pseudopemfigoid spojówki
Pseudopemfigoid spojówki (pseudopemphigoid conjunctivae) to schorzenie o charakterze bliznowaciejącym, klinicznie przypominające pemfigoid oczny, ale wywołane przez działanie czynników zewnętrznych, najczęściej długotrwałe stosowanie leków miejscowych. W przeciwieństwie do prawdziwego pemfigoidu, który jest chorobą autoimmunologiczną, pseudopemfigoid ma charakter jatrogenny.
Główną przyczyną pseudopemfigoidu spojówki jest przewlekłe stosowanie kropli ocznych zawierających środki konserwujące (szczególnie chlorek benzalkonium), beta-blokery, inhibitory anhydrazy węglanowej lub leki przeciwjaskrowe. Objawy obejmują postępujące bliznowacenie spojówki, skrócenie załamków spojówkowych, symblepharaon (zrosty między spojówką gałkową a powiekową), oraz stopniowe pogarszanie się funkcji gruczołów Meiboma.
Diagnostyka różnicowa pseudopemfigoidu obejmuje pemfigoid oczny, zespół Stevensa-Johnsona, trachomę oraz inne przewlekłe stany zapalne spojówek. Kluczowe znaczenie ma wywiad dotyczący stosowanych leków oraz badanie immunohistochemiczne, które w przypadku pseudopemfigoidu nie wykazuje typowych dla pemfigoidu autoprzeciwciał przeciwko błonie podstawnej.
Leczenie polega przede wszystkim na eliminacji czynnika wywołującego, zamianie leków na preparaty bez konserwantów oraz stosowaniu sztucznych łez. W zaawansowanych przypadkach konieczne może być zastosowanie miejscowych lub ogólnych glikokortykosteroidów, a nawet interwencja chirurgiczna. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania nieodwracalnym zmianom w obrębie powierzchni oka.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Latadrop 50 mcg/ml
Lek Latadrop zawierający latanoprost w stężeniu 50 mikrogramów/ml wykazuje szeroki profil działań niepożądanych, głównie dotyczących narządu wzroku. Najczęściej obserwuje się zwiększenie pigmentacji tęczówki (33% pacjentów w badaniu 5-letnim), przekrwienie spojówek, podrażnienie oka oraz zmiany w wyglądzie rzęs, występujące u ≥1/10 pacjentów. Często (≥1/100 do <1/10) pojawiają się punktowate zapalenie rogówki, zapalenie powiek, ból oka, światłowstręt i zapalenie spojówek. Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) mogą wystąpić obrzęk powiek, suchość oka, zapalenie rogówki, nieostre widzenie, obrzęk plamki (w tym torbielowaty) oraz zapalenie błony naczyniowej oka. Rzadko i bardzo rzadko obserwuje się poważniejsze zmiany, takie jak zapalenie tęczówki, erozje rogówki, zmiany kierunku wyrastania rzęs, torbiele tęczówki, reakcje skórne powiek czy pogłębienie bruzdy powieki. Dodatkowo, u pacjentów z uszkodzoną rogówką zgłaszano bardzo rzadkie przypadki zwapnienia rogówki.
astma, ból w klatce piersiowej, dławica piersiowa, duszność, dwurzędność rzęs, erozja rogówki, latanoprost, narząd wzroku, niestabilna dławica piersiowa, obrzęk plamki, obrzęk rogówki, opryszczkowe zapalenie rogówki, ostrość widzenia, pigmentacja tęczówki, produkt leczniczy, przekrwienie spojówki, pseudopemfigoid spojówki, substancja czynna, światłowstręt, terapia oftalmologiczna, torbiel tęczówki, torbielowaty obrzęk plamki, zaburzenia układu oddechowego, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie powiek, zapalenie rogówki punktowate, zapalenie spojówki, zapalenie tęczówki, zwapnienie rogówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Tilaprox (50 mcg + 5 mg)/ml
Tilaprox to preparat złożony zawierający latanoprost (50 µg/ml) oraz tymolol maleinian (odpowiadający 5 mg tymololu/ml). Latanoprost wywołuje głównie działania niepożądane o charakterze okulistycznym, z których najistotniejszym jest trwałe zwiększenie pigmentacji tęczówki, obserwowane u 16-20% pacjentów w badaniach klinicznych oraz u 33% w 5-letnim badaniu. Inne często występujące objawy to podrażnienie oczu, ból oczu, przekrwienie, zapalenie spojówek i powiek, a także zmiany w obrębie rzęs (zwiększenie długości, grubości, pigmentacji oraz ilości) oraz trichiasis. Tymolol, jako beta-adrenolityk, może powodować zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe działania niepożądane, w tym poważne zaburzenia sercowo-naczyniowe (bradykardia, arytmia, zastoinowa niewydolność serca, blok przedsionkowo-komorowy, zatrzymanie czynności serca) oraz skurcz oskrzeli, szczególnie u pacjentów z chorobami układu oddechowego. Dodatkowo mogą wystąpić reakcje alergiczne, takie jak obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka i reakcje anafilaktyczne.
arytmia, beta-adrenolityk, blok przedsionkowo-komorowy, bradykardia, hipoglikemia, latanoprost, miastenia, nadżerka rogówki, niedociśnienie, niedokrwienie mózgu, niestabilna dławica piersiowa, objaw Raynauda, obrzęk naczynioruchowy, obrzęk okołooczodołowy, obrzęk plamki, odwarstwienie naczyniówki, opryszczkowe zapalenie rogówki, parestezje, pigmentacja tęczówki, podwójne widzenie, pseudopemfigoid spojówki, punktowe zapalenie rogówki, reakcja anafilaktyczna, skurcz oskrzeli, światłowstręt, torbielowaty obrzęk plamki, trichiasis, tymololu maleinian, wysypka łuszczycopodobna, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie powiek, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zastoinowa niewydolność serca, zmniejszenie wrażliwości rogówki, zwapnienie rogówki - Leksykon substancji czynnych
Latanoprost – Działania niepożądane
Latanoprost, analog prostaglandyn stosowany w terapii jaskry i nadciśnienia ocznego, charakteryzuje się specyficznym profilem działań niepożądanych, głównie okulistycznych. Najczęstszym i najbardziej charakterystycznym efektem jest trwała zmiana pigmentacji tęczówki, obserwowana u 33% pacjentów w badaniu pięcioletnim, co wynika ze zwiększonej zawartości melaniny w melanocytach zrębu tęczówki. Działania niepożądane o częstości bardzo częstej (≥1/10) obejmują również przekrwienie spojówek, podrażnienie oka (pieczenie, świąd, kłucie, uczucie ciała obcego) oraz zmiany w wyglądzie rzęs (wydłużenie, pogrubienie, ciemnienie, zwiększenie liczby). Częstość występowania innych działań, takich jak punkcikowate zapalenie rogówki, zapalenie brzegów powiek czy ból oka, mieści się w zakresie ≥1/100 do <1/10, a rzadziej obserwuje się obrzęk powiek, suchość oka, zapalenie rogówki czy obrzęk plamki, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka (≥1/1000 do <1/100). Bardzo rzadkie działania (≥1/10 000 do <1/1000) to m.in. zapalenie tęczówki, trichiasis czy torbiel tęczówki. Długotrwałe stosowanie może wiązać się z ryzykiem zwapnienia rogówki u pacjentów z uszkodzeniem rogówki, zwłaszcza przy stosowaniu kropli zawierających fosforany.
afakia, analog prostaglandyny, beta-adrenolityk, distichiasis, dławica piersiowa, erozja rogówki, jaskra, latanoprost, melanocyt, nadciśnienie oczne, niestabilna dławica piersiowa, obrzęk plamki, obrzęk rogówki, opryszczkowe zapalenie rogówki, pigmentacja tęczówki, przekrwienie spojówki, pseudofakia, pseudopemfigoid spojówki, punkcikowate zapalenie rogówki, światłowstręt, tęczówka, torbiel tęczówki, trichiasis, tymolol, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie brzegu powieki, zapalenie nosogardzieli, zapalenie spojówki, zapalenie tęczówki - Leksykon leków
Działania niepożądane – Akistan 50 mcg/ml
Latanoprost, substancja czynna leku Akistan, wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, głównie okulistycznych, z których najczęstszym jest zwiększenie pigmentacji tęczówki, obserwowane u około 33% pacjentów w 5-letnich badaniach. Działania te mają zazwyczaj charakter przemijający i pojawiają się bezpośrednio po aplikacji. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikuje się od bardzo częstych (≥ 1/10) do bardzo rzadkich (< 1/10 000). Do często obserwowanych należą przekrwienie spojówek, podrażnienie oka, zmiany w wyglądzie rzęs (wydłużenie, pogrubienie, ciemnienie), a także niezbyt często występujące punkcikowate ubytki nabłonka rogówki, zapalenie brzegów powiek, ból oka, obrzęk powiek, zespół suchego oka, zapalenie rogówki i niewyraźne widzenie. Rzadziej notuje się zapalenie tęczówki lub błony naczyniowej, obrzęk plamki żółtej oraz zmiany kierunku wyrastania rzęs.
astma, distichiasis, dławica piersiowa, kołatanie serca, latanoprost, niewyraźne widzenie, obrzęk okołooczodołowy, obrzęk plamki żółtej, obrzęk powieki, opryszczkowe zapalenie rogówki, pigmentacja tęczówki, przekrwienie spojówki, pseudopemfigoid spojówki, światłowstręt, torbiel tęczówki, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie brzegu powieki, zapalenie nosa i gardła, zapalenie rogówki, zapalenie spojówki, zapalenie tęczówki, zespół suchego oka - Leksykon leków
Działania niepożądane – Latanoprost Horus Pharma 50 mcg/ml
Latanoprost Horus Pharma wykazuje profil bezpieczeństwa typowy dla analogów prostaglandyn, z dominującymi działaniami niepożądanymi dotyczącymi narządu wzroku. Najczęstszym i najbardziej charakterystycznym efektem jest trwałe zwiększenie pigmentacji tęczówki, obserwowane u 33% pacjentów w 5-letnim badaniu, co wiąże się z kumulacją melaniny. Inne często występujące działania obejmują łagodne do umiarkowanego stopnia przekrwienie spojówki, podrażnienie oka (uczucie pieczenia, swędzenia, kłucia) oraz zmiany w obrębie rzęs i włosów meszkowych (wydłużenie, pogrubienie, zwiększenie pigmentacji). Rzadziej obserwuje się obrzęk plamki, w tym torbielowaty obrzęk plamki, zapalenie błony naczyniowej, zapalenie rogówki, a także zmiany kierunku wzrostu rzęs i distichiasis. Bardzo rzadkie, ale istotne powikłania to zwapnienie rogówki u pacjentów ze znacznym uszkodzeniem tego narządu, szczególnie przy stosowaniu kropli zawierających fosforany. Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży jest zbliżony do dorosłych, z częstszym występowaniem zapalenia nosogardzieli i gorączki.
distichiasis, dławica piersiowa, latanoprost, nadżerka rogówki, nieostre widzenie, niestabilna dławica piersiowa, obrzęk oczodołu, obrzęk plamki, obrzęk powiek, opryszczkowe zapalenie rogówki, pigmentacja tęczówki, przekrwienie spojówki, pseudopemfigoid spojówki, suchość oka, światłowstręt, torbiel tęczówki, torbielowaty obrzęk plamki, zaostrzenie astmy oskrzelowej, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie brzegów powiek, zapalenie nosogardzieli, zapalenie rogówki, zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki, zwapnienie rogówki