pierwotny guz OUN

Pierwotny guz ośrodkowego układu nerwowego (OUN) to nowotwór, który rozwija się z komórek tkanki nerwowej mózgu lub rdzenia kręgowego. W przeciwieństwie do guzów wtórnych (przerzutowych), pierwotne guzy OUN powstają bezpośrednio w obrębie tkanki nerwowej i nie są wynikiem rozprzestrzeniania się nowotworu z innych narządów.

Klasyfikacja pierwotnych guzów OUN obejmuje szereg typów histologicznych, w tym glejaki (astrocytoma, glioblastoma multiforme, oligodendroglioma, wyściółczak), oponiaki, nowotwory wywodzące się z komórek nerwowych (np. rdzeniak), gruczolaki przysadki oraz nowotwory zarodkowe. Klasyfikacja WHO dzieli te guzy na cztery stopnie złośliwości (I-IV), co ma kluczowe znaczenie prognostyczne.

Objawy pierwotnych guzów OUN zależą od lokalizacji, wielkości i tempa wzrostu guza. Najczęściej obejmują bóle głowy (szczególnie poranne), nudności i wymioty, zaburzenia widzenia, drgawki, deficyty neurologiczne ogniskowe oraz zaburzenia poznawcze i zachowania. W diagnostyce kluczową rolę odgrywają badania obrazowe: MRI z kontrastem (metoda z wyboru) oraz CT.

Leczenie pierwotnych guzów OUN ma charakter wielospecjalistyczny i obejmuje interwencję neurochirurgiczną (resekcja guza), radioterapię i chemioterapię. Wybór metody terapeutycznej zależy od typu histologicznego guza, jego lokalizacji, stopnia złośliwości oraz stanu ogólnego pacjenta. Najnowsze strategie leczenia obejmują terapie celowane, immunoterapię oraz zaawansowane techniki radioterapii.