Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu leczniczego Oritop

Stosowanie topiramatu wymaga zachowania szczególnej ostrożności oraz znajomości potencjalnych zagrożeń związanych z jego stosowaniem. Lekarz przepisujący Oritop powinien być świadomy szeregu specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności, które są niezbędne do bezpiecznego prowadzenia terapii tym lekiem.¹

Odstawianie leku i kontrola napadów padaczkowych

W przypadkach, gdy z przyczyn medycznych konieczne jest szybkie odstawienie topiramatu, należy zapewnić pacjentowi odpowiednią obserwację. Nagłe przerwanie leczenia może prowadzić do pogorszenia stanu klinicznego.²

Należy pamiętać, że po podaniu topiramatu może wystąpić zwiększenie częstości napadów padaczkowych lub pojawienie się nowych rodzajów napadów. Zjawisko to może wynikać z kilku czynników: zbyt wysokiego dawkowania, zmniejszenia stężenia we krwi jednocześnie stosowanych leków przeciwpadaczkowych, progresji choroby podstawowej lub paradoksalnego efektu leku.³

Nawodnienie organizmu

Podczas terapii topiramatem kluczowe znaczenie ma zapewnienie odpowiedniego nawodnienia organizmu. Prawidłowe nawodnienie zmniejsza ryzyko powstawania kamicy nerkowej, do której predysponuje stosowanie topiramatu. Dodatkowo, właściwe nawodnienie przed i w trakcie wysiłku fizycznego oraz przebywania w wysokiej temperaturze otoczenia może istotnie obniżyć ryzyko działań niepożądanych związanych z przegrzaniem organizmu.⁴

Stosowanie u kobiet w wieku rozrodczym i program zapobiegania ciąży

Topiramat podawany w okresie ciąży wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych wad wrodzonych oraz zahamowania wzrostu płodu. Istnieją dane sugerujące zwiększone ryzyko zaburzeń neurorozwojowych u dzieci narażonych na działanie topiramatu w życiu płodowym, choć inne badania nie potwierdzają takiego związku.⁵

Postępowanie u kobiet w wieku rozrodczym

Przed rozpoczęciem leczenia topiramatem u kobiet w wieku rozrodczym należy:⁶

• Wykonać test ciążowy
• Szczegółowo poinformować pacjentkę o ryzyku stosowania topiramatu w czasie ciąży
• Upewnić się, że pacjentka rozumie przedstawione informacje
• Omówić konieczność konsultacji specjalistycznej w przypadku planowania ciąży w celu rozważenia alternatywnych metod leczenia
• Podkreślić konieczność niezwłocznego kontaktu ze specjalistą w przypadku zajścia w ciążę lub podejrzenia ciąży

Wszystkie kobiety w wieku rozrodczym stosujące topiramat powinny otrzymać poradnik dla pacjentki oraz kartę pacjenta dołączoną do opakowania produktu leczniczego Oritop.⁷

Postępowanie u dziewczynek

Lekarze przepisujący topiramat dziewczynkom muszą upewnić się, że ich rodzice/opiekunowie rozumieją konieczność kontaktu ze specjalistą w przypadku wystąpienia pierwszej miesiączki. W takiej sytuacji należy przekazać pacjentce i jej rodzicom/opiekunom pełną informację o ryzyku związanym z ekspozycją na topiramat w życiu płodowym oraz o konieczności zastosowania skutecznej antykoncepcji. Należy także ponownie ocenić zasadność kontynuacji leczenia topiramatem i rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne.⁸

Działania niepożądane szczególnego zainteresowania

Oligohydroza

Topiramat może powodować oligohydrozę (zmniejszone wydzielanie potu). To zaburzenie, wraz z hipertermią (podwyższeniem temperatury ciała), występuje szczególnie często u małych dzieci narażonych na wysoką temperaturę otoczenia.⁹

Zaburzenia nastroju i tendencje samobójcze

Podczas stosowania topiramatu obserwuje się zwiększoną częstość występowania zaburzeń nastroju i depresji.¹⁰

Metaanaliza randomizowanych badań klinicznych z kontrolą placebo wykazała niewielkie zwiększenie ryzyka zachowań i myśli samobójczych u pacjentów przyjmujących leki przeciwpadaczkowe, w tym topiramat. Mechanizm tego zjawiska nie jest znany. W badaniach klinicznych z podwójną ślepą próbą zdarzenia samobójcze (myśli samobójcze, próby samobójcze i dokonane samobójstwa) występowały z częstością 0,5% u pacjentów leczonych topiramatem, co było prawie trzykrotnie wyższe niż w grupie placebo (0,2%).¹¹

Należy systematycznie obserwować pacjentów pod kątem wystąpienia myśli lub objawów zachowań samobójczych. W przypadku ich stwierdzenia należy rozważyć wdrożenie odpowiedniego leczenia. Pacjentów i ich opiekunów należy poinformować o konieczności niezwłocznego zasięgnięcia porady lekarskiej w razie wystąpienia myśli lub zachowań samobójczych.¹²

Ciężkie reakcje skórne

U pacjentów otrzymujących topiramat zgłaszano ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona (SJS) i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN). Pacjentów należy poinformować o objawach tych poważnych powikłań skórnych. W przypadku podejrzenia SJS lub TEN konieczne jest natychmiastowe przerwanie stosowania produktu leczniczego Oritop.¹³

Kamica nerkowa

U niektórych pacjentów, szczególnie tych z predyspozycją, topiramat może zwiększać ryzyko powstawania kamieni nerkowych i związanych z tym objawów, jak kolka nerkowa i bóle w okolicy lędźwiowej lub boku. Do czynników ryzyka kamicy nerkowej należą:

• Wcześniejsze występowanie kamieni nerkowych
• Przypadki kamicy nerkowej w wywiadzie rodzinnym
• Nadmierne wydalanie wapnia z moczem

Należy jednak podkreślić, że żaden z tych czynników nie pozwala jednoznacznie przewidzieć wystąpienia kamicy nerkowej w trakcie leczenia topiramatem. Ryzyko może być dodatkowo zwiększone u pacjentów stosujących równocześnie inne produkty lecznicze sprzyjające powstawaniu kamieni nerkowych.¹⁴

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (CLCR ≤70 mL/min) topiramat należy stosować ze szczególną ostrożnością ze względu na zmniejszony klirens osoczowy i nerkowy leku.¹⁵

Zaburzenia czynności wątroby

Podobnie, ostrożność zalecana jest u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, ponieważ może u nich dochodzić do zmniejszenia klirensu topiramatu.¹⁶

Zaburzenia okulistyczne

U pacjentów przyjmujących topiramat zgłaszano występowanie zespołu ostrej krótkowzroczności i wtórnej jaskry z zamkniętym kątem przesączania. Objawy tego zespołu obejmują:

• Nagłe zmniejszenie ostrości widzenia
• Ból gałki ocznej
• Krótkowzroczność
• Rozszerzenie źrenic
• Spłycenie przedniej komory oka
• Przekrwienie gałki ocznej (zaczerwienienie)
• Odwarstwienia naczyniówki
• Odwarstwienia nabłonka barwnikowego siatkówki
• Zmiany dotyczące plamki żółtej (macular striae)
• Podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe

Zespołowi może towarzyszyć wysięk nadrzęskowy (nad ciałkiem rzęskowym) powodujący przesunięcie do przodu soczewki i tęczówki, z wtórnym zamknięciem kąta przesączania. Objawy najczęściej pojawiają się w ciągu 1 miesiąca od rozpoczęcia leczenia. W przeciwieństwie do pierwotnej jaskry z wąskim kątem przesączania, wtórna jaskra związana z topiramatem może wystąpić zarówno u dzieci, jak i u dorosłych.¹⁷

Leczenie wymaga jak najszybszego przerwania podawania topiramatu i wdrożenia interwencji zmierzających do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego. Nieleczone podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, niezależnie od etiologii, może prowadzić do poważnych następstw, włącznie z całkowitą utratą wzroku.¹⁸

Dodatkowo, u pacjentów otrzymujących topiramat zgłaszano zaburzenia pola widzenia niezależne od zwiększonego ciśnienia wewnątrzgałkowego. Przed rozpoczęciem terapii należy ustalić, czy pacjenci z przebytymi zaburzeniami oka mogą być leczeni topiramatem. Jeśli w trakcie leczenia wystąpią zaburzenia pola widzenia, należy rozważyć przerwanie terapii.¹⁹

Kwasica metaboliczna i jej następstwa

Podczas leczenia topiramatem może wystąpić hiperchloremiczna kwasica metaboliczna z prawidłową luką anionową, objawiająca się zmniejszeniem stężenia wodorowęglanów w surowicy poniżej dolnej granicy normy, przy braku zasadowicy oddechowej. To zaburzenie wynika z hamującego działania topiramatu na aktywność anhydrazy węglanowej w nerkach.²⁰

Zmniejszenie stężenia wodorowęglanów może wystąpić zarówno na początku leczenia, jak i w jego późniejszym okresie. Zazwyczaj ma ono charakter łagodny do umiarkowanego – średnio wynosi 4 mmol/L po dawkach topiramatu wynoszących 100 mg na dobę lub większych u dorosłych oraz około 6 mg/kg masy ciała na dobę u dzieci. Rzadko obserwuje się spadek stężenia wodorowęglanów poniżej 10 mmol/L.²¹

Ryzyko wystąpienia kwasicy metabolicznej mogą zwiększać współistniejące stany chorobowe i procedury lecznicze, takie jak:²²

• Choroby nerek
• Ciężkie zaburzenia oddechowe
• Stan padaczkowy
• Biegunka
• Zabiegi chirurgiczne
• Dieta ketogenna
• Niektóre produkty lecznicze

Następstwa kwasicy metabolicznej

Przewlekła, nieleczona kwasica metaboliczna wiąże się z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi:²³

• Zwiększone ryzyko kamicy nerkowej
• Ryzyko nefrokalcynozy
• Potencjalne ryzyko rozwoju osteopenii
• U dzieci – możliwe spowolnienie tempa wzrostu

Należy zauważyć, że wpływ topiramatu na wzrost i rozwój kośćca nie został systematycznie zbadany ani w populacji pediatrycznej, ani u dorosłych, choć u dzieci i młodzieży w wieku 6-15 lat przeprowadzono roczne badanie otwarte.²⁴

Monitorowanie i postępowanie

Ze względu na ryzyko kwasicy metabolicznej, podczas leczenia topiramatem zaleca się odpowiednią ocenę kliniczną obejmującą pomiar stężenia wodorowęglanów w surowicy. Jest to szczególnie istotne u pacjentów ze stanami predysponującymi do rozwoju kwasicy. W przypadku wystąpienia objawów klinicznych kwasicy metabolicznej, takich jak oddech Kussmaula, duszności, jadłowstręt, nudności, wymioty, nadmierne zmęczenie, tachykardia czy arytmia, zaleca się oznaczenie stężenia wodorowęglanów.²⁵

Jeśli dojdzie do wystąpienia i utrzymywania się kwasicy metabolicznej, lekarz powinien rozważyć zmniejszenie dawki topiramatu lub jego odstawienie, które powinno być prowadzone poprzez stopniowe zmniejszanie dawek.²⁶

Topiramat należy stosować z ostrożnością u pacjentów z jednostkami chorobowymi lub leczonych terapiami, które stanowią czynnik ryzyka dla wystąpienia kwasicy metabolicznej.²⁷

Wpływ na funkcje poznawcze

Zaburzenia funkcji poznawczych w padaczce mogą mieć różnorodne przyczyny, zależne od etiologii schorzenia, rodzaju padaczki oraz zastosowanego leczenia. W piśmiennictwie medycznym raportowano zaburzenia funkcji poznawczych u dorosłych leczonych topiramatem, które wymagały zmniejszenia dawki lub całkowitego przerwania leczenia. Badania dotyczące wpływu topiramatu na funkcje poznawcze u dzieci są nadal niewystarczające i wymagają dalszych analiz.²⁸

Hiperamonemia i encefalopatia

Podczas leczenia topiramatem zgłaszano przypadki hiperamonemii z encefalopatią lub bez encefalopatii. Ryzyko wystąpienia hiperamonemii jest zależne od dawki topiramatu. Częściej obserwowano ją, gdy topiramat stosowano jednocześnie z kwasem walproinowym.²⁹

U pacjentów, u których wystąpi niewyjaśniony letarg lub zmiany stanu psychicznego związane z monoterapią lub terapią skojarzoną topiramatem, należy rozważyć możliwość wystąpienia encefalopatii związanej z hiperamonemią. W takich przypadkach zaleca się oznaczenie stężenia amoniaku we krwi.³⁰

Uzupełnianie substancji odżywczych

U części pacjentów leczonych topiramatem może wystąpić utrata masy ciała. Zaleca się systematyczne monitorowanie masy ciała pacjentów przyjmujących ten lek. W przypadku stwierdzenia spadku masy ciała należy rozważyć zwiększenie ilości spożywanego pokarmu lub zastosowanie diety uzupełniającej.³¹

Substancje pomocnicze

Produkt leczniczy Oritop zawiera laktozę. Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni przyjmować tego leku.³²

Oritop zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, więc uznaje się go za produkt „wolny od sodu”.³³

Uwaga: Pojemnik na tabletki zawiera saszetkę osuszającą, której nie wolno połykać.³⁴

Zawartość laktozy w poszczególnych dawkach

³⁵