Właściwości farmakodynamiczne leku Aribit

Lek Aribit (arypiprazol) należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psycholeptycznych, sklasyfikowanych jako inne leki przeciwpsychotyczne, o kodzie ATC: N05AX12. Arypiprazol występuje w postaci tabletek w dawkach 5 mg, 10 mg, 15 mg oraz 30 mg, z odpowiednią zawartością substancji czynnej i charakterystycznym wyglądem dla każdej z dawek.¹

Mechanizm działania

Skuteczność terapeutyczna arypiprazolu w schizofrenii i zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym typu I przypisuje się jego złożonemu mechanizmowi działania. Lek wykazuje skojarzone działanie, będąc częściowym agonistą receptorów dopaminowych D2 i serotoninowych 5HT1a, a jednocześnie antagonistą receptorów serotoninowych 5HT2a.²

Badania na modelach zwierzęcych potwierdziły dwukierunkowy profil działania leku. Arypiprazol wykazuje właściwości antagonistyczne w modelu hiperaktywności dopaminergicznej oraz właściwości agonistyczne w modelu hipoaktywności dopaminergicznej.³

Powinowactwo do receptorów

W badaniach in vitro arypiprazol charakteryzuje się zróżnicowanym powinowactwem do różnych receptorów, co wyjaśnia jego złożony profil farmakologiczny:

• Silne powinowactwo do receptorów dopaminowych D2 i D3 oraz serotoninowych 5HT1a i 5HT2a⁴
• Umiarkowane powinowactwo do receptorów dopaminowych D4, serotoninowych 5HT2c i 5HT7, adrenergicznych alfa-1 oraz histaminowych H1⁵
• Umiarkowane powinowactwo do miejsc wychwytu zwrotnego serotoniny⁶
• Brak istotnego powinowactwa do receptorów muskarynowych⁷

Interakcja arypiprazolu z receptorami innymi niż dopaminowe i serotoninowe tłumaczy dodatkowe kliniczne właściwości tego leku.⁸

Badania obrazowe działania receptorowego

Badania z zastosowaniem pozytonowej tomografii emisyjnej (PET) wykazały, że arypiprazol podawany zdrowym ochotnikom w dawkach od 0,5 mg do 30 mg raz na dobę przez 2 tygodnie, powoduje zależne od dawki zmniejszenie wiązania rakloprydu znakowanego ¹¹C (ligandu receptora D2/D3) w jądrze ogoniastym i skorupie mózgu.⁹ Obserwacja ta potwierdza zdolność arypiprazolu do blokowania receptorów D2/D3 w strukturach mózgu związanych z układem dopaminergicznym.

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Schizofrenia u dorosłych

Skuteczność arypiprazolu w leczeniu schizofrenii została potwierdzona w trzech krótkoterminowych badaniach klinicznych (trwających od 4 do 6 tygodni) z kontrolą placebo, w których uczestniczyło 1228 dorosłych pacjentów z objawami pozytywnymi lub negatywnymi schizofrenii. Badania wykazały, że arypiprazol powoduje istotnie większą poprawę w zakresie objawów psychotycznych w porównaniu do placebo.¹⁰

Długoterminowa skuteczność arypiprazolu została potwierdzona w badaniach klinicznych. Lek skutecznie podtrzymuje poprawę kliniczną podczas kontynuacji leczenia u pacjentów, którzy początkowo dobrze reagowali na terapię.¹¹

W 52-tygodniowym badaniu porównawczym z haloperydolem, odsetki pacjentów, u których utrzymano dobrą odpowiedź na leczenie, były podobne w obu grupach (77% w grupie arypiprazolu i 73% w grupie haloperydolu). Jednak badanie ukończyła istotnie większa liczba pacjentów przyjmujących arypiprazol (43%) w porównaniu do grupy leczonej haloperydolem (30%).¹²

Wtórne mierniki skuteczności, w tym skala PANSS (Positive and Negative Syndrome Scale) oraz skala oceny depresji Montgomery-Asberg (MADRS), wykazały istotną przewagę arypiprazolu nad haloperydolem.¹³

Długoterminowe badanie trwające 26 tygodni z udziałem dorosłych pacjentów z ustabilizowaną przewlekłą schizofrenią wykazało, że arypiprazol znacząco zmniejsza częstość nawrotów choroby w porównaniu do placebo. W grupie leczonej arypiprazolem nawroty wystąpiły u 34% pacjentów, podczas gdy w grupie placebo odsetek ten wynosił 57%.¹⁴