Właściwości farmakokinetyczne kwasu ursodeoksycholowego

Kwas ursodeoksycholowy podawany w formie doustnej kapsułek twardych wykazuje charakterystyczny profil farmakokinetyczny, który warunkuje jego działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych leku Proursan 250 mg z uwzględnieniem procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz wydalania.¹

Wchłanianie

Po podaniu doustnym, kwas ursodeoksycholowy charakteryzuje się szybkim wchłanianiem, które odbywa się w różnych odcinkach przewodu pokarmowego z wykorzystaniem dwóch mechanizmów transportu:

• W jelicie czczym i górnym odcinku jelita krętego – poprzez transport bierny
• W dystalnym odcinku jelita krętego – poprzez transport czynny

Biodostępność leku jest wysoka, gdyż wchłonięciu ulega 60-80% podanej dawki.²

Dystrybucja i metabolizm pierwszego przejścia

Po wchłonięciu, kwas ursodeoksycholowy podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia w wątrobie. Około 60% substancji aktywnej jest metabolizowane już podczas pierwszego przejścia przez wątrobę, co wpływa na jego biodostępność systemową.³

Wchłonięty kwas ursodeoksycholowy jest niemal w całości sprzęgany w wątrobie z aminokwasami – glicyną i tauryną, tworząc odpowiednie koniugaty. Powstałe w ten sposób związki są następnie wydzielane do żółci, gdzie realizują swoje działanie terapeutyczne.⁴

Kumulacja w żółci i wpływ na skład kwasów żółciowych

Istotną właściwością farmakokinetyczną kwasu ursodeoksycholowego jest jego zdolność do gromadzenia się w żółci. Stopień kumulacji leku w żółci jest zależny od kilku czynników, takich jak:

• dawka dobowa podawanego leku
• występowanie zaburzeń czynności wątroby
• ogólna kondycja wątroby

Wraz ze zwiększeniem gromadzenia hydrofilnego kwasu ursodeoksycholowego w żółci, obserwuje się jednocześnie względne zmniejszenie ilości innych, bardziej lipofilnych kwasów żółciowych. Ten mechanizm ma istotne znaczenie terapeutyczne w leczeniu chorób wątroby i dróg żółciowych.⁵

Metabolizm jelitowy

Część kwasu ursodeoksycholowego, która nie została wchłonięta lub została wydzielona z żółcią do przewodu pokarmowego, podlega rozkładowi przez bakterie jelitowe. W wyniku tego procesu powstają:

• kwas 7-ketolitocholowy – metabolit pośredni
• kwas litocholowy – metabolit końcowy

Należy podkreślić, że kwas litocholowy wykazuje działanie hepatotoksyczne i może powodować uszkodzenie miąższu wątroby u wielu gatunków zwierząt. W organizmie człowieka wchłanianiu ulega jednak bardzo mała ilość tego metabolitu, co minimalizuje ryzyko hepatotoksyczności.⁶

Detoksykacja i wydalanie

Niewielkie ilości kwasu litocholowego, które ulegają wchłonięciu, podlegają w wątrobie procesowi detoksykacji. Proces ten polega na przekształceniu kwasu litocholowego w formę nieczynną poprzez połączenie z jonami siarczkowymi. Unieszkodliwiony w ten sposób kwas jest następnie wydzielany do żółci i ostatecznie wydalany z organizmu wraz z kałem, zamykając cykl przemian kwasu ursodeoksycholowego.⁷

Okres półtrwania

Okres biologicznego półtrwania kwasu ursodeoksycholowego mieści się w przedziale 3,5-5,8 dni. Ten stosunkowo długi okres półtrwania wpływa na utrzymywanie się stężenia terapeutycznego leku w organizmie i ma znaczenie dla ustalania schematu dawkowania Proursanu.⁸