sulfadoksyna-pirymetamina
Sulfadoksyna-pirymetamina to połączenie dwóch leków przeciwbakteryjnych, które działa synergistycznie przeciwko pasożytom z rodzaju Plasmodium, wywołującym malarię. Sulfadoksyna należy do sulfonamidów, a pirymetamina jest antagonistą kwasu foliowego. Połączenie tych substancji blokuje dwa różne etapy syntezy kwasu foliowego w komórkach pasożyta, co prowadzi do zahamowania syntezy DNA i RNA.
Lek stosowany jest głównie w leczeniu i profilaktyce malarii, szczególnie w rejonach, gdzie występuje oporność na chlorochinę. Sulfadoksyna-pirymetamina jest również wykorzystywana w profilaktyce malarii u kobiet w ciąży w ramach tzw. terapii IPTp (Intermittent Preventive Treatment in pregnancy) w obszarach endemicznego występowania tej choroby.
Mimo skuteczności, stosowanie sulfadoksyny-pirymetaminy jest ograniczane ze względu na narastającą oporność Plasmodium falciparum. Terapia może powodować działania niepożądane, takie jak reakcje skórne (w tym zespół Stevensa-Johnsona), zaburzenia hematologiczne oraz hepatotoksyczność. Przeciwwskazaniem do stosowania leku jest nadwrażliwość na sulfonamidy, niewydolność nerek oraz ciężka niewydolność wątroby.
Powiązane wpisy
-
Leksykon chorób i schorzeń
Malaria, zwłaszcza wywołana przez Plasmodium falciparum, pozostaje istotnym problemem zdrowotnym w tropikalnych rejonach Azji i Afryki, gdzie odpowiednie narzędzia prognostyczne są kluczowe dla identyfikacji pacjentów z ryzykiem ciężkiego przebiegu lub zgonu. Kluczowymi czynnikami prognostycznymi są zaburzenia neurologiczne oceniane m.in. skalą Glasgow, hiperglikemia, hipoglikemia (obecna u 13,2% dzieci hospitalizowanych, szczególnie poniżej 3 roku życia), kwasica metaboliczna z podwyższonym poziomem mleczanów, niewydolność oddechowa, dysfunkcja nerek oraz małopłytkowość i ciężka niedokrwistość (SMA). Modele prognostyczne takie jak CAM, SOFA, MPS, LODS (wynik ≥10 z czułością 85% na zgon), GCRBS i MSA wykazują różną skuteczność w przewidywaniu śmiertelności, jednak większość wymaga dalszej walidacji zewnętrznej. W badaniach w Wietnamie ciężka malaria była istotnym predyktorem wczesnego niepowodzenia leczenia (AOR 6,96; 95% CI 2,55-19,02; p<0,001), a mutacje genetyczne pfmdr1 N86Y (OR=7,87) i pfdhps A437G (OR=3,44) korelowały z niepowodzeniem terapii amodiachiną i sulfadoksyną-pirymetaminą.
angiopoetyna 1, angiopoetyna-2, dysfunkcja nerek, hiperglikemia, hipoglikemia, kwasica metaboliczna, malaria mózgowa, małopłytkowość, markery molekularne, niewydolność oddechowa, ostra martwica kanalików nerkowych, Plasmodium falciparum, przewlekła choroba nerek, skala Glasgow, skala SOFA, sulfadoksyna-pirymetamina, zaburzenia neurologiczne -
Leksykon chorób i schorzeń
Malaria, wywoływana przez pierwotniaki Plasmodium i przenoszona przez komary Anopheles, stanowi poważne zagrożenie zdrowotne z około 300 milionami przypadków i 500 000 zgonów rocznie. Profilaktyka malarii opiera się na podejściu ABCD: świadomość ryzyka, ochrona przed ukąszeniami (stosowanie repelentów z DEET 20-35%, odzieży impregnowanej permetryną, moskitier LLINs), chemoprofilaktyka oraz szybka diagnostyka i leczenie. Chemoprofilaktyka wymaga indywidualnego doboru leków, uwzględniającego region podróży, wzory oporności, historię medyczną i przeciwwskazania. Najczęściej stosowane preparaty to atowakwon-proguanil (250/100 mg dziennie, rozpoczynany 1-2 dni przed podróżą i kontynuowany 7 dni po powrocie), doksycyklina (100 mg dziennie, 1-2 dni przed i 4 tygodnie po), meflochina (250 mg raz w tygodniu, 2-3 tygodnie przed i 4 tygodnie po) oraz chlorochina (300 mg raz w tygodniu, 1-2 tygodnie przed i 4 tygodnie po, tylko w obszarach bez oporności). Prymachina stosowana jest jako terminalna profilaktyka dla P. vivax i P. ovale, po uprzednim teście na niedobór G6PD.
atowakwon-proguanil, chemoprofilaktyka, chlorochina, dietylotoluamid, doksycyklina, IR3535, komar Anopheles, lek przeciwmalaryczny, niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej, olejek z eukaliptusa cytrynowego, permetryna, pierwotniak Plasmodium, pikarydyna, Plasmodium falciparum, plasmodium ovale, sulfadoksyna-pirymetamina, szczepionka przeciwko malarii, tafenochina, zaburzenie neuropsychiatryczne
