Przedawkowanie
Ziele krwawnika

Przedawkowanie substancji „ziele krwawnika”

Ziele krwawnika (Achillea millefolium L., herba) jest składnikiem wielu produktów leczniczych dostępnych na rynku farmaceutycznym. Występuje zarówno jako substancja pojedyncza, jak i w preparatach złożonych. Analiza dostępnych charakterystyk produktów leczniczych zawierających tę substancję pozwala na ocenę potencjalnych zagrożeń związanych z jej przedawkowaniem.^{1 2}

Ryzyko przedawkowania w monoterapii

W przypadku produktów leczniczych zawierających wyłącznie ziele krwawnika, takich jak Ziele Krwawnika (zioła do zaparzania) czy Krwawnik Fix (zioła do zaparzania w saszetkach), nie odnotowano dotychczas przypadków przedawkowania.^{3 4} Jest to istotna informacja z punktu widzenia bezpieczeństwa terapii, sugerująca relatywnie niski profil toksyczności tej substancji przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami.

Ryzyko przedawkowania w preparatach złożonych

Ziele krwawnika występuje również jako składnik preparatów złożonych, co może wpływać na potencjalne ryzyko i objawy przedawkowania.

Preparaty z zawartością etanolu

W przypadku płynów doustnych zawierających ziele krwawnika oraz znaczne ilości etanolu, jak Gastrobonisol czy Gastrovit TraviComplex, ryzyko przedawkowania związane jest głównie z zawartością alkoholu.^{5 6}

Gastrobonisol zawiera do 1,23 g alkoholu w pojedynczej dawce (2,5 ml), a całkowita zawartość etanolu w produkcie wynosi 50-60% (V/V). Przedawkowanie tego leku może prowadzić do występowania nudności i podrażnienia przewodu pokarmowego.⁷

W przypadku Gastrovit TraviComplex, który zawiera 60-70% (V/V) etanolu, dotychczas nie zanotowano przypadków przedawkowania, jednak potencjalne objawy przedawkowania mogą być spowodowane wysoką zawartością etanolu w produkcie.⁸

Preparaty do stosowania miejscowego

W przypadku preparatu Salviasept, który jest koncentratem do sporządzania roztworu do płukania gardła i zawiera ziele krwawnika w wyciągu płynnym złożonym, produkt nie jest przeznaczony do stosowania doustnego.⁹ Potencjalne ryzyko przedawkowania związane jest z nieprawidłową drogą podania, głównie z przypadkowym spożyciem doustnym.

Warto zauważyć, że w tym preparacie szczególne niebezpieczeństwo wiąże się z zawartością olejku goździkowego. Po doustnym podaniu 5-10 ml olejku goździkowego dzieciom w wieku poniżej 2 lat, obserwowano stany zagrażające życiu.¹⁰

Preparaty doodbytnicze

W przypadku czopków Hemorol, które zawierają wyciąg złożony obejmujący ziele krwawnika, nie zgłoszono żadnego przypadku przedawkowania.¹¹ Warto jednak zauważyć, że preparat ten zawiera również substancje o potencjalnym działaniu ogólnoustrojowym, takie jak pokrzyk wilcza jagoda (Atropa belladonna).

Objawy przedawkowania

Na podstawie dostępnych charakterystyk produktów leczniczych zawierających ziele krwawnika, można wyszczególnić potencjalne objawy przedawkowania, które przedstawiono w poniższej tabeli:

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania produktów zawierających ziele krwawnika, postępowanie zależy od postaci i składu preparatu:

• W przypadku Gastrobonisol zalecane jest niezwłoczne zwrócenie się do lekarza lub farmaceuty.¹²
• Dla preparatu Salviasept, w przypadku doustnego spożycia, leczenie powinno być objawowe i wspomagające. W piśmiennictwie istnieją doniesienia o skuteczności N-acetylocysteiny jako odtrutki w przypadku zatrucia olejkiem goździkowym.¹³

Podsumowanie kliniczne

Analiza dostępnych danych wskazuje, że samo ziele krwawnika charakteryzuje się niskim ryzykiem przedawkowania. Potencjalne zagrożenia związane z przedawkowaniem preparatów zawierających tę substancję wynikają głównie z innych składników, takich jak etanol w preparatach płynnych czy olejki eteryczne w preparatach do stosowania miejscowego.^{14 15 16}

W przypadku monoterapii zielem krwawnika (Ziele Krwawnika, Krwawnik Fix) nie zgłoszono dotychczas przypadków przedawkowania, co może wskazywać na jego względne bezpieczeństwo.^{17 18}

Należy jednak zachować ostrożność w przypadku preparatów złożonych, szczególnie tych zawierających znaczne ilości etanolu lub inne substancje o potencjalnym działaniu ogólnoustrojowym, stosując je zgodnie z zaleceniami i nie przekraczając maksymalnych dawek.¹⁹