Wskazania do stosowania
Ziele krwawnika

Wskazania do stosowania substancji czynnej ziele krwawnika

Substancja czynna ziele krwawnika (Achillea millefolium L., herba) jest tradycyjnie stosowana w medycynie jako składnik preparatów leczniczych o różnorodnym zastosowaniu. Jako surowiec zielarski występuje w wielu preparatach leczniczych dostępnych na rynku farmaceutycznym w Polsce, zarówno w postaci monopreparatów, jak i w składzie preparatów złożonych. Wskazania do stosowania tej substancji obejmują szereg dolegliwości, które można pogrupować ze względu na układy narządów oraz drogi podania.¹

Zastosowanie w dolegliwościach układu pokarmowego

Ziele krwawnika jest przede wszystkim wskazane do stosowania w dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego. Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych zawierających tę substancję, zaleca się jej stosowanie w następujących przypadkach:

• Przejściowy brak apetytu – krwawnik działa jako środek pobudzający apetyt²³
• Zaburzenia trawienne – krwawnik jest pomocny w zaburzeniach trawiennych spowodowanych niedostatecznym wydzielaniem soków trawiennych, w tym soku żołądkowego i żółci⁴
• Niestrawność – wskazany w objawowym leczeniu niestrawności, wzdęć i odbijania, szczególnie po spożyciu ciężkostrawnych pokarmów⁵
• Łagodne, skurczowe dolegliwości żołądkowo-jelitowe – w tym wzdęcia i nadmierne oddawanie gazów⁶⁷

Substancja ta wchodzi w skład preparatów takich jak Gastrobonisol, gdzie jako sok z ziela krwawnika stanowi 15 g na 100 g produktu. Jest to tradycyjny produkt leczniczy stosowany w zaburzeniach trawiennych z niedostatecznym wydzielaniem soków trawiennych oraz objawowo w niestrawności.⁸⁹

W preparacie Gastrovit TraviComplex ziele krwawnika występuje jako jeden ze składników wyciągu płynnego złożonego. Ten produkt leczniczy jest stosowany wspomagająco w niestrawności, objawach takich jak wzdęcia i odbijanie, szczególnie po spożyciu ciężkostrawnych pokarmów.¹⁰¹¹

Zastosowanie w dolegliwościach ginekologicznych

Ziele krwawnika znajduje również zastosowanie w łagodzeniu dolegliwości związanych z okresem menstruacji. Jest wskazany w objawowym leczeniu łagodnych, skurczowych dolegliwości menstruacyjnych.¹²¹³ Pomocne działanie ziela krwawnika w tych dolegliwościach wynika z jego właściwości rozkurczających względem mięśni gładkich.

Zastosowanie miejscowe na skórę

Krwawnik jest tradycyjnie stosowany miejscowo na skórę w leczeniu drobnych uszkodzeń naskórka. Produkt leczniczy Ziele Krwawnika oraz Krwawnik Fix są wskazane do stosowania miejscowego w leczeniu niewielkich powierzchniowych zranień i uszkodzeń skóry.¹⁴¹⁵ Najczęściej stosuje się wywar lub napar z ziela krwawnika do przemywania uszkodzonej skóry.

Zastosowanie w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła

Ziele krwawnika jest także składnikiem preparatów stosowanych w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła. Przykładem takiego produktu jest Salviasept, w którym ziele krwawnika wchodzi w skład wyciągu płynnego złożonego. Preparat ten jest stosowany tradycyjnie w stanach zapalnych jamy ustnej i gardła.¹⁶¹⁷

Zastosowanie w leczeniu żylaków odbytu

Krwawnik jako składnik wyciągu złożonego wchodzi w skład preparatu Hemorol. Jest to produkt leczniczy w postaci czopków, wskazany do stosowania u dorosłych w celu łagodzenia objawów towarzyszących żylakom odbytu, takich jak ból, swędzenie, pieczenie okolic odbytu oraz ból przy wypróżnianiu.¹⁸¹⁹

Postaci farmaceutyczne zawierające ziele krwawnika

Ziele krwawnika występuje w różnych postaciach farmaceutycznych, co wpływa na sposób jego stosowania i możliwe wskazania:

• Zioła do zaparzania (napar) – surowiec w postaci rozdrobnionego ziela do przygotowania naparu, stosowany doustnie oraz zewnętrznie²⁰
• Zioła do zaparzania w saszetkach – wygodna forma do przygotowania naparu, stosowana doustnie i zewnętrznie²¹²²
• Płyn doustny – w postaci soku lub wyciągu płynnego²³²⁴
• Koncentrat do sporządzania roztworu do płukania gardła²⁵
• Czopki – do stosowania doodbytniczego²⁶

Wnioski dla praktyki klinicznej

Ziele krwawnika jako substancja czynna charakteryzuje się szerokim spektrum działania, wynikającym z jego tradycyjnego stosowania. W praktyce klinicznej warto zalecać pacjentom stosowanie preparatów zawierających ziele krwawnika w następujących sytuacjach:

1. Pacjentom z objawami niestrawności, wzdęciami, zaburzeniami wydzielania soków trawiennych²⁷²⁸
2. Kobietom cierpiącym na bolesne miesiączkowanie, jako uzupełnienie standardowej terapii²⁹
3. Pacjentom z drobnymi uszkodzeniami naskórka, jako środek przyspieszający gojenie³⁰
4. Pacjentom z hemoroidami, jako element kompleksowej terapii³¹
5. Osobom z przejściowym brakiem apetytu³²
6. Pacjentom ze stanami zapalnymi jamy ustnej i gardła³³

Należy pamiętać, że skuteczność ziela krwawnika w wymienionych wskazaniach opiera się na tradycyjnym stosowaniu i długim okresie doświadczeń, a nie na badaniach klinicznych. Produkty zawierające tę substancję powinny być stosowane zgodnie z zaleceniami zawartymi w charakterystykach poszczególnych produktów leczniczych, z uwzględnieniem przeciwwskazań i możliwych działań niepożądanych.

W praktyce lekarskiej ziele krwawnika może stanowić uzupełnienie standardowej terapii w wielu dolegliwościach, szczególnie w przypadkach, gdy pacjenci preferują preparaty pochodzenia naturalnego lub gdy wskazane jest wielokierunkowe podejście terapeutyczne.³⁴³⁵