Przedawkowanie
Olejek majerankowy

Olejek majerankowy (Origanum majorana L., aetheroleum), obecny w preparatach do płukania gardła takich jak Salviasept (0,3 g/100 g produktu), jest stosowany w leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych, jednak jego przedawkowanie niesie ryzyko poważnych działań niepożądanych. Szczególnie niebezpieczne jest to u dzieci poniżej 2 roku życia, u których dawka 5-10 ml olejku goździkowego (często współwystępującego w preparatach złożonych) może wywołać depresję OUN, drgawki, śpiączkę oraz uszkodzenia nerek, wątroby i zaburzenia metaboliczne, w tym kwasicę z luką anionową i hipoglikemię. Toksyczność wynika z bezpośredniego działania neurotoksycznego, nefrotoksycznego i hepatotoksycznego składników olejków eterycznych. W przypadku przedawkowania nie istnieje specyficzne antidotum dla olejku majerankowego, jednak w zatruciach preparatami zawierającymi olejek goździkowy rozważa się podanie N-acetylocysteiny.

  1. Przedawkowanie olejku majerankowego
    1. Ryzyko przedawkowania
    2. Objawy przedawkowania
    3. Postępowanie w przypadku przedawkowania
    4. Grupy szczególnego ryzyka
    5. Profilaktyka przedawkowania
    6. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie olejku majerankowego

Olejek majerankowy (Origanum majorana L., aetheroleum) jest składnikiem produktów leczniczych stosowanych w schorzeniach górnych dróg oddechowych, w tym koncentratów do płukania gardła jak Salviasept. Chociaż sam olejek majerankowy stanowi zwykle niewielki procent składu (0,3 g na 100 g produktu w przypadku preparatu Salviasept), należy pamiętać o zagrożeniach związanych z przedawkowaniem zarówno samego olejku, jak i preparatów złożonych zawierających ten składnik.1

Ryzyko przedawkowania

Produkty zawierające olejek majerankowy, takie jak Salviasept, nie są przeznaczone do stosowania doustnego, a ich nieprawidłowe użycie może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. W dokumentacji medycznej najlepiej udokumentowane są przypadki przedawkowania olejku goździkowego, który często występuje w preparatach złożonych razem z olejkiem majerankowym, co może stanowić dodatkowy czynnik ryzyka.2

Szczególną uwagę należy zwrócić na możliwość przedawkowania u dzieci, u których nawet niewielkie ilości olejków eterycznych mogą wywołać objawy toksyczne. W literaturze medycznej odnotowano przypadki zagrażających życiu stanów po doustnym podaniu 5-10 ml olejku goździkowego u dzieci poniżej 2 roku życia, co wskazuje na wysoką toksyczność olejków eterycznych w tej grupie wiekowej.3

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie produktów zawierających olejki eteryczne, w tym olejek majerankowy, może wywołać szereg poważnych objawów klinicznych. Na podstawie danych dotyczących toksyczności podobnych substancji, w szczególności olejku goździkowego, możemy określić potencjalne zagrożenia.4

Układ/narząd Objawy przedawkowania Mechanizm toksyczności Potencjalnie toksyczna dawka
Ośrodkowy układ nerwowy Depresja OUN, śpiączka, drgawki Bezpośrednie działanie neurotoksyczne składników olejków eterycznych 5-10 ml (u dzieci <2 lat)
Układ moczowy Zaburzenia funkcji nerek, oliguria, anuria Toksyczne działanie na komórki kanalików nerkowych Nieokreślona
Równowaga kwasowo-zasadowa Kwasica z luką anionową Zaburzenia metaboliczne wynikające z toksycznego działania na wątrobę Nieokreślona
Wątroba Pogorszenie funkcji wątroby, podwyższenie enzymów wątrobowych Bezpośrednie uszkodzenie hepatocytów Nieokreślona
Metabolizm glukozy Hipoglikemia Zaburzenia gospodarki węglowodanowej Nieokreślona

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania produktów zawierających olejek majerankowy powinno opierać się na podejściu objawowym i wspomagającym. Nie istnieje specyficzne antidotum dla olejku majerankowego, jednak w przypadku przedawkowania preparatów złożonych zawierających również inne olejki eteryczne, w szczególności olejek goździkowy, literatura medyczna sugeruje możliwość zastosowania N-acetylocysteiny jako skutecznej odtrutki.5

Algorytm postępowania w przypadku przedawkowania powinien obejmować:

  • Natychmiastową ocenę stanu klinicznego pacjenta ze szczególnym uwzględnieniem funkcji życiowych
  • Monitorowanie parametrów neurologicznych (świadomość, występowanie drgawek)
  • Kontrolę parametrów funkcji wątroby i nerek
  • Oznaczenie poziomu glukozy we krwi
  • Ocenę równowagi kwasowo-zasadowej
  • W ciężkich przypadkach rozważenie podania N-acetylocysteiny

6

Grupy szczególnego ryzyka

Na podstawie dostępnych danych medycznych można zidentyfikować grupy pacjentów szczególnie narażonych na konsekwencje przedawkowania olejku majerankowego i innych olejków eterycznych:

  • Dzieci poniżej 2 roku życia – ze względu na niedojrzałość układów enzymatycznych odpowiedzialnych za metabolizm olejków eterycznych oraz niższą masę ciała
  • Pacjenci z upośledzoną funkcją wątroby – z powodu zmniejszonej zdolności do biotransformacji i eliminacji toksycznych składników
  • Osoby z zaburzeniami funkcji nerek – z uwagi na możliwe ograniczenie wydalania metabolitów
  • Pacjenci z padaczką lub innymi schorzeniami neurologicznymi – ze względu na ryzyko nasilenia drgawek

7

Profilaktyka przedawkowania

W celu uniknięcia przypadków przedawkowania olejku majerankowego i preparatów go zawierających, należy przestrzegać następujących zasad:

  1. Ściśle przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania i sposobu stosowania preparatów zawierających olejek majerankowy
  2. Unikać stosowania doustnego preparatów przeznaczonych do płukania gardła, takich jak Salviasept
  3. Przechowywać produkty lecznicze w miejscu niedostępnym dla dzieci
  4. Edukować pacjentów o potencjalnych zagrożeniach związanych z niewłaściwym stosowaniem preparatów zawierających olejki eteryczne
  5. W przypadku pacjentów z grup ryzyka rozważyć alternatywne metody leczenia

8

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl