywnymi średnia geometryczna Cmax i AUC arypiprazolu zmniejszyły się odpowiednio o 68% i 73%. Podobnie, w przypadku dehydroarypiprazolu średnia geometryczna Cmax i AUC zmniejszyły się odpowiednio o 69% i 71%.⁹

W przypadku jednoczesnego stosowania arypiprazolu z karbamazepiną zaleca się podwojenie dawki arypiprazolu.¹⁰ Podobnego efektu można oczekiwać przy stosowaniu innych silnych induktorów CYP3A4, takich jak:

• ryfampicyna
• ryfabutyna
• fenytoina
• fenobarbital
• prymidon
• efawirenz
• newirapina
• ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)

W takich przypadkach również należy rozważyć zwiększenie dawki arypiprazolu.¹¹ Po zakończeniu podawania silnego induktora CYP3A4 należy zmniejszyć dawkę arypiprazolu do zalecanej.¹²

Interakcje z walproinianem i litem

Skojarzone stosowanie walproinianów lub soli litu z arypiprazolem nie powoduje istotnych klinicznie zmian stężenia arypiprazolu, dlatego nie jest konieczne dostosowanie dawki arypiprazolu podczas jednoczesnego podawania tych leków.¹³

Interakcje z alkoholem

Ze względu na pierwotne działanie arypiprazolu na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego spożywania alkoholu z tym lekiem. Alkohol może nasilać działanie sedatywne arypiprazolu oraz zwiększać ryzyko wystąpienia innych działań niepożądanych związanych z wpływem na OUN.¹⁴

Jednoczesne spożywanie alkoholu z arypiprazolem może prowadzić do:

• Nasilenia działania sedatywnego – zwiększona senność, spowolnienie reakcji psychomotorycznych
• Pogłębienia zaburzeń koordynacji ruchowej i równowagi
• Zwiększonego ryzyka upadków i urazów
• Nasilenia objawów niepożądanych ze strony układu sercowo-naczyniowego
• Osłabienia funkcji poznawczych – pogorszenie uwagi, pamięci i zdolności oceny sytuacji

Zaleca się całkowitą abstynencję alkoholową podczas terapii arypiprazolem lub znaczne ograniczenie spożycia alkoholu, szczególnie na początku leczenia oraz przy zmianie dawkowania.

Wpływ arypiprazolu na inne leki

Badania kliniczne wykazały, że arypiprazol w dawkach od 10 mg do 30 mg na dobę nie wywiera istotnego wpływu na metabolizm substratów różnych enzymów cytochromu P450, w tym:¹⁵

• CYP2D6 (dekstrometorfan/3-metoksymorfinan)
• CYP2C9 (warfaryna)
• CYP2C19 (omeprazol)
• CYP3A4 (dekstrometorfan)

Badania in vitro wykazały również, że arypiprazol i dehydroarypiprazol nie zmieniają metabolizmu zachodzącego z udziałem CYP1A2. Istnieje zatem małe prawdopodobieństwo wystąpienia istotnych klinicznie interakcji między produktami leczniczymi metabolizowanymi przez te enzymy.¹⁶

Przy jednoczesnym podawaniu arypiprazolu z walproinianem, litem lub lamotryginą nie stwierdzono klinicznie istotnej zmiany w stężeniach tych leków.¹⁷

Interakcje z lekami wpływającymi na odcinek QT

Należy zachować ostrożność podając arypiprazol równocześnie z produktami leczniczymi, o których wiadomo, że powodują wydłużenie odstępu QT lub zaburzenia elektrolitowe, ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia zaburzeń rytmu serca.¹⁸

Zespół serotoninowy

U pacjentów przyjmujących arypiprazol obserwowano przypadki zespołu serotoninowego. Objawy przedmiotowe i podmiotowe tego stanu mogą wystąpić szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, takich jak:¹⁹

• Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny (SSRI)
• Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• Inne leki zwiększające stężenia arypiprazolu w osoczu

Tabela interakcji