wtórnie postępujące stwardnienie rozsiane
Wtórnie postępujące stwardnienie rozsiane (ang. secondary progressive multiple sclerosis, SPMS) jest formą stwardnienia rozsianego charakteryzującą się stopniowym i nieodwracalnym pogorszeniem stanu neurologicznego pacjenta, po wcześniejszym okresie rzutowo-remisyjnym. W tej fazie choroby dochodzi do postępującej neurodegeneracji z ograniczoną odpowiedzią na standardowe terapie immunomodulujące.
Przejście z fazy rzutowo-remisyjnej do wtórnie postępującej następuje u około 50-60% pacjentów w ciągu 15-20 lat od diagnozy. Kluczowym elementem patofizjologicznym w SPMS jest nasilenie procesów neurodegeneracyjnych przy jednoczesnym zmniejszeniu komponentu zapalnego. Obserwuje się postępujący zanik istoty szarej mózgu, zaawansowaną demielinizację i utratę aksonów.
Diagnostyka SPMS opiera się na obserwacji klinicznej – stopniowym pogarszaniu się sprawności neurologicznej utrzymującym się przez co najmniej 6-12 miesięcy, niezależnie od nakładających się rzutów. W badaniach obrazowych MRI obserwuje się zwiększoną atrofię mózgu, zwiększoną liczbę hiperintensywnych zmian w T2 oraz obecność tzw. „czarnych dziur” w obrazach T1-zależnych.
Leczenie SPMS stanowi wyzwanie terapeutyczne. Obecnie zarejestrowane dla tej postaci są: siponimod, kladrybina, okrelizumab oraz mitoksantron. Terapie te wykazują ograniczoną skuteczność w hamowaniu progresji niepełnosprawności. Istotnym elementem postępowania pozostaje leczenie objawowe i kompleksowa rehabilitacja neurologiczna.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Teriflunomide Glenmark 14 mg
Teriflunomide Glenmark w dawce 14 mg w postaci tabletek powlekanych jest wskazany do leczenia rzutowo-ustępującej postaci stwardnienia rozsianego (RRMS) u dorosłych oraz dzieci i młodzieży powyżej 10. roku życia. Preparat zawiera 14 mg substancji czynnej teriflunomidu oraz 72 mg laktozy jednowodnej jako substancji pomocniczej, co jest istotne w kontekście nietolerancji laktozy u pacjentów. Tabletki mają charakterystyczne oznakowanie („G” i „42”) i są przeznaczone wyłącznie do terapii RRMS, niezalecane w postaciach pierwotnie lub wtórnie postępujących bez rzutów. Wskazanie do terapii wymaga potwierdzenia diagnozy SM zgodnie z aktualnymi kryteriami oraz dokładnej oceny klinicznej pacjenta.
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Teriflunomid Adamed 14 mg
Teriflunomid, klasyfikowany jako selektywny lek immunosupresyjny (kod ATC: L04AA31), jest stosowany w terapii nawracającego stwardnienia rozsianego (RMS) w dawce 14 mg raz dziennie. Mechanizm działania polega na odwracalnym hamowaniu mitochondrialnej dehydrogenazy dihydroorotanowej (DHO-DH), co prowadzi do zahamowania syntezy pirymidyny de novo i ograniczenia proliferacji limfocytów. W badaniach klinicznych wykazano, że terapia powoduje umiarkowane zmniejszenie liczby limfocytów o mniej niż 0,3 x 10⁹/L w ciągu pierwszych 3 miesięcy, utrzymujące się przez cały czas leczenia. Teriflunomid nie wykazuje istotnego wpływu na odstęp QTcF (maksymalna różnica 3,45 ms, górna granica 90% CI 6,45 ms), natomiast wpływa na funkcję kanalików nerkowych, powodując spadek stężenia kwasu moczowego o 20-30% oraz fosforu o około 10% w surowicy, bez zmian w czynności kłębuszków nerkowych.
dehydrogenaza dihydroorotanowa, działanie immunomodulujące, fosfor w surowicy, kanalik nerkowy, kłębuszek nerkowy, kryteria McDonald, kwas moczowy, łańcuch oddechowy, lek immunosupresyjny, nawracające stwardnienie rozsiane, odstęp QTcF, profil bezpieczeństwa leku, repolaryzacja mięśnia sercowego, rzutowy przebieg choroby, selektywny lek immunosupresyjny, skala EDSS, stwardnienie rozsiane, stwardnienie rozsiane postępująco-rzutowe, stwardnienie rozsiane rzutowo-ustępujące, synteza pirymidyny, terapia modyfikująca przebieg choroby, teriflunomid, wtórnie postępujące stwardnienie rozsiane, wzmocnienie po gadolinie, zmniejszenie liczby limfocytów