Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Betaksolol

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania betaksololu

Betaksolol, jako selektywny antagonista receptorów beta-1-adrenergicznych, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas jego stosowania. Pomimo jego selektywności wobec receptorów beta-1, w większych dawkach może wykazywać działanie hamujące także na receptory beta-2-adrenergiczne, co wiąże się z koniecznością uwzględnienia dodatkowych ostrzeżeń i środków ostrożności.¹

Przerwanie leczenia

Nagłe odstawienie betaksololu może prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca. Zbyt szybkie przerwanie leczenia może spowodować ciężkie zaburzenia rytmu serca, zawał mięśnia sercowego lub nawet nagły zgon.^{1 2}

Dawkę betaksololu należy zmniejszać stopniowo, przez okres 1-2 tygodni. Jeżeli zachodzi konieczność, leczenie innym produktem przeciwdławicowym należy rozpocząć równocześnie ze zmniejszaniem dawki betaksololu, aby uniknąć zaostrzenia dławicy piersiowej.^{3 4}

Choroby układu oddechowego

Astma i przewlekła obturacyjna choroba płuc

U pacjentów z astmą lub przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP) betaksolol może być stosowany wyłącznie w przypadku łagodnych postaci tych chorób. Zaleca się stosowanie kardioselektywnych beta-adrenolityków w najmniejszych możliwych dawkach.^{5 6}

Przed oraz po rozpoczęciu leczenia beta-adrenolitykiem zaleca się przeprowadzenie badań czynności płuc. Jeśli podczas terapii wystąpi napad astmy, można zastosować leki pobudzające receptory beta-2, rozszerzające oskrzela.^{7 8}

Należy pamiętać, że po zastosowaniu niektórych leków beta-adrenolitycznych podawanych do oka zgłaszano reakcje ze strony układu oddechowego, w tym przypadki zgonu w wyniku skurczu oskrzeli u pacjentów z astmą.^{9 10}

Zaburzenia układu krążenia

Niewydolność serca

U pacjentów ze skompensowaną (wyrównaną) niewydolnością serca betaksolol można podawać w stopniowo zwiększanych dawkach. Leczenie należy rozpocząć od bardzo małych dawek. Pacjenci powinni znajdować się pod stałą obserwacją lekarza.^{11 12}

W przypadku wystąpienia pierwszych objawów niewydolności serca należy przerwać leczenie betaksololem.¹³

Bradykardia

Konieczne jest zmniejszenie dawki betaksololu, jeżeli częstość akcji serca w spoczynku jest mniejsza niż 50-55 uderzeń na minutę oraz jeśli wystąpią objawy bradykardii.^{14 15}

Blok przedsionkowo-komorowy I stopnia

Ze względu na ujemne dromotropowe działanie beta-adrenolityków, należy zachować ostrożność podczas stosowania betaksololu u pacjentów z blokiem przedsionkowo-komorowym I stopnia.^{16 17}

Dławica Prinzmetala

Leki beta-adrenolityczne mogą zwiększyć częstość i czas trwania napadów u pacjentów z dławicą Prinzmetala. W postaciach łagodnych i mieszanych można stosować kardioselektywne beta-adrenolityki, pod warunkiem, że jednocześnie stosuje się lek rozszerzający naczynia krwionośne.^{18 19}

Zaburzenia tętnic obwodowych

Stosowanie beta-adrenolityków u pacjentów z zaburzeniami tętnic obwodowych (zespół lub choroba Raynauda, zapalenie tętnic lub przewlekłe niedokrwienie kończyn dolnych) może prowadzić do nasilenia objawów.^{20 21}

U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami krążenia obwodowego (tj. ciężkimi postaciami choroby Raynauda lub zespołem Raynauda) należy zachować szczególną ostrożność.^{22 23}

Szczególne grupy pacjentów

Guz chromochłonny nadnerczy

Stosowanie beta-adrenolityków w leczeniu wtórnego nadciśnienia tętniczego spowodowanego leczeniem guza chromochłonnego nadnerczy wymaga bardzo dokładnego monitorowania ciśnienia tętniczego pacjenta.^{24 25}

Dzieci i młodzież

Nie ustalono dotąd bezpieczeństwa stosowania i skuteczności betaksololu u dzieci i młodzieży, dlatego nie zaleca się stosowania betaksololu w tych grupach wiekowych. U dzieci hipoglikemiczne działanie beta-adrenolityków może wystąpić szybciej, co prowadzi do zwiększonego ryzyka wystąpienia drgawek w tej grupie wiekowej.^{26 27}

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku leczenie należy rozpoczynać od małych dawek i bardzo dokładnie kontrolować stan kliniczny pacjenta.^{28 29}

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkowanie należy dostosować do stężenia kreatyniny we krwi lub do klirensu kreatyniny.^{30 31}

Pacjenci z cukrzycą

Beta-adrenolityki mogą maskować niektóre objawy hipoglikemii, szczególnie tachykardię, kołatanie serca i pocenie się. Pacjenci powinni być poinformowani o konieczności częstszego kontrolowania stężenia glukozy we krwi, szczególnie na początku leczenia.^{32 33}

Pacjenci z łuszczycą

Należy dokładnie rozważyć korzyści z zastosowania beta-adrenolityków u pacjentów z łuszczycą lub z łuszczycą w wywiadzie rodzinnym, ponieważ donoszono o nasileniu objawów łuszczycy u pacjentów leczonych beta-adrenolitykami.^{34 35}

Inne specjalne ostrzeżenia

Reakcje alergiczne

U pacjentów podatnych na występowanie ciężkich reakcji anafilaktycznych, niezależnie od przyczyny, szczególnie po podaniu środków kontrastowych zawierających jod lub floktafeniny, lub u pacjentów poddawanych leczeniu odczulającemu, leczenie beta-adrenolitykiem może prowadzić do zaostrzenia reakcji alergicznej i oporności na działanie adrenaliny, podawanej w zwykle stosowanych dawkach.^{36 37}

Znieczulenie ogólne

Beta-adrenolityki osłabiają odruchową tachykardię i zwiększają ryzyko niedociśnienia. Kontynuacja leczenia beta-adrenolitykiem zmniejsza częstość występowania arytmii, niedokrwienia mięśnia sercowego oraz przełomu nadciśnieniowego. Anestezjolog musi zostać poinformowany, że pacjent jest leczony beta-adrenolitykiem.^{38 39}

Jeżeli konieczne jest przerwanie leczenia, to uznaje się, że 48 godzin jest wystarczającym okresem na uzyskanie prawidłowej wrażliwości na aminy katecholowe.^{40 41}

W niektórych przypadkach nie należy przerywać leczenia beta-adrenolitykiem:

• u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca, ze względu na ryzyko związane z nagłym przerwaniem stosowania beta-adrenolityku, zalecane jest kontynuowanie leczenia aż do czasu operacji^{42 43}
• w nagłych wypadkach lub gdy przerwanie leczenia jest niemożliwe, pacjentów należy chronić przed nadmiernymi reakcjami przywspółczulnymi za pomocą odpowiedniej premedykacji atropiną, w powtarzanych dawkach w razie konieczności^{44 45}
• należy wziąć pod uwagę ryzyko wystąpienia reakcji anafilaktycznych^{46 47}

Zastosowanie okulistyczne

Blokada beta-adrenergiczna zmniejsza ciśnienie wewnątrzgałkowe i może mieć wpływ na niewłaściwy wynik testu na wykrycie jaskry. Należy poinformować lekarza okulistę o tym, że pacjent jest leczony betaksololem. Należy monitorować pacjentów, u których zastosowano leczenie ogólnoustrojowe i miejscowe, w postaci kropli do oczu, lekami hamującymi receptory beta-adrenergiczne, ze względu na możliwość sumowania się działania poszczególnych produktów.^{48 49}

U pacjentów z jaskrą z zamkniętym kątem przesączania, bezpośrednim celem leczenia jest ponowne otwarcie kąta poprzez zwężenie źrenicy za pomocą odpowiedniego środka miotycznego. Betaksolol wywiera niewielkie lub nie wywiera wcale działania na źrenicę, dlatego w przypadku stosowania u tych pacjentów nie należy go stosować w monoterapii.^{50 51}

Inne ostrzeżenia

Betaksolol może maskować objawy sercowo-naczyniowe nadczynności tarczycy.^{52 53}

U pacjentów z miastenią, beta-adrenolityki mogą przyczynić się do osłabienia mięśni, typowego dla niektórych objawów związanych z tą chorobą (podwójne widzenie, opadanie powieki, ogólne osłabienie).^{54 55}

Po zabiegach trabekulektomii zgłaszano przypadki odwarstwienia naczyniówki podczas stosowania produktów leczniczych hamujących wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego (np. tymololu, acetazolamidu).^{56 57}