nowotwór przysadki
Nowotwór przysadki (gruczolak przysadki, adenoma hypophysis) to najczęściej łagodny guz rozwijający się z komórek gruczołowych przysadki mózgowej. Stanowi około 10-15% wszystkich nowotworów wewnątrzczaszkowych. Guzy te dzieli się na czynne hormonalnie (wydzielające hormony) oraz nieczynne hormonalnie (niewydzielające hormonów).
Objawy kliniczne nowotworów przysadki wynikają z efektu masy (ucisk na struktury sąsiadujące, szczególnie skrzyżowanie nerwów wzrokowych) oraz zaburzeń hormonalnych. Wśród objawów wyróżnia się bóle głowy, zaburzenia widzenia (ubytki w polu widzenia, diplopia), objawy wynikające z nadmiaru określonych hormonów (np. akromegalia w przypadku nadmiaru GH, zespół Cushinga przy nadmiarze ACTH) lub objawów niedoczynności przysadki.
Diagnostyka obejmuje badania obrazowe (MRI z kontrastem jako metoda z wyboru, ewentualnie CT), badania okulistyczne (ocena pola widzenia) oraz ocenę stężenia hormonów przysadkowych i obwodowych. Leczenie zależy od wielkości guza, jego aktywności hormonalnej i objawów klinicznych. Metody terapeutyczne obejmują leczenie operacyjne (najczęściej z dostępu przezklinowego), farmakoterapię (analogi somatostatyny, agonisty dopaminy, antagoniści receptora GH) oraz radioterapię.
Rokowanie w przypadku nowotworów przysadki jest zazwyczaj dobre, choć zależy od typu guza, jego wielkości oraz odpowiedzi na leczenie. Wymagane jest długoterminowe monitorowanie pacjentów z uwagi na możliwość nawrotów oraz konieczność kontroli funkcji hormonalnych przysadki.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Urofolitropina – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Urofolitropina (FSH) stosowana w leczeniu niepłodności wymaga ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak zespół hiperstymulacji jajników (OHSS) oraz ciąże mnogie. Terapia powinna być poprzedzona dokładną diagnostyką wykluczającą niedoczynność tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, hiperprolaktynemię oraz nowotwory przysadki lub podwzgórza. Monitorowanie odpowiedzi jajników obejmuje regularne badania ultrasonograficzne oraz oznaczanie stężenia estradiolu w surowicy, zwłaszcza w kontekście gwałtownego wzrostu poziomu estradiolu, który może wskazywać na rozwój OHSS. W przypadku potwierdzenia hiperstymulacji należy przerwać podawanie urofolitropiny i unikać podawania hCG, aby nie nasilić objawów. Pierwsze samodzielne wstrzyknięcie powinno odbywać się pod nadzorem lekarza, a u pacjentek z nadwrażliwością na gonadotropiny konieczne jest podanie w warunkach umożliwiających natychmiastową resuscytację.
ciąża mnoga, ciąża pozamaciczna, czynnik zakaźny, dysfagia, hiperprolaktynemia, hiperstymulacja jajników, indukcja owulacji, nadwrażliwość na gonadotropiny, niedoczynność tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, nowotwór jajnika, nowotwór przysadki, poronienie samoistne, reakcja anafilaktyczna, techniki wspomaganego rozrodu, urofolitropina, wrodzona wada rozwojowa, zakrzep z zatorem, zakrzep żylny, zespół hiperstymulacji jajników - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Fostimon
Podczas terapii produktem Fostimon (urofolitropina) kluczowe jest przestrzeganie ścisłych środków ostrożności, w tym szkolenie pacjentek w zakresie samodzielnego podawania leku oraz pierwsze wstrzyknięcie pod nadzorem medycznym, zwłaszcza u pacjentek z nadwrażliwością na gonadotropiny ze względu na ryzyko reakcji anafilaktycznych. Przed rozpoczęciem leczenia należy przeprowadzić kompleksową diagnostykę przyczyn niepłodności, wykluczając niedoczynność tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, hiperprolaktynemię oraz nowotwory przysadki lub podwzgórza, które wymagają leczenia przyczynowego. W trakcie terapii konieczny jest regularny monitoring ultrasonograficzny rozwoju pęcherzyków jajnikowych oraz oznaczanie stężenia estradiolu w surowicy, zwracając uwagę na gwałtowny wzrost poziomu estradiolu (np. podwojenie w ciągu doby przez 2-3 dni) i rozwój licznych pęcherzyków, co może wskazywać na ryzyko hiperstymulacji jajników (OHSS). W przypadku potwierdzenia OHSS należy przerwać podawanie Fostimon i unikać podania hCG, aby nie nasilić objawów.
ciąża mnoga, ciąża pozamaciczna, ciężki zespół hiperstymulacji jajników, czynnik zakaźny, estradiol, gonadotropina, gonadotropina kosmówkowa, hiperprolaktynemia, niedoczynność tarczycy, niewydolność kory nadnerczy, nowotwór jajnika, nowotwór podwzgórza, nowotwór przysadki, poronienie, reakcja anafilaktyczna, torbiel jajnika, ultrasonografia, urofolitropina, wada wrodzona, wodobrzusze, wspomagany rozród, wysięk opłucnowy, zakrzep z zatorem, zakrzep żylny, zakrzepica, zapłodnienie in vitro, zespół hiperstymulacji jajników