zaburzenie czynności wątroby i dróg żółciowych związane z mukowiscydozą
Wskazanie

Zaburzenia czynności wątroby i dróg żółciowych związane z mukowiscydozą (CF-related liver disease, CFLD) stanowią jedno z poważnych powikłań pozapłucnych mukowiscydozy. Występują u około 30% pacjentów z mukowiscydozą, przy czym ciężka postać choroby wątroby rozwija się u 5-10% chorych. Patogeneza tych zaburzeń wiąże się z dysfunkcją białka CFTR w przewodach żółciowych, co prowadzi do zagęszczenia żółci, zaburzeń jej przepływu, włóknienia i stopniowego rozwoju marskości wątroby.

Objawy CFLD mogą początkowo przebiegać bezobjawowo, dlatego kluczowe jest regularne monitorowanie funkcji wątroby u pacjentów z mukowiscydozą. Do wczesnych objawów należą podwyższone wartości enzymów wątrobowych, hepatomegalia i stłuszczenie wątroby. W bardziej zaawansowanym stadium może rozwinąć się nadciśnienie wrotne, żylaki przełyku, wodobrzusze i ostatecznie niewydolność wątroby.

W leczeniu CFLD stosuje się przede wszystkim kwas ursodeoksycholowy (Ursocam, Ursopol, Proursan), który poprawia przepływ żółci i może spowalniać progresję choroby. Dawkowanie typowo wynosi 20-30 mg/kg masy ciała na dobę. Badania wskazują, że wczesne włączenie tego leku może opóźnić rozwój włóknienia wątroby i poprawić rokowanie pacjentów.

W przypadku powikłań nadciśnienia wrotnego stosuje się leki beta-adrenolityczne (np. Propranolol, Metocard) oraz wykonuje się endoskopowe opaskowanie żylaków przełyku. U pacjentów z zaawansowaną marskością wątroby może być konieczne przeszczepienie narządu. Coraz częściej stosuje się również modulatory CFTR (Kaftrio, Kalydeco, Orkambi), które potencjalnie mogą poprawiać funkcję wątroby poprzez oddziaływanie na podstawowy defekt molekularny.

Największymi trudnościami w leczeniu CFLD są: późna diagnoza ze względu na podstępny przebieg choroby, ograniczona skuteczność dostępnych leków w zaawansowanym stadium oraz złożone interakcje lekowe u pacjentów przyjmujących jednocześnie wiele preparatów z powodu mukowiscydozy. Wyzwaniem jest również konieczność indywidualizacji dawkowania leków hepatotoksycznych stosowanych w leczeniu powikłań płucnych. Ponadto, przeszczepienie wątroby u pacjentów z zaawansowaną chorobą płuc stanowi szczególne wyzwanie terapeutyczne.