płyn w worku osierdziowym

Płyn w worku osierdziowym (wysięk osierdziowy) to stan patologiczny polegający na nadmiernym gromadzeniu się płynu pomiędzy dwoma warstwami osierdzia. W warunkach fizjologicznych w jamie osierdziowej znajduje się 15-50 ml przejrzystego płynu surowiczego, który umożliwia płynną pracę serca. Zwiększenie tej objętości może prowadzić do poważnych zaburzeń hemodynamicznych.

Przyczyną gromadzenia się płynu w worku osierdziowym mogą być: infekcje wirusowe, bakteryjne lub grzybicze, choroby autoimmunologiczne (toczeń rumieniowaty układowy, reumatoidalne zapalenie stawów), nowotwory, urazy klatki piersiowej, zawał serca, niewydolność nerek z mocznicą oraz reakcje polekowe. Gromadzenie się płynu może przebiegać powoli (przewlekłe) lub szybko (ostre), co ma istotne znaczenie kliniczne.

Objawy kliniczne zależą od ilości płynu oraz szybkości jego gromadzenia. Typowe objawy to: duszność, ból w klatce piersiowej, tachykardia, spadek ciśnienia tętniczego, a w przypadku tamponady serca – tętno paradoksalne (spadek ciśnienia tętniczego podczas wdechu), poszerzenie żył szyjnych oraz ściszenie tonów serca. W badaniach obrazowych (USG, RTG, CT, MRI) widoczne jest poszerzenie sylwetki serca.

Diagnostyka płynu w worku osierdziowym obejmuje badanie echokardiograficzne, które pozwala ocenić ilość płynu i jego wpływ na pracę serca. W wybranych przypadkach wykonuje się nakłucie worka osierdziowego (perikardiocentezę) w celu pobrania płynu do badań laboratoryjnych i odciążenia serca. Badanie płynu (cytologia, posiewy, markery biochemiczne) może pomóc ustalić przyczynę wysięku.

Leczenie zależy od etiologii i nasilenia objawów. W przypadku tamponady serca konieczne jest pilne odbarczenie przez perikardiocentezę. W pozostałych przypadkach leczenie ukierunkowane jest na przyczynę: antybiotykoterapia przy infekcjach, leki przeciwzapalne przy zapaleniach, leczenie onkologiczne przy nowotworach. W przypadkach nawracających wysięków rozważa się wykonanie okienka osierdziowego (perikardiotomia) lub perikardiektomii (usunięcie części osierdzia).

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl