Właściwości farmakokinetyczne kwasu ursodeoksycholowego

Właściwości farmakokinetyczne leku Ursocam (250 mg tabletki) zawierającego jako substancję czynną kwas ursodeoksycholowy charakteryzują się specyficznym profilem wchłaniania, metabolizmu i wydalania. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis poszczególnych etapów procesu farmakokinetycznego tego związku.¹

Wchłanianie

Po podaniu doustnym kwas ursodeoksycholowy charakteryzuje się szybkim wchłanianiem, które zachodzi głównie w dwóch odcinkach przewodu pokarmowego: w jelicie czczym oraz górnym odcinku jelita krętego poprzez mechanizm transportu biernego. Dodatkowo w dystalnym odcinku jelita krętego zachodzi absorpcja przy udziale transportu czynnego. Całkowita biodostępność leku jest znacząca – wchłonięciu ulega od 60% do 80% podanej dawki.²

Metabolizm

Metabolizm kwasu ursodeoksycholowego odbywa się głównie w wątrobie i charakteryzuje się kilkoma istotnymi procesami:

• Sprzęganie w wątrobie – wchłonięty kwas ursodeoksycholowy ulega niemal całkowitemu sprzęganiu z aminokwasami: glicyną i tauryną, a następnie powstałe związki są wydzielane do żółci.³
• Efekt pierwszego przejścia – około 60% kwasu ursodeoksycholowego podlega metabolizmowi już podczas pierwszego przejścia przez wątrobę, co wpływa na jego biodostępność systemową.⁴
• Metabolizm jelitowy – część kwasu ursodeoksycholowego jest rozkładana przez florę bakteryjną jelit do metabolitów: kwasu 7-ketolitocholowego oraz kwasu litocholowego.⁵

Charakterystyka metabolitów

Szczególną uwagę należy zwrócić na kwas litocholowy, który jest jednym z metabolitów kwasu ursodeoksycholowego. Jest to związek o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym, powodujący uszkodzenia miąższu wątroby u różnych gatunków zwierząt. U ludzi mechanizmy ochronne zapewniają bezpieczeństwo stosowania kwasu ursodeoksycholowego, ponieważ:⁶

1. Wchłanianiu ulega jedynie bardzo mała ilość kwasu litocholowego.
2. Wchłonięty kwas litocholowy podlega procesom detoksykacji w wątrobie poprzez siarkowanie.
3. Po detoksykacji kwas litocholowy jest wydzielany do żółci.
4. Ostatecznie metabolit ten jest wydalany z organizmu wraz z kałem.

Powyższy proces zabezpiecza organizm przed potencjalnym toksycznym działaniem tego metabolitu.⁷

Eliminacja

Okres biologicznego półtrwania kwasu ursodeoksycholowego mieści się w zakresie od 3,5 do 5,8 dni. Ten relatywnie długi okres półtrwania wpływa na czas utrzymywania się stężenia terapeutycznego substancji w organizmie i determinuje schemat dawkowania leku.⁸

Krążenie wątrobowo-jelitowe

Na podstawie przedstawionych danych farmakokinetycznych można zauważyć, że kwas ursodeoksycholowy podlega rozbudowanemu krążeniu wątrobowo-jelitowemu. Po wchłonięciu w jelitach kwas trafia do wątroby, gdzie jest metabolizowany, następnie wydzielany z żółcią do jelit, gdzie częściowo może ulec ponownemu wchłonięciu i ponownie trafić do wątroby. Cykl ten odgrywa istotną rolę w terapeutycznym działaniu leku, zwłaszcza w przypadku chorób dróg żółciowych i wątroby.⁹