Działania niepożądane
Olejek majerankowy

Działania niepożądane olejku majerankowego

Olejek majerankowy (Origanum majorana L., aetheroleum) jest składnikiem produktów leczniczych stosowanych w różnych schorzeniach, w tym preparatów do płukania gardła. Jednym z takich produktów jest Salviasept, koncentrat do sporządzania roztworu do płukania gardła, zawierający 0,3 g olejku majerankowego w 100 g preparatu. Pomimo jego korzystnych właściwości leczniczych, olejek majerankowy, podobnie jak inne substancje czynne, może wywoływać działania niepożądane, które wymagają szczegółowej analizy klinicznej.¹

Spektrum działań niepożądanych

Działania niepożądane związane z produktami zawierającymi olejek majerankowy, takimi jak Salviasept, są klasyfikowane według układów i narządów zgodnie z konwencją MedDRA. Ich częstość występowania określa się jako: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) lub o częstości nieznanej (niemożliwej do określenia na podstawie dostępnych danych).²

Reakcje nadwrażliwości

Jednym z najbardziej niebezpiecznych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem produktów zawierających olejek majerankowy są reakcje nadwrażliwości. Mogą one obejmować szerokie spektrum objawów, od łagodnych do zagrażających życiu. W przypadku Salviaceptu odnotowano reakcje nadwrażliwości o częstości nieznanej, w tym ciężkie reakcje alergiczne manifestujące się jako:³

• Duszność
• Obrzęk Quinckego
• Zapaść naczyniowa
• Wstrząs anafilaktyczny

⁴

Zaburzenia neurologiczne

Olejek majerankowy może przyczyniać się do wystąpienia zaburzeń neurologicznych. W przypadku produktu Salviasept zaobserwowano działania niepożądane dotyczące układu nerwowego o nieznanej częstości występowania, takie jak:⁵

• Uczucie pieczenia (szczególnie przy silniejszym podrażnieniu błony śluzowej jamy ustnej)
• Bóle głowy
• Drżenie mięśni
• Ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej)

⁶

Zaburzenia kardiologiczne

W kontekście działań niepożądanych dotyczących układu sercowo-naczyniowego, preparaty zawierające olejek majerankowy mogą wywoływać zaburzenia rytmu serca. W przypadku produktu Salviasept odnotowano z częstością nieznaną wystąpienie bradykardii, czyli zwolnienia rytmu serca poniżej normy fizjologicznej.⁷

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Stosowanie preparatów zawierających olejek majerankowy może prowadzić do zaburzeń ze strony przewodu pokarmowego, szczególnie w obrębie jamy ustnej. W przypadku Salviaceptu zaobserwowano z częstością nieznaną podrażnienie błony śluzowej jamy ustnej.⁸

Zaburzenia dermatologiczne

Olejek majerankowy może powodować reakcje skórne i zmiany w obrębie błon śluzowych. W przypadku stosowania Salviaceptu zaobserwowano następujące działania niepożądane dotyczące skóry i tkanki podskórnej (z częstością nieznaną):⁹

• Kontaktowe zapalenie skóry
• Kontaktowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej
• Swędzenie
• Wysypka rumieniowa

¹⁰

Szczególnie istotne jest, że kontaktowe zapalenie błony śluzowej jamy ustnej obserwowano głównie u pacjentów z określonymi predyspozycjami, takimi jak:¹¹

• Zespół pieczenia jamy ustnej
• Nawracające owrzodzenie jamy ustnej
• Reakcja liszajowa

¹²

Tabela działań niepożądanych olejku majerankowego

Monitorowanie bezpieczeństwa stosowania olejku majerankowego

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek działań niepożądanych niewymienionych w charakterystyce produktu, pacjent powinien skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania preparatów zawierających olejek majerankowy.¹³

Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za wprowadzenie produktu do obrotu.¹⁴

Szczególne zagrożenia

Pośród działań niepożądanych związanych z olejkiem majerankowym, szczególną uwagę należy zwrócić na te potencjalnie zagrażające życiu, takie jak ciężkie reakcje alergiczne. Obrzęk Quinckego może prowadzić do niedrożności dróg oddechowych, zaś wstrząs anafilaktyczny stanowi bezpośrednie zagrożenie życia wymagające natychmiastowej interwencji medycznej. Wystąpienie takich objawów jak duszność, obrzęk twarzy, warg, języka, znaczny spadek ciśnienia tętniczego, czy zaburzenia świadomości po zastosowaniu produktu zawierającego olejek majerankowy wymaga natychmiastowego przerwania terapii i wdrożenia odpowiedniego postępowania ratunkowego.¹⁵