Wskazania do stosowania
Omeprazol

Wskazania do stosowania substancji czynnej omeprazol. Kiedy i w jakich warunkach polecić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Omeprazol jest inhibitorem pompy protonowej (IPP) szeroko stosowanym w praktyce klinicznej do hamowania wydzielania kwasu solnego w żołądku. Substancja ta wykazuje skuteczność w leczeniu wielu schorzeń górnego odcinka przewodu pokarmowego poprzez zmniejszenie wydzielania kwasu solnego przez komórki okładzinowe żołądka. Należy szczegółowo zapoznać się z wskazaniami do stosowania omeprazolu, aby odpowiednio dobierać terapię dla pacjentów.^{1 2}

Wskazania w chorobach wrzodowych

Omeprazol jest lekiem z wyboru w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Wskazania obejmują zarówno aktywne leczenie owrzodzenia, jak i zapobieganie nawrotom choroby wrzodowej. Substancja ta jest skuteczna w następujących przypadkach:^{3 4}

• Leczenie owrzodzenia dwunastnicy
• Zapobieganie nawrotom owrzodzenia dwunastnicy
• Leczenie owrzodzenia żołądka
• Zapobieganie nawrotom owrzodzenia żołądka

⁵

Eradykacja Helicobacter pylori

W przypadku zakażenia bakterią Helicobacter pylori, omeprazol stanowi ważny element terapii eradykacyjnej. Jest stosowany w skojarzeniu z odpowiednimi antybiotykami w celu leczenia choroby wrzodowej związanej z zakażeniem H. pylori:^{6 7}

• W skojarzeniu z antybiotykami, terapia eradykacyjna Helicobacter pylori (H. pylori) w chorobie wrzodowej

⁸

Leczenie i profilaktyka owrzodzeń związanych z przyjmowaniem NLPZ

Omeprazol stosuje się również w terapii i profilaktyce powikłań żołądkowo-jelitowych związanych ze stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ):^{9 10}

• Leczenie owrzodzeń żołądka i dwunastnicy związanych z przyjmowaniem NLPZ
• Zapobieganie powstawaniu owrzodzeń żołądka i dwunastnicy związanych z przyjmowaniem NLPZ u pacjentów narażonych na ryzyko ich wystąpienia

¹¹

Istnieje także preparat złożony zawierający diklofenak i omeprazol (DicloDuo Combi), wskazany do leczenia chorób reumatycznych u pacjentów z podwyższonym ryzykiem wystąpienia owrzodzeń żołądka i dwunastnicy po zastosowaniu NLPZ.¹²

Choroby refluksowe przełyku

Omeprazol znajduje szerokie zastosowanie w leczeniu chorób związanych z refluksem żołądkowo-przełykowym:^{13 14}

• Leczenie refluksowego zapalenia przełyku
• Długoterminowe leczenie podtrzymujące pacjentów po wygojeniu refluksowego zapalenia przełyku
• Leczenie objawowej choroby refluksowej przełyku

¹⁵

Leczenie objawowe refluksu oraz zgagi

Omeprazol w mniejszych dawkach (10-20 mg) jest dostępny również w preparatach OTC, przeznaczonych do leczenia objawów refluksu żołądkowo-przełykowego, takich jak zgaga i zarzucanie kwaśnej treści żołądkowej:^{16 17}

• Leczenie objawowe refluksu żołądkowo-przełykowego (zgaga i zarzucanie kwaśnej treści żołądkowej)

^{18 19}

Zespół Zollingera-Ellisona

Omeprazol jest wskazany w leczeniu zespołu Zollingera-Ellisona, rzadkiego schorzenia charakteryzującego się zwiększonym wydzielaniem kwasu żołądkowego spowodowanym obecnością guza wydzielającego gastrinę:^{20 21}

• Leczenie zespołu Zollingera-Ellisona

²²

Inne wskazania

Omeprazol znajduje również zastosowanie w profilaktyce zachłystowego zapalenia płuc przed znieczuleniem ogólnym u pacjentów z grupy ryzyka:²³

• Profilaktyka zachłystowego zapalenia płuc przed znieczuleniem ogólnym u pacjentów z ryzykiem aspiracji treści żołądkowej
• Objawy niestrawności związane z działaniem kwasu

²⁴

Wskazania u dzieci i młodzieży

Omeprazol posiada również wskazania do stosowania w populacji pediatrycznej:^{25 26}

• Dzieci w wieku powyżej 1 roku oraz o masie ciała ≥ 10 kg:
  • Leczenie refluksowego zapalenia przełyku
  • Leczenie objawowe zgagi i zarzucania kwaśnej treści żołądkowej w chorobie refluksowej przełyku
• Dzieci i młodzież w wieku powyżej 4 lat:
  • W skojarzeniu z antybiotykami w leczeniu owrzodzenia dwunastnicy wywołanego przez H. pylori

²⁷

Drogi podania omeprazolu

Omeprazol jest dostępny w różnych postaciach farmaceutycznych, co umożliwia dostosowanie drogi podania do stanu klinicznego pacjenta:^{28 29}

Postać doustna

Najczęściej stosowaną postacią omeprazolu są kapsułki dojelitowe, twarde. Zawierają one peletki lub mikrogranulki z substancją czynną, które chronią lek przed przedwczesnym rozpadem w kwaśnym środowisku żołądka. W zależności od wskazania i preparatu, dostępne są kapsułki zawierające różne dawki omeprazolu (10 mg, 20 mg lub 40 mg).^{30 31}

Postać pozajelitowa

W przypadkach, gdy podanie doustne nie jest możliwe, omeprazol dostępny jest również w postaci proszku do sporządzania roztworu do infuzji. Postać dożylna jest przeznaczona jako alternatywa dla terapii doustnej i zawiera 40 mg omeprazolu w fiolce.^{32 33}

Omeprazol w terapii skojarzonej

Terapia eradykacyjna Helicobacter pylori

W przypadku leczenia zakażeń Helicobacter pylori, omeprazol jest stosowany w schematach terapii skojarzonej z antybiotykami. Jest to podstawowa składowa terapii eradykacyjnej w leczeniu chorób związanych z zakażeniem H. pylori.^{34 35}

Połączenie z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi

W celu zmniejszenia ryzyka powikłań żołądkowo-jelitowych u pacjentów stosujących przewlekle niesteroidowe leki przeciwzapalne, dostępny jest preparat złożony zawierający diklofenak i omeprazol (DicloDuo Combi). Zawiera on 75 mg soli sodowej diklofenaku i 20 mg omeprazolu w jednej kapsułce. Wskazany jest w objawowym leczeniu chorób reumatycznych u pacjentów z podwyższonym ryzykiem powikłań wrzodowych.^{36 37}

Omeprazol dostępny bez recepty

Omeprazol w mniejszych dawkach (10-20 mg) jest dostępny również w preparatach bez recepty (OTC), przeznaczonych do krótkotrwałego, samodzielnego leczenia objawów refluksu żołądkowo-przełykowego. Preparaty te są wskazane do stosowania w następujących przypadkach:^{38 39}

• Leczenie objawowe refluksu żołądkowo-przełykowego (np. zgaga i zarzucanie kwaśnej treści żołądkowej)

^{40 41}

Produkty OTC z omeprazolem dostępne są w dawkach 10 mg (np. Polprazol Acidcontrol, Bioprazol Bio Control, Helicid Control) oraz 20 mg (np. Bioprazol Bio Max, Helicid Max, Ortanol MAX, Omeprazole Genoptim SPH).^{42 43}

Podsumowanie wskazań do stosowania omeprazolu

Kiedy i w jakich warunkach polecić pacjentowi stosowanie omeprazolu

Wskazania do przewlekłego stosowania omeprazolu

Omeprazol należy rozważyć do długotrwałego stosowania w następujących przypadkach:^{44 45}

• Zapobieganie nawrotom choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy u pacjentów z nawracającymi owrzodzeniami
• Długoterminowe leczenie podtrzymujące po wygojeniu refluksowego zapalenia przełyku
• Przewlekłe stosowanie NLPZ u pacjentów z grupy ryzyka powikłań żołądkowo-jelitowych
• Zespół Zollingera-Ellisona

^{46 47}

Wskazania do krótkotrwałego stosowania omeprazolu

Omeprazol w krótkotrwałej terapii jest zalecany w przypadkach:^{48 49}

• Objawowe leczenie refluksu żołądkowo-przełykowego (zgaga, zarzucanie kwaśnej treści żołądkowej)
• Leczenie aktywnego owrzodzenia żołądka lub dwunastnicy
• Eradykacja H. pylori (w schematach wielolekowych, zwykle przez 7-14 dni)
• Profilaktyka zachłystowego zapalenia płuc przed znieczuleniem ogólnym

^{50 51 52}

Wskazania do stosowania omeprazolu w formie dożylnej

Omeprazol w postaci dożylnej należy stosować jako alternatywę dla terapii doustnej w następujących sytuacjach:^{53 54}

• Pacjenci z zaburzeniami połykania
• Pacjenci nieprzytomni
• Pacjenci z przeciwwskazaniami do podawania leków drogą doustną
• Pacjenci wymagający szybkiego początku działania leku
• W okresie okołooperacyjnym

⁵⁵

Wskazania do stosowania omeprazolu u dzieci

Omeprazol może być stosowany u dzieci i młodzieży w następujących przypadkach:^{56 57}

• Dzieci w wieku powyżej 1 roku oraz o masie ciała ≥ 10 kg:
  • Refluksowe zapalenie przełyku
  • Objawy GERD (zgaga i zarzucanie kwaśnej treści żołądkowej)
• Dzieci i młodzież w wieku powyżej 4 lat:
  • Leczenie owrzodzenia dwunastnicy wywołanego przez H. pylori (w skojarzeniu z antybiotykami)

⁵⁸